Trung Quốc Vươn Lên Thống Lĩnh Thị Trường Robot Hình Người Toàn Cầu
Nếu như trước đây, trí tuệ nhân tạo (AI) chủ yếu tồn tại dưới dạng phần mềm như thuật toán tìm kiếm hay mô hình ngôn ngữ, thì ngày nay, AI đang "hiện hình" rõ nét trong thế giới vật lý thông qua các hệ thống robot có khả năng di chuyển, nhận thức và tương tác với con người. Trong bối cảnh này, Trung Quốc đã nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những trung tâm phát triển robot hình người lớn nhất thế giới, nhờ sự kết hợp giữa chính sách công nghiệp mạnh mẽ, năng lực sản xuất quy mô lớn và hệ sinh thái chuỗi cung ứng công nghệ hoàn chỉnh.
Lợi Thế Sản Xuất Và Chi Phí Cạnh Tranh
Theo các báo cáo quốc tế năm 2025 và đầu 2026, Trung Quốc đạt được ưu thế nổi bật về quy mô sản xuất, giá thành và tốc độ thương mại hóa robot hình người. The Guardian chỉ ra rằng, năng lực sản xuất quy mô lớn cùng hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh là yếu tố then chốt giúp Trung Quốc chiếm ưu thế. Báo cáo từ Công ty tư vấn công nghệ Omdia (Anh) cho thấy, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi robot hình người chuyển từ thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt, với tổng sản lượng toàn cầu ước đạt 13.000-18.000 đơn vị, tăng hơn 5 lần so với năm 2024.
Đáng chú ý, phần lớn sản lượng này đến từ các doanh nghiệp Trung Quốc, chiếm khoảng 80-90% thị phần toàn cầu. Các số liệu từ Counterpoint Research và IDC cũng xác nhận, hơn 80% robot hình người lắp đặt trên thế giới trong năm 2025 có nguồn gốc từ Trung Quốc. Cụ thể:
- Công ty AgiBot (trực thuộc Tập đoàn Shanghai AgiBot Innovation Technology) dẫn đầu với sản lượng hơn 5.100 robot, tương đương 39% thị phần toàn cầu.
- Unitree Robotics, doanh nghiệp nổi tiếng trong lĩnh vực robot 4 chân, đạt sản lượng khoảng 4.200-5.500 đơn vị.
Một nguyên nhân quan trọng giúp các doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế cạnh tranh là hệ thống chuỗi cung ứng phần cứng được hình thành từ ngành công nghiệp xe điện và điện tử tiêu dùng. Chuyên gia Selina Xu giải thích, các công ty có thể tận dụng mạng lưới cung ứng cảm biến, pin, động cơ điện và linh kiện bán dẫn từ ngành xe điện, giúp rút ngắn thời gian phát triển và giảm chi phí sản xuất.
Chi phí thấp chính là yếu tố then chốt tạo ra lợi thế toàn cầu. Nhiều sản phẩm robot hình người của Trung Quốc có giá chỉ bằng 50-70% so với sản phẩm tương đương từ phương Tây. Ví dụ, bàn tay robot DexHand021 Pro do Công ty Lingqiao Intelligence phát triển có giá từ 14.000-28.000 USD, thấp hơn 5 lần so với thiết bị tương tự ở châu Âu và Mỹ, mở ra khả năng thương mại hóa trong giáo dục, nghiên cứu, dịch vụ và sản xuất.
Chiến Lược Mở Rộng Toàn Cầu Và Thách Thức
Sau khi đạt quy mô sản xuất lớn trong nước, nhiều doanh nghiệp robot Trung Quốc bắt đầu triển khai chiến lược quốc tế hóa. Từ năm 2025, các công ty không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà còn xây dựng mạng lưới hợp tác, trung tâm trải nghiệm và hệ thống phân phối tại nhiều quốc gia.
AgiBot là một trong những doanh nghiệp tiên phong. Tháng 1/2026, công ty khai trương trung tâm trải nghiệm robot hình người đầu tiên tại Malaysia để tiếp cận thị trường Đông Nam Á. Một tháng sau, AgiBot ra mắt sản phẩm tại Milan (Italy) và ký thỏa thuận với tập đoàn Minth Group để mở rộng hoạt động tại Đức và Liên minh châu Âu (EU). Theo The Economist, AgiBot áp dụng nhiều mô hình kinh doanh như liên doanh, phân phối, cho thuê và bán hàng trực tuyến tại khoảng 10 thị trường quốc tế.
Unitree Robotics cũng có kế hoạch quốc tế hóa từ sớm. CEO Wang Xingxing cho biết, công ty đặt mục tiêu doanh thu từ thị trường nước ngoài chiếm 50% tổng doanh thu trong tương lai, với mạng lưới khách hàng tại châu Âu, Mỹ và Nhật Bản trong các lĩnh vực nghiên cứu, giáo dục và trình diễn công nghệ.
Ngoài ra, nhiều công ty robot khác của Trung Quốc đẩy mạnh mở rộng ra thị trường Bắc Mỹ, Trung Đông, châu Âu và Đông Nam Á năm 2026. Một dấu mốc biểu tượng diễn ra ngày 9/2 vừa qua, khi robot của AgiBot xuất hiện tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York (Mỹ) trong lễ đón Tết Nguyên đán, được xem như một màn "ngoại giao công nghệ" đáng chú ý.
Tuy nhiên, robot hình người Trung Quốc vẫn đối mặt nhiều rào cản khi tiến vào thị trường phát triển:
- Khác biệt quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật: Mỗi quốc gia áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn sản phẩm, bảo mật thông tin và quyền riêng tư, như GDPR ở EU hay tiêu chuẩn an toàn tại Mỹ.
- Yếu tố chính trị và an ninh: Mỹ ban hành dự luật hạn chế mua robot hình người từ các quốc gia đối thủ chiến lược như Trung Quốc, nhằm giảm nguy cơ rò rỉ dữ liệu và rủi ro an ninh quốc gia.
- Ứng dụng thực tế hạn chế: Phần lớn robot vẫn được sử dụng trong nghiên cứu, giáo dục, giải trí hoặc trình diễn công nghệ, trong khi triển khai rộng rãi trong sản xuất công nghiệp hoặc gia đình gặp khó khăn do chi phí, độ tin cậy và khả năng vận hành trong môi trường phức tạp.
Trong dài hạn, robot hình người có thể đóng vai trò quan trọng trong tái cấu trúc thị trường lao động, tự động hóa sản xuất và cung cấp dịch vụ. Nếu vượt qua được các rào cản hiện nay, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vai trò định hình tương lai của ngành công nghiệp robot toàn cầu.
