Không quân Ukraine (AFU) ngày 29/7 thông báo trên Telegram rằng một tiêm kích F-16 Fighting Falcon đã bị mất liên lạc trong khi thực hiện nhiệm vụ đánh chặn các mục tiêu trên không. Theo thông báo, phi công hiện an toàn, đã được sơ tán và đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra sức khỏe.
Chi tiết vụ việc và phản ứng
AFU cho biết các chuyên gia và lực lượng thực thi pháp luật đang làm việc tại hiện trường vụ rơi máy bay. Họ khẳng định không có thương vong dân sự hay thiệt hại về tài sản. Nguyên nhân chính xác của sự cố hiện vẫn chưa được xác định và đang được điều tra. Thông tin chi tiết về đường bay của máy bay cũng như khu vực tiền tuyến cụ thể nơi xảy ra sự việc chưa được công bố.
Thiệt hại F-16 của Ukraine
Trước đó, AFU thừa nhận đã mất 4 tiêm kích F-16 kể từ năm ngoái. Chiếc đầu tiên bị mất vào tháng 8, 3 chiếc còn lại lần lượt vào các tháng 4, 5 và 6. Như vậy, tổng số F-16 bị mất của Ukraine hiện là 5 chiếc. Các hệ thống phòng không tầm xa S-400 của Nga cùng tên lửa đối không tầm xa R-37M, thường được phóng từ các tiêm kích Su-35, Su-57 và MiG-31, được cho là nguyên nhân gây ra tất cả các vụ mất F-16 trước đó. Cả hai loại vũ khí này đều có khả năng tấn công các mục tiêu như F-16 ở cự ly gần 400 km.
Hiệu quả chiến đấu của F-16
F-16 từng được nhiều hãng truyền thông phương Tây ca ngợi là một vũ khí kỳ diệu. Tuy nhiên, theo bài viết, đến nay các tiêm kích này vẫn chưa mang lại giá trị đáng kể nào cho Không quân Ukraine. Ukraine hiện vẫn chủ yếu dựa vào lực lượng tiêm kích do Liên Xô sản xuất đã cũ còn lại của mình. Theo AFU, nguyên nhân chính xác của sự cố hiện vẫn chưa được xác định và đang được điều tra.
Bối cảnh hoạt động của F-16 Ukraine
Ukraine đã đưa các tiêm kích F-16 vào hoạt động từ năm 2024, sau khi các quốc gia đồng minh bắt đầu bàn giao loại máy bay này nhằm tăng cường năng lực phòng không trước các cuộc tấn công liên tục bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga. Tháng 3, Ukraine cho biết các tiêm kích F-16 của nước này đã không được trang bị tên lửa không đối không do Mỹ sản xuất trong hơn ba tuần vào cuối năm 2025, khiến năng lực tác chiến của các máy bay này bị hạn chế.
Chiến công và hợp tác quốc phòng
Mặc dù gặp khó khăn, theo vị tướng hàng đầu của Mỹ trong phiên điều trần tại Thượng viện ngày 23/7, một tiêm kích F-16 của Ukraine đã lập chiến công lịch sử khi bắn hạ máy bay chiến đấu Su-35 của Nga trong một trận không chiến. Ngày 28/7, Tổng thống Volodymyr Zelensky gặp đại diện của Lockheed Martin để thảo luận về việc mở rộng hợp tác sản xuất vũ khí và chia sẻ công nghệ. Các cuộc trao đổi tập trung vào hệ thống đánh chặn Patriot cùng các khí tài khác như F-16, HIMARS và ATACMS, những trang bị vẫn giữ vai trò quan trọng đối với năng lực phòng thủ của Ukraine.
Đàm phán cấp phép sản xuất Patriot
Trước đó cùng ngày, ông Zelensky đã gặp Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng. Hai nhà lãnh đạo thảo luận về các thỏa thuận cấp phép liên quan đến hệ thống Patriot, đồng thời trao đổi các biện pháp nhằm thúc đẩy nhanh hơn các nỗ lực ngoại giao để chấm dứt cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. Ông Trump lần đầu tiên phát tín hiệu Washington sẽ cấp phép để Ukraine tự sản xuất các hệ thống phòng không Patriot bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, trong các ngày 7-8/7. Động thái này được xem là sự chuyển biến từ những cam kết còn chung chung sang các bước đi cụ thể.
