Viettel Post Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Ngành Logistics
Trong khuôn khổ họp báo về hợp tác giữa Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) và FedEx Express diễn ra vào ngày 22/4, ông Phùng Văn Cường, Tổng Giám đốc Viettel Post, đã nhấn mạnh rằng logistics là ngành bắt buộc phải ứng dụng công nghệ mạnh mẽ để phát triển.
Chuyển Đổi Số Với Robot Và AI
Ông Cường cho biết, trước đây, Viettel Post chỉ xử lý vài trăm nghìn đơn hàng mỗi ngày và có thể dựa vào nhân công để chia chọn. Tuy nhiên, hiện nay, với khối lượng khoảng 1,5 triệu đơn hàng hàng ngày, phương pháp truyền thống trở nên không khả thi do tốn kém nhân lực và dễ xảy ra sai sót.
Do đó, doanh nghiệp đã đầu tư vào các công nghệ hiện đại như tự động hóa, robot tự hành, hệ thống chia chọn tự động và trí tuệ nhân tạo (AI). Ông Cường tiết lộ, tại một số trung tâm khai thác của Viettel Post, mô hình "nhà máy không người" đã được triển khai, vận hành liên tục 24/7 với toàn bộ quy trình do robot đảm nhiệm.
"Ví dụ, tại trung tâm khai thác ở Quang Minh (Mê Linh, Hà Nội), năng suất trước đây chỉ bằng 1/5 so với hiện tại và cần khoảng 600 nhân sự. Hiện nay, năng suất đã tăng gấp 5 lần nhưng chỉ cần khoảng 200 người, phần lớn công việc được robot xử lý, hoạt động không ngừng nghỉ," ông Cường chia sẻ.
Công Nghệ Hỗ Trợ Người Lao Động Và Smart Locker
Ngoài ra, công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trực tiếp người lao động. Shipper được tối ưu hóa lộ trình giao hàng thông qua phần mềm, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Các công cụ này hoạt động như ứng dụng trên điện thoại, rất dễ sử dụng.
Ông Cường giải thích, trước đây, shipper phải gọi điện nhiều lần cho khách hàng và đôi khi phải giao lại hàng nhiều lần. Hiện nay, với công nghệ như smart locker (tủ đồ thông minh) và bản đồ thông minh, shipper có thể nắm rõ thông tin về các tòa nhà, chung cư và văn phòng. Trong tương lai, doanh nghiệp dự kiến triển khai thêm các công nghệ như drone giao hàng, hướng tới mô hình giao hàng không có thời gian chết để nâng cao hiệu quả toàn hệ thống.
"Shipper có thể một lần đưa hàng trăm đơn vào tủ. Khi mỗi đơn được đặt vào ô, khách hàng nhận tin nhắn thông báo đơn hàng đã được gửi vào tủ số cụ thể và có thể đến lấy trong vòng 5 tiếng; quá thời gian này sẽ tính phí theo giờ. Điều này giúp khách hàng chủ động nhận hàng ngay cả khi đi công tác, không còn thời gian chết," ông Cường nói.
Ông cũng so sánh, ở các thị trường như Trung Quốc, một shipper có thể giao tới 1.000 đơn mỗi ngày, trong khi ở Việt Nam, năng suất chỉ khoảng 80 đơn mỗi ngày do vẫn vận hành theo phương thức truyền thống. Viettel Post hiện đang triển khai smart locker và có kế hoạch mở rộng trên toàn quốc để giảm chi phí, rút ngắn thời gian và tăng năng suất lao động. Những thay đổi này không làm mất việc mà chuyển dịch lao động sang các công việc có năng suất cao hơn.
Thách Thức Và Mô Hình Xã Hội Hóa
Liên quan đến hạ tầng smart locker, ông Cường cho biết đây là mô hình mới tại Việt Nam. Ông nhấn mạnh rằng, nếu coi đây là một phần của hạ tầng logistics số quốc gia, chính sách cần đồng bộ với quy hoạch đô thị, chung cư và khu công nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định rõ ràng, khiến doanh nghiệp phải xin phép từng địa phương và không phải nơi nào cũng phê duyệt.
Ngoài ra, chi phí đầu tư hoàn toàn từ nguồn vốn doanh nghiệp, bao gồm lắp đặt, vận hành và điện, trong khi hiệu quả cần thời gian để phát huy. Hiện Viettel Post đang triển khai khoảng 1.000 tủ để thử nghiệm và sau gần một năm đã rút ra kinh nghiệm về vị trí đặt và mô hình vận hành phù hợp.
Ban đầu, mục tiêu là triển khai 5.000 tủ trong năm đầu tiên, 10.000–20.000 tủ trong năm thứ hai và phủ rộng sau 3 năm như hạ tầng viễn thông. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nếu chỉ một doanh nghiệp thực hiện sẽ rất khó khăn. Ngay cả Trung Quốc cũng mất khoảng 5 năm để thị trường quen với mô hình này và cần sự tham gia của Nhà nước.
Vì vậy, Viettel Post đang chuyển sang mô hình xã hội hóa. Cá nhân hoặc ban quản lý chung cư có thể đầu tư tủ và kết nối vào hệ thống. Chi phí đầu tư hiện khoảng 100 triệu đồng mỗi tủ. Sau khi kết nối, tủ được tích hợp vào mạng lưới, có mã nhận diện và được khai thác chung. Doanh thu từ phí sử dụng sẽ được chia sẻ lại cho người đầu tư.
"Mô hình này giúp mở rộng nhanh hơn so với việc doanh nghiệp tự đầu tư toàn bộ. Chúng tôi kỳ vọng không chỉ triển khai ở thành phố mà còn mở rộng ra các tỉnh," Tổng Giám đốc Viettel Post nhấn mạnh.
