Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) vừa chia sẻ thông tin cảnh báo về hành vi cài đặt và sử dụng phần mềm Windows, Office lậu. Theo đó, hành vi này không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi.
Mức phạt hình sự đối với hành vi sử dụng phần mềm lậu
Cụ thể, người không được phép của chủ thể quyền tác giả thực hiện các hành vi sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản ghi hình với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.
Nếu thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả từ 500 triệu đồng trở lên hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 1 đến 5 năm.
Đối tượng có nguy cơ bị xử lý cao
Trong thực tế, việc sử dụng phần mềm không bản quyền thường xuất hiện ở các cửa hàng sửa chữa máy tính, đơn vị kinh doanh dịch vụ công nghệ hoặc tổ chức sử dụng phần mềm trái phép để phục vụ hoạt động thương mại. Đây là những trường hợp có nguy cơ bị xử lý nghiêm nếu cơ quan chức năng phát hiện hành vi vi phạm.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng phần mềm lậu đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.
Mức xử phạt hành chính theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP
Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định mức xử phạt dựa trên số lợi bất hợp pháp thu được, thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền tác giả hoặc giá trị hàng hóa vi phạm. Cụ thể:
- Thu lợi bất hợp pháp dưới 10 triệu đồng, gây thiệt hại dưới 20 triệu đồng hoặc hàng hóa vi phạm giá trị dưới 20 triệu đồng: phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.
- Thu lợi từ 10 triệu đến dưới 20 triệu đồng, thiệt hại từ 20 triệu đến dưới 40 triệu đồng hoặc hàng hóa vi phạm giá trị từ 20 triệu đến dưới 40 triệu đồng: phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng.
- Thu lợi từ 20 triệu đến dưới 30 triệu đồng, thiệt hại từ 40 triệu đến dưới 60 triệu đồng hoặc hàng hóa vi phạm giá trị từ 40 triệu đến dưới 60 triệu đồng: phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.
- Thu lợi từ 30 triệu đến dưới 50 triệu đồng, thiệt hại từ 60 triệu đến dưới 100 triệu đồng hoặc hàng hóa vi phạm giá trị từ 60 triệu đến dưới 100 triệu đồng: phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng.
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản gốc, bản sao vi phạm trên môi trường mạng. Nếu phát sinh khoản lợi nhuận bất hợp pháp, người vi phạm có thể bị buộc hoàn trả số tiền này cho chủ thể quyền tác giả.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Các chuyên gia cho rằng việc sử dụng phần mềm có bản quyền không chỉ giúp người dùng tránh các rủi ro pháp lý mà còn bảo đảm an toàn dữ liệu và hạn chế nguy cơ bị tấn công mạng. Nhiều phiên bản phần mềm lậu hiện nay thường bị chỉnh sửa hoặc cài cắm mã độc, có thể khiến người dùng bị đánh cắp thông tin cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp hoặc tài khoản ngân hàng.
Người dùng cá nhân và các tổ chức được khuyến cáo cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, đồng thời sử dụng các phần mềm có nguồn gốc hợp pháp để tránh những hậu quả pháp lý không đáng có.
