Làn Sóng Đầu Tư AI Hàng Trăm Tỷ USD Gây Khủng Hoảng Thiếu Hụt Toàn Cầu
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ giới hạn trong lĩnh vực công nghệ mà đang tạo ra những hiệu ứng dây chuyền sâu rộng, gây ra cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn lực trên toàn cầu. Khi các tập đoàn lớn đổ hàng trăm tỷ USD vào cuộc đua AI, nhiều ngành kinh tế khác phải đối mặt với áp lực thiếu chip bán dẫn, lao động tay nghề cao và vốn đầu tư.
Mức Đầu Tư Khổng Lồ Và Rủi Ro Tài Chính
Theo ước tính, 5 công ty công nghệ hàng đầu gồm Amazon, Google, Microsoft, Meta và Oracle dự kiến chi khoảng 700 tỷ USD trong năm nay để xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Con số này gần gấp đôi so với năm 2025 và tương đương khoảng 3/4 ngân sách thường niên của quân đội Mỹ. Mặc dù các doanh nghiệp kỳ vọng mức chi này sẽ mang lại lợi nhuận lớn từ nhu cầu AI ngày càng tăng, nhiều nhà phân tích cảnh báo chi phí ban đầu đã trở nên quá lớn.
JPMorgan từng tính toán ngành công nghệ cần thu thêm khoảng 650 tỷ USD doanh thu mỗi năm để đạt mức lợi nhuận hợp lý, và con số này có thể cao hơn khi chi tiêu cho AI tiếp tục gia tăng. Đáng chú ý, OpenAI, công ty tạo nên làn sóng AI toàn cầu sau khi ra mắt ChatGPT, được dự báo sẽ thua lỗ hơn 100 tỷ USD đến hết thập kỷ này, theo The Information.
Tác Động Đến Ngành Công Nghiệp Chip Và Thiết Bị Điện Tử
Một trong những hệ quả rõ rệt nhất của cuộc đua AI là tình trạng khan hiếm chip. Apple gần đây cho biết họ gặp khó khăn trong việc mua đủ loại chip quan trọng cho iPhone và máy Mac, do nguồn cung bị cạnh tranh mạnh bởi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI. Các nhà phân tích nhận định nhu cầu tăng mạnh đã đẩy giá chip nhớ lên mức cao, kéo theo nguy cơ giá điện thoại thông minh và máy tính tiếp tục tăng.
Francisco Jeronimo, chuyên gia của IDC, dự đoán các nhà sản xuất có thể tăng giá từ 5% trở lên vào cuối năm nay hoặc tung ra thiết bị cấu hình thấp hơn. Ông cảnh báo giá cao có thể kéo dài nhiều năm nếu cơn sốt AI chưa hạ nhiệt, thậm chí đẩy một số hãng smartphone nhỏ rời khỏi thị trường.
Ảnh Hưởng Đến Ngành Xây Dựng Và Lao Động
Không chỉ chip, ngành xây dựng cũng chịu tác động mạnh khi các dự án trung tâm dữ liệu hút nguồn nhân lực tay nghề cao. Anirban Basu, nhà kinh tế trưởng của Hiệp hội các nhà xây dựng và nhà thầu Mỹ, cho biết nhiều dự án khác như chung cư, nhà máy hay cơ sở y tế đang bị xếp sau do không cạnh tranh được lợi nhuận từ trung tâm dữ liệu AI.
Dữ liệu cho thấy chi tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu mới tại Mỹ đã tăng 32% trong năm 2025 so với năm trước, trong khi nhiều loại bất động sản thương mại khác gần như không tăng trưởng. OpenAI từng thông báo với Nhà Trắng rằng các trung tâm dữ liệu họ dự định xây trong những năm tới có thể cần tới khoảng 20% lực lượng lao động tay nghề cao hiện có, như thợ điện hay thợ máy. Hiệp hội xây dựng Mỹ cũng dự báo ngành này sẽ thiếu gần nửa triệu lao động trong năm nay.
Phân Hóa Trong Đầu Tư Và Hoài Nghi Về Tiềm Năng AI
Trong lĩnh vực đầu tư, làn sóng AI cũng làm gia tăng sự phân hóa tại Thung lũng Silicon. Báo cáo của Silicon Valley Bank cho thấy khoảng 1/3 vốn đầu tư vào startup Mỹ năm ngoái đổ vào nhóm 1% công ty giá trị nhất, trong khi nguồn vốn cho các startup còn lại ở mức thấp nhất trong một thập kỷ qua. Các chuyên gia cảnh báo sự tập trung nguồn lực quá mức vào AI có thể kìm hãm sự xuất hiện của những ý tưởng công nghệ mới ngoài lĩnh vực này.
Trong khi đó, Darrell West, chuyên gia tại Viện Brookings, hoài nghi về cuộc bùng nổ AI và những kỳ vọng có phần thái quá về tiềm năng của công nghệ này. Ông nhấn mạnh rằng cần có thời gian để kiểm chứng hiệu quả thực sự của AI trong việc thay đổi cách con người sống và làm việc.
