Luật sư Hà Hải: Xác thực danh tính mạng xã hội là giải pháp cần thiết trong bối cảnh hiện nay
Quy định về xác thực danh tính người dùng mạng xã hội được xem là bước cụ thể hóa tinh thần Chỉ thị 57 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng và an ninh dữ liệu. Xung quanh vấn đề này, Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trao đổi với Luật sư - Tiến sĩ Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh.
Xác thực danh tính buộc người dùng ý thức trách nhiệm cao hơn
Là người công tác lâu năm trong lĩnh vực pháp luật, Luật sư Hà Hải cho rằng Chỉ thị 57 có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu đang diễn biến phức tạp. Ông nhận định: "Chỉ thị 57 được ban hành khi không gian mạng trở thành phần không thể tách rời của đời sống xã hội, từ quản lý nhà nước đến sinh hoạt hằng ngày. Cùng với lợi ích, các rủi ro như mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu cá nhân, tội phạm mạng, tin giả cũng gia tăng nhanh chóng và ngày càng tinh vi."
Ông Hải nhấn mạnh rằng, dù Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp quan trọng, công tác bảo đảm an ninh mạng vẫn còn khó khăn do hạn chế về nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và quản lý hành vi người dùng. Từ góc độ pháp lý, Chỉ thị 57 thể hiện sự quyết tâm mạnh mẽ và cách tiếp cận chủ động để hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao nhận thức về an ninh mạng.
Định danh không gian mạng giúp lập lại trật tự và bảo vệ nhóm dễ tổn thương
Một nội dung quan trọng của Chỉ thị 57 là định danh không gian mạng toàn diện và xử lý tình trạng SIM "rác", tài khoản "ảo". Luật sư Hà Hải phân tích: "Thực tiễn cho thấy, nhiều hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng như lừa đảo, vu khống, phát tán tin giả xuất phát từ việc lợi dụng SIM 'rác' và tài khoản 'ảo'. Tình trạng này xâm hại nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp, đặt ra thách thức cho công tác quản lý và điều tra."
Ông cho rằng việc xác định rõ ràng danh tính trên mạng xã hội buộc người dùng phải có ý thức trách nhiệm cao hơn trong phát ngôn và chia sẻ, qua đó góp phần ngăn chặn hành vi sai lệch. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và trẻ em. Việc loại bỏ tài khoản nặc danh và áp dụng xác thực danh tính bắt buộc còn hỗ trợ xây dựng không gian mạng minh bạch, lành mạnh, giúp cơ quan chức năng truy vết và xử lý vi phạm hiệu quả.
Cân bằng giữa quyền riêng tư và yêu cầu an ninh mạng
Bên cạnh nhiều ý kiến ủng hộ, cũng có quan điểm cho rằng quyền sử dụng mạng xã hội gắn liền với quyền riêng tư và quyền ẩn danh. Luật sư Hà Hải giải thích: "Quyền riêng tư, bao gồm quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân, là quyền cơ bản được pháp luật Việt Nam ghi nhận. Tuy nhiên, quyền này cần chịu sự điều chỉnh của pháp luật khi bị lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm, xâm hại quyền lợi hợp pháp của người khác."
Ông nhấn mạnh rằng việc ẩn danh trên không gian mạng đã bị lợi dụng cho các hành vi như phát tán thông tin sai sự thật, lừa đảo, và vu khống. Quy định định danh người dùng mạng xã hội là cần thiết để đảm bảo mỗi hành vi đều gắn với chủ thể xác định, có khả năng chịu trách nhiệm pháp lý. Trọng tâm không phải là công khai thông tin cá nhân, mà là khả năng truy xuất danh tính trong trường hợp cần thiết theo pháp luật, từ đó tạo sự cân bằng hài hòa giữa quyền cá nhân và yêu cầu bảo đảm trật tự trên không gian mạng.
Giải pháp đồng bộ để bảo đảm hiệu quả và an toàn
Để việc định danh người dùng mạng vừa hiệu quả, vừa bảo đảm an toàn thông tin và quyền riêng tư, Luật sư Hà Hải đề xuất bốn giải pháp chính:
- Hoàn thiện khung pháp lý: Cần xây dựng và cập nhật các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trong việc thu thập, lưu trữ, sử dụng và bảo mật thông tin người dùng.
- Cơ chế kiểm soát chặt chẽ: Phải thiết lập các biện pháp kiểm soát quyền tiếp cận và khai thác dữ liệu, cùng với chế tài xử lý nghiêm minh, thậm chí trách nhiệm hình sự đối với hành vi lạm dụng hoặc mua bán trái phép dữ liệu cá nhân.
- Tăng cường tuyên truyền: Đẩy mạnh các hoạt động nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, giúp họ hiểu rằng tuân thủ pháp luật trên không gian mạng là cách tự bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý.
- Đầu tư hạ tầng và đào tạo: Cần có sự đầu tư đồng bộ vào hạ tầng kỹ thuật, ứng dụng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, đồng thời chú trọng đào tạo nâng cao trình độ cho đội ngũ thực hiện nhiệm vụ an ninh mạng.
Ông cũng đề cập đến đề xuất của Bộ Công an về việc lập Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, nhằm tiếp nhận và xử lý các thông tin vi phạm, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn và minh bạch hơn.
