Tín dụng đen đã chuyển từ hình thức cho vay nặng lãi với tờ rơi, gọi điện đe dọa thông thường sang một quy trình lừa đảo công nghệ cao. Theo Công an tỉnh Phú Thọ, các đường dây tín dụng đen hiện dùng mã độc (Malware), trí tuệ nhân tạo (AI) và thao túng tâm lý để bức ép nạn nhân gần như không còn lối thoát.
Công an xác định thủ đoạn này thường diễn ra theo ba giai đoạn chặt chẽ: thu thập chiếm đoạt danh tính, cài bẫy tài chính và đòi nợ "khủng bố" tinh thần. Mỗi bước đều được tính toán để siết nạn nhân từ khoản vay nhỏ ban đầu.
Chiếm đoạt danh tính qua ứng dụng vay tiền giả
Giai đoạn đầu tiên là tạo lập các ứng dụng vay tiền giả mạo với quảng cáo "siêu đơn giản": chỉ cần chụp căn cước công dân, không thế chấp, giải ngân trong 5 phút. Người dùng khi cài đặt sẽ bị yêu cầu cấp quyền truy cập danh bạ, bộ sưu tập ảnh, định vị GPS, nhật ký cuộc gọi mới được giải ngân.
Nếu đồng ý, toàn bộ dữ liệu cá nhân của nạn nhân bị đồng bộ về máy chủ của kẻ gian. Dữ liệu này không chỉ được dùng để gây sức ép trả nợ mà còn bị mạo danh để đăng ký thêm các khoản vay khác, khiến nạn nhân lún sâu hơn.
Cài bẫy tài chính với lãi suất lên tới 1.000%/năm
Ở giai đoạn cài bẫy tài chính, số tiền người vay thực nhận luôn thấp hơn hợp đồng do bị khấu trừ 30-50% phí dịch vụ. Tuy nhiên, lãi suất lại được tính trên tổng số tiền gốc ban đầu. Có những trường hợp người dân chưa bấm xác nhận vay hoặc đã hủy hồ sơ, nhưng kẻ gian vẫn tự động chuyển một khoản tiền nhỏ vào tài khoản với mức lãi suất cắt cổ, có thể lên tới 1.000%/năm.
Chính việc tự ý "giải ngân" này là một cái bẫy pháp lý và tâm lý. Nạn nhân bị coi là đã vay, phải trả cả gốc lẫn lãi dù không hề có nhu cầu. Khi không trả được, bước đòi nợ khủng bố bắt đầu.
Dùng AI cắt ghép ảnh đồi trụy và spam bot quấy rối
Bước nguy hiểm nhất là đòi nợ "khủng bố" tinh thần bằng AI. Kẻ gian dùng trí tuệ nhân tạo trích xuất khuôn mặt nạn nhân từ căn cước công dân hoặc trang cá nhân, sau đó cắt ghép vào hình ảnh, video đồi trụy, bán dâm, hoặc các tờ lệnh truy nã, giấy nhận nợ giả. Những sản phẩm giả mạo này được gửi cho nạn nhân và người thân, bạn bè, đồng nghiệp.
Cùng với đó, hệ thống gọi điện, nhắn tin tự động (Spam Bot) quấy rối hàng trăm lần mỗi ngày, không chỉ với nạn nhân mà cả những người trong danh bạ. Các đối tượng còn lập hàng loạt tài khoản ảo, dùng AI tự động phát tán bài viết bôi nhọ, lăng mạ nạn nhân trên mạng xã hội để ép phải trả tiền.
Hậu quả: nợ vài triệu biến thành hàng trăm triệu
Theo công an, nhiều nạn nhân nhanh chóng rơi vào vòng xoáy "vay app này trả app kia". Chỉ sau vài tuần, khoản nợ vài triệu đồng ban đầu có thể bị đẩy lên hàng trăm triệu đồng. Không chỉ mất tiền, nạn nhân còn đối mặt với khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng, hoảng loạn vì bị bôi nhọ và đe dọa. Dữ liệu cá nhân sau đó có thể bị bán cho các đường dây tội phạm khác để khai thác lâu dài.
Trước thực trạng trên, Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tải, cài đặt các ứng dụng vay tiền không rõ nguồn gốc. Không cấp quyền truy cập dữ liệu cho bất kỳ ứng dụng vay tiền nào, không chuyển tiền với lý do đóng phí, bất kể lời hứa hẹn hay đe dọa.
Cách xử lý khi đã bị "khủng bố" đòi nợ
Nếu đã mắc bẫy hoặc bị gọi điện quấy rối, người dân cần lập tức gỡ ứng dụng độc hại và thu hồi toàn bộ quyền truy cập trong phần cài đặt điện thoại. Đồng thời chuyển các tài khoản mạng xã hội sang chế độ riêng tư và chặn mọi số điện thoại lạ.
Công an cũng lưu ý biện pháp đặc biệt quan trọng: thông báo công khai cho người thân, bạn bè. Người bị hại nên chủ động đăng thông báo lên trang cá nhân hoặc nhắn tin cho những người trong danh bạ, nội dung đại ý: "Hiện thông tin và hình ảnh của tôi bị kẻ xấu đánh cắp để cắt ghép lừa đảo, nếu nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi làm phiền, xin hãy chặn giúp tôi".
Cuối cùng, cần lưu giữ đầy đủ tin nhắn, hình ảnh bị cắt ghép, nhật ký cuộc gọi và sao kê tài khoản ngân hàng nhận tiền. Sau đó đến cơ quan công an gần nhất để trình báo, tố giác tội phạm. Những bằng chứng này sẽ hỗ trợ cơ quan điều tra xử lý và giúp nạn nhân bảo vệ quyền lợi.
