Ngày 19/6/2026, làn sóng siết chặt mạng xã hội đang lan rộng toàn cầu khi nhiều quốc gia đồng loạt nghiên cứu và triển khai các cơ chế pháp lý nhằm bắt kịp những thay đổi của mạng xã hội.
Công cụ pháp lý
Cuộc chiến pháp lý xoay quanh việc đảm bảo an toàn của trẻ em trên không gian mạng ghi nhận nhiều diễn biến nóng. Thay vì chỉ cấm trẻ em sử dụng, các quốc gia đang muốn kiểm soát gốc rễ và nhắm đến các công ty công nghệ.
Tại Mỹ, bang Florida vừa chính thức khởi kiện TikTok với cáo buộc nền tảng này phớt lờ đạo luật cấm trẻ em dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội được tiểu bang thông qua năm 2024. Theo tờ Politico ngày 17/6, giới chức Florida lập luận rằng TikTok đang đánh lừa phụ huynh về những rủi ro khi cho phép trẻ em tiếp cận nội dung độc hại và sử dụng các tính năng gây nghiện. Trong khi đó, Meta (công ty mẹ Facebook và Instagram) đã chấp nhận tuân thủ quy định bằng cách xóa hàng trăm nghìn tài khoản trẻ em tại Florida. TikTok khẳng định luôn nỗ lực bảo vệ trẻ vị thành niên, nhưng công ty đang đối mặt với nguy cơ chịu án phạt lên tới hàng tỉ USD.
Đài ABC ngày 17/6 đưa tin giới chức bang California đã đệ trình dự luật áp dụng chế tài với các công ty mạng xã hội bị phát hiện gây hại cho trẻ em.
Thay đổi luật chơi
Không chỉ tại Mỹ, chính phủ nhiều quốc gia khác đã triển khai hoặc đang nghiên cứu các chính sách kiểm soát trẻ em dùng mạng xã hội. Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm 15/6 tuyên bố sẽ ban hành luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, dự kiến có hiệu lực vào đầu năm sau. Động thái này nối gót Úc, quốc gia đã đi tiên phong khi áp dụng lệnh cấm tương tự vào tháng 12/2025.
Làn sóng siết chặt mạng xã hội hiện nay không chỉ là những phản ứng đơn lẻ mà đang tạo ra một "hiệu ứng domino" trên quy mô toàn cầu. Đài CBC của Canada ngày 17/6 dẫn lời các chuyên gia nhận định chính phủ các nước không thể làm ngơ khi ngày càng có nhiều dẫn chứng về mối lo ngại mạng xã hội tác động xấu đến sức khỏe tinh thần, cũng như báo cáo từ các phụ huynh về ảnh hưởng tiêu cực đến con em mình.
Một số chuyên gia chỉ ra cục diện hiện nay tương tự ngành thuốc lá từ chỗ được tự do quảng cáo đến bị quản lý nghiêm ngặt và phải đền bù hàng trăm tỉ USD vào thập niên 1990, khi các quảng cáo đã khiến nhiều người nghiện hút thuốc. Ủng hộ quan điểm cần tăng cường cơ chế pháp lý, nhà xã hội học Kaitlynn Mendes (ĐH Western, Canada) nêu ra một thực tế bất hợp lý: bất kỳ sản phẩm tiêu dùng nào cũng phải trải qua kiểm định an toàn khắt khe trước khi phát hành, nhưng mạng xã hội lại thoát khỏi những rào cản đó dù xuất hiện trong mọi thiết bị điện tử của trẻ em.
Từ lệnh cấm mang tính bước ngoặt của Úc, các quốc gia đi sau đang liên tục học hỏi để hoàn thiện khung pháp lý. Trọng tâm của làn sóng hiện nay không chỉ nằm ở việc cấm theo độ tuổi, mà là buộc các nền tảng phải thay đổi tiêu chuẩn thiết kế, hướng tới loại bỏ các tính năng bị cho là gây nghiện như "cuộn trang vô hạn" hay tự động phát video. Khi các quốc gia đồng loạt hành động, những công ty công nghệ sẽ chịu áp lực lớn. Dưới sức ép bủa vây từ các án phạt hàng tỉ USD và những đạo luật khắt khe, các công ty phải chấp nhận thay đổi hoặc đối diện nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi.
Hãng tin Qazinform cho biết các nền tảng mạng xã hội đang tận dụng AI để trao cho người dùng quyền quản lý nội dung xuất hiện trên tài khoản cá nhân. Trong những năm qua, thuật toán của các nền tảng thường tự đề xuất nội dung hiển thị. Tuy nhiên, gần đây người dùng mạng xã hội sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn nội dung muốn xem, qua đó giảm khả năng xuất hiện nội dung không mong muốn.
