Giáo sư Zhang Zhifei và nhà nghiên cứu Wei Dongyi (Vi Đông Dịch) của Đại học Bắc Kinh vừa nhận Giải nhì Khoa học tự nhiên quốc gia Trung Quốc năm 2025. Công trình được vinh danh có tên “Nghiên cứu toán học về cơ chế chuyển tiếp của dòng chảy”. Lễ công bố Giải thưởng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Trung Quốc diễn ra tại Bắc Kinh sáng 8/7. Đây là một trong những hệ thống giải thưởng khoa học quan trọng nhất của Trung Quốc. Giải Khoa học tự nhiên quốc gia được trao cho các nhà khoa học có phát hiện quan trọng trong nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu cơ bản ứng dụng.
Chi tiết công trình và nhóm nghiên cứu
Theo thông tin từ Trường Khoa học Toán học Đại học Bắc Kinh, Zhang Zhifei là người hoàn thành chính thứ nhất của dự án. Vi Đông Dịch là người hoàn thành chính thứ hai. Cả hai thuộc nhóm nghiên cứu về toán học của dòng chảy và sự ổn định trong cơ học chất lưu. Công trình tập trung vào một vấn đề lâu đời của khoa học: cách dòng chảy chuyển từ trạng thái tầng sang trạng thái rối. Hiện tượng này xuất hiện trong nhiều hệ thống tự nhiên và kỹ thuật, từ khí quyển, đại dương đến động cơ. Từ thí nghiệm của Osborne Reynolds năm 1883, giới khoa học đã biết dòng chảy có thể thay đổi trạng thái khi điều kiện vận động thay đổi. Tuy nhiên, cơ chế hình thành dòng chảy rối vẫn là câu hỏi khó. Bài toán này liên quan chặt chẽ tới các phương trình vi phân và mô hình toán học phức tạp.
Phương pháp toán học mới và ý nghĩa
Đại học Bắc Kinh cho biết nhóm của Zhang Zhifei và Wei Dongyi đã đưa ra các phương pháp toán học mới để xử lý một số vấn đề cốt lõi trong lý thuyết ổn định dòng chảy. Những kết quả này giúp làm rõ hơn cơ chế vật lý của chuyển tiếp dưới ngưỡng tới hạn. Nói cách khác, công trình góp phần giải thích vì sao một dòng chảy có thể trở nên rối dù điều kiện bên ngoài chưa đạt tới mức thường được xem là đủ để gây mất ổn định.
Giới thiệu về các nhà khoa học
Zhang Zhifei hiện là Giáo sư tại Trường Khoa học Toán học Đại học Bắc Kinh. Ông cũng là Phó viện trưởng, Phó bí thư Đảng ủy của trường và Viện trưởng Viện Toán học. Năm 2022, ông được mời báo cáo 45 phút tại Đại hội Toán học Quốc tế. Năm 2024, ông nhận Giải Chern của Hội Toán học Trung Quốc. Vi Đông Dịch sinh năm 1991 tại Tế Nam, Sơn Đông. Thiên tài toán học với biệt danh "Vi Thần" từng 2 lần giành huy chương vàng Olympic Toán học quốc tế với điểm tuyệt đối. Năm 2010, ông được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh, nhận bằng cử nhân năm 2014 và bằng tiến sĩ năm 2017. Sau đó, ông ở lại trường giảng dạy và nghiên cứu. Tại Trung Quốc, Vi Đông Dịch được công chúng biết đến rộng rãi từ năm 2021 sau một đoạn phỏng vấn ngắn trong khuôn viên Đại học Bắc Kinh. Hình ảnh ông cầm chai nước và bánh bao khi trả lời phỏng vấn từng gây chú ý trên mạng xã hội. Nhiều người gọi ông là “Vi thần” vì thành tích toán học nổi bật.
