Hội Trí Thức Việt Nam Tại Bỉ Và Luxembourg: Một Năm Kết Nối Và Thành Công
Chiều muộn ngày 20 tháng 3 năm 2025, một chiếc xe chở năm người Việt Nam từ Antwerpen, Bỉ thẳng tiến về Luxembourg. Người cầm lái là một doanh nhân, đang đưa các đại diện "chất xám Việt tại Bỉ" sang ghép đội hình với "chất xám Việt ở Luxembourg" để chính thức thành lập Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg, gọi tắt là ViLaB. Một năm đã trôi qua, đội hình này đã phát triển mạnh mẽ đến đâu?
Sự kiện ra đời của ViLaB được chứng kiến bởi Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình và ông Nguyễn Văn Thảo, Đại sứ Việt Nam tại Vương quốc Bỉ. Từ đây, ViLaB chính thức bước vào hành trình thi đấu vì màu cờ sắc áo, với sứ mệnh kết nối và đưa trí tuệ Việt Nam ở châu Âu về phục vụ quê hương thông qua những dự án thiết thực và cụ thể.
Màn Chào Sân Ấn Tượng Với Thông Điệp Rõ Ràng
Chuyến xe đặc biệt đó còn chở theo một bản sao mô hình nguyên tử Atomium nổi tiếng của Bỉ, món quà ý nghĩa đại diện cho ViLaB gửi tặng Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình. Thông điệp được truyền tải một cách rõ ràng: Trong hành trình vươn ra thế giới, trí thức Việt Nam vẫn luôn cảm nhận được lực hút mạnh mẽ từ quê hương.
Sau chín tháng hoạt động, ViLaB đã đạt được những thành tựu đáng kể. Hội đã kết nối và thực hiện hơn bảy dự án cụ thể, tổ chức nhiều chương trình đào tạo thành công, đồng thời đưa ra các khuyến nghị chính sách được đánh giá cao từ các bộ, ngành và giới truyền thông.
Những Dự Án Tiên Phong Trong Lĩnh Vực Hạt Nhân Và Y Học
Ngay từ những bước đi đầu tiên, mũi nhọn Y học hạt nhân và Năng lượng hạt nhân trong đội hình ViLaB đã thực hiện những đường chuyền quan trọng. Các hoạt động bao gồm khởi động dự án ứng dụng đồng vị phóng xạ để chẩn đoán và điều trị ung thư phối hợp với Bệnh viện Quân y 108 và Bệnh viện 19-8.
Bên cạnh đó, ViLaB tham gia giảng dạy trong khóa đào tạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân cho Công ty cổ phần Dịch vụ khai thác dầu khí PTSC tại Vũng Tàu. Hội cũng gửi các khuyến nghị quan trọng về điện hạt nhân và quản lý rác thải hạt nhân, đồng thời chuyển giao công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm và y học hạt nhân.
Dẫn đầu các nỗ lực này là Tiến sĩ Phùng Quốc Trí, Chủ tịch ViLaB, đang làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu hạt nhân của Bỉ. Ông cùng các thành viên đã về Việt Nam vào tháng 8 năm 2025 để trao đổi chuyên sâu với Bệnh viện Quân y 108 về y tế hạt nhân và công nghệ sinh học. Đến tháng 11 năm 2025, nhóm chuyên gia này tiếp tục làm việc với Bệnh viện 19-8 để đánh giá tiềm năng hợp tác y tế hạt nhân với Bỉ.
Tiến sĩ Phùng Quốc Trí chia sẻ: "Sau chín tháng ra đời, ViLaB đã kết nối và đạt được những thỏa thuận cụ thể qua hơn bảy dự án, nhiều chương trình đào tạo thành công, khuyến nghị chính sách được công nhận cao từ các bộ, ngành, truyền thông. Hai lĩnh vực nổi bật là hạt nhân và AI đều có dự án đang chạy thực tế và phù hợp ưu tiên quốc gia."
Công Thức Vàng Của Cộng Đồng Trí Thức Tại Luxembourg
Trong cộng đồng người Việt tại Luxembourg, một mô hình thú vị được ghi nhận: chồng làm trong lĩnh vực Công nghệ thông tin (IT) và vợ đảm nhiệm quản lý tài chính. Điều này phản ánh cấu trúc chất xám đặc trưng tại quốc gia nhỏ bé nhưng có vị thế lớn này.
Luxembourg hiện là thị trường đầu tư tài chính lớn thứ hai thế giới, dẫn đầu châu Âu về vệ tinh truyền thông, và là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn lớn như Amazon. Quốc gia này cũng thuộc nhóm đầu thế giới về phát triển AI, vật liệu mới và khai thác tài nguyên không gian.
Nhiều nữ trí thức Việt tại Luxembourg khởi đầu bằng việc học tài chính - kế toán tại Đại học Luxembourg, sau đó nhanh chóng gia nhập các tập đoàn ngân hàng, quỹ đầu tư và công ty tài chính lớn của châu Âu. Thú vị là, trong nhiều gia đình Việt tại đây, việc quản lý tài chính gia đình lại do các ông chồng đảm nhiệm, để vợ có thể thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng với các con số.
AI: Tiền Vệ Kiến Thiết Với Tầm Nhìn An Toàn Và Bền Vững
Nếu tài chính - kế toán được ví như "tiền vệ trụ", thì AI chính là "tiền vệ kiến thiết" trong đội hình trí thức Việt tại Bỉ và Luxembourg. Tuy nhiên, AI ở đây không chỉ là xu hướng hào nhoáng mà được tiếp cận với sự thận trọng và kín kẽ.
Các chuyên gia trong lĩnh vực này tập trung vào an toàn AI, chất lượng mô hình và tác động dài hạn đến sức khỏe tinh thần, đặc biệt trong bối cảnh Liên minh châu Âu đang siết chặt quy định về AI, mạng xã hội và bảo vệ thế hệ trẻ.
Tiến sĩ Mai Xuân Phú đóng góp ý kiến: "Tôi cho rằng, Việt Nam cần sớm hình thành một Trung tâm Kiểm định quốc gia về Phần mềm và AI. Trung tâm này có vai trò xây dựng bộ tiêu chí chất lượng phần mềm và AI theo chuẩn quốc tế, ban hành hướng dẫn kiểm thử chuyên sâu, cung cấp dịch vụ kiểm thử - chứng nhận minh bạch."
Từ Phòng Thí Nghiệm Châu Âu Đến Đồng Ruộng Việt Nam
Lực hút về quê hương của đội ngũ trí thức Việt tại ViLaB còn thể hiện qua sự quan tâm sâu sắc đến nông nghiệp và công nghệ sinh học, những lĩnh vực sống còn của Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Chuyên gia công nghệ sinh học Nguyễn Ninh Thuận, hiện làm việc cho Tập đoàn BASF tại Bỉ và dẫn đầu mũi nhọn Công nghệ sinh học tại ViLaB, chia sẻ: "Các sản phẩm có khả năng thương mại hóa cao nhất chính là giống cây trồng năng suất cao, phân bón vi sinh và các giải pháp sinh học bảo vệ cây trồng. Vấn đề then chốt không phải là ý tưởng, mà là bộ công cụ nghiên cứu."
Mở Rộng Đội Hình Và Hướng Tới Tương Lai
Đã đến lúc cần coi trí thức Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là "nguồn lực tiềm năng" mà còn là đối tác đồng kiến tạo. Để thực hiện điều này, ViLaB đã mời thêm các chuyên gia mới, bao gồm Tiến sĩ Nguyễn Quốc Định đảm nhận vai trò cố vấn về Hợp tác Giáo dục, Khoa học và Công nghệ.
Tại Bỉ, ông Eric Van Vaerenbergh, Giám đốc điều hành ATENAS Belgium, đã nhận lời làm cố vấn đặc biệt cho ViLaB. Người cầm lái trong chuyến xe từ Antwerpen sang Luxembourg vào chiều ngày 20 tháng 3 năm 2025 là ông Nguyễn Thành Vinh, Chủ tịch Hội doanh nghiệp Việt Nam tại Bỉ.
Sự kiện này mở đường cho một hoạt động quan trọng vào đầu năm mới: Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg, Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg cùng Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Bỉ sẽ đồng tổ chức Hội thảo Thúc đẩy hợp tác Khoa học - Công nghệ - Thương mại Việt Nam - EU vào ngày 7 tháng 3 năm 2026.
Hội thảo hứa hẹn quy tụ khoảng 70 đến 100 học giả, lãnh đạo ngành, nhà ngoại giao và doanh nhân. Đây là bước hợp tác quan trọng, tạo nền tảng trao đổi kiến thức và kinh nghiệm, mở ra cơ hội kết nối và thúc đẩy các dự án khoa học, công nghệ và thương mại giữa Việt Nam và châu Âu.
