Trong thời đại làm việc và kết nối trực tuyến qua các ứng dụng hội nghị video như Zoom, FaceTime hay Slack, webcam đã trở thành công cụ không thể thiếu. Tuy nhiên, những thiết bị tiện ích này cũng đang trở thành mục tiêu béo bở của tội phạm mạng thông qua hình thức tấn công mang tên 'Camfecting'.
Cảnh báo nạn Camfecting của giới tội phạm mạng
'Camfecting' là hiện tượng tin tặc sử dụng kỹ thuật lừa đảo (phishing) hoặc khai thác lỗ hổng từ bộ định tuyến (router) lỗi thời và mật khẩu Wi-Fi yếu để cài đặt phần mềm gián điệp. Từ đó, chúng giành quyền truy cập từ xa và biến camera máy tính của người dùng thành kẻ theo dõi ẩn mà nạn nhân hoàn toàn không hay biết.
5 dấu hiệu nhận biết webcam bị chiếm quyền
Để chủ động bảo vệ quyền riêng tư cá nhân, người dùng cần nhanh chóng nhận diện 5 dấu hiệu cảnh báo lớn:
- Đèn chỉ báo của webcam đột ngột bật sáng dù không mở ứng dụng gọi điện.
- Cụm camera cơ học gắn ngoài tự động xoay, thu phóng hoặc lật nghiêng.
- Các ứng dụng lạ cố gắng tiếp cận hệ thống.
- Các đoạn video ghi hình kỳ lạ xuất hiện trên ổ đĩa.
- Tình trạng máy tính sụt giảm hiệu suất hoặc mạng internet bỗng nhiên chậm chạp do một tiến trình ẩn đang truyền tải dữ liệu ra bên ngoài.
Các bước tự bảo vệ bản thân trước nạn tấn công vào webcam
Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào kể trên, người dùng cần lập tức gạt màn trập riêng tư hoặc dùng băng dính che kín ống kính (biện pháp bảo vệ hằng ngày mà cựu giám đốc FBI James Comey từng thừa nhận áp dụng), tắt tiếng micro và thực hiện các bước kiểm tra hệ thống sau:
Rà soát quyền truy cập ứng dụng trên Windows
Vào Settings > Privacy & security > Camera để tìm kiếm các ứng dụng có dòng chữ 'Currently in use'. Tắt công tắc đối với những phần mềm không cần thiết và kiểm tra lịch sử 7 ngày ở mục 'Recent activity'.
Kiểm tra ứng dụng chạy ngầm trên Mac
Nhấn tổ hợp phím Fn+C để mở Control Center và kiểm tra thông báo bảo mật màu xanh lá cây ở trên cùng (ví dụ hiển thị 'zoom.us' hoặc 'zoom.us recently'). Sau đó vào System Settings > Privacy & Security > Camera để tắt các ứng dụng đáng ngờ.
Săn tìm các tệp ghi hình lén trên ổ đĩa
Trên Windows, người dùng có thể cài đặt phần mềm bên thứ ba như WinDirStat, quét ổ đĩa và tìm kiếm các thư mục lớn bất thường trong chế độ xem dạng cây để xóa file video lạ. Trên Mac, hãy vào System Settings > General > Storage > nhấp đúp vào 'Documents' và kiểm tra tab 'Large Files' để xóa tận gốc các đoạn ghi hình không do mình thực hiện.
Ngắt tiến trình chiếm dụng CPU và mạng
Nếu máy bị lag hoặc mạng chậm, người dùng Windows cần mở Task Manager, chọn tab Processes, nhấp chuột phải vào tiến trình gây tiêu hao CPU/mạng cao đáng ngờ và chọn 'End Task'. Người dùng Mac có thể mở Activity Monitor bằng Spotlight Search, chọn tiến trình lạ, nhấp vào biểu tượng dấu 'X' ở góc trên cùng bên trái và chọn 'Quit'.
Kết luận
Mối đe dọa từ vấn nạn chiếm quyền điều khiển webcam hoàn toàn có thể được ngăn chặn triệt để nếu người dùng trang bị các thói quen bảo mật chủ động. Việc che ống kính hay ngắt kết nối micro chỉ là những giải pháp cách ly vật lý tạm thời trong quá trình điều tra nguyên nhân. Về lâu dài, thực hiện một bản quét toàn diện bằng phần mềm diệt virus đáng tin cậy, kích hoạt tính năng bảo vệ theo thời gian thực, củng cố độ mạnh của mật khẩu Wi-Fi và thay đổi thông tin mặc định của router sẽ là tấm khiên kiên cố nhất để bảo vệ tuyệt đối không gian số riêng tư của gia đình bạn.
