Trung Quốc vừa trở thành quốc gia đầu tiên phê duyệt thương mại hóa một giao diện não - máy tính xâm lấn, đánh dấu cột mốc quan trọng trong cuộc đua kết nối não người với hệ thống kỹ thuật số. Thiết bị mang tên NEO đã được Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc cấp phép và sẵn sàng bước vào sản xuất thương mại.
Phát triển bởi Neuracle Technology và Đại học Thanh Hoa
NEO do công ty công nghệ Neuracle Technology có trụ sở tại Thượng Hải phối hợp cùng các nhà nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa phát triển. Đáng chú ý, sản phẩm này được thương mại hóa trước cả Neuralink - công ty giao diện não - máy tính của tỷ phú Elon Musk. Hiện Neuralink vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng, dù đã bắt đầu thử nghiệm trên người từ năm 2024.
Thiết kế ít xâm lấn giúp đẩy nhanh quá trình phê duyệt
Thành công của NEO cho thấy lựa chọn kỹ thuật có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình cấp phép. Trong khi thiết bị N1 của Neuralink sử dụng các điện cực siêu mỏng được robot phẫu thuật cấy trực tiếp vào vỏ não, NEO áp dụng phương pháp ít xâm lấn hơn. Các cảm biến của thiết bị được đặt trên màng cứng - lớp màng bảo vệ bao quanh não bộ, thay vì xuyên sâu vào mô não.
Theo các chuyên gia, thiết kế này nhiều khả năng đã giúp NEO được phê duyệt nhanh hơn nhờ giảm thiểu nguy cơ chảy máu, phản ứng miễn dịch, tổn thương mô và sẹo lâu dài. Đổi lại, thiết bị chỉ thu nhận được tín hiệu sóng não tổng quát hơn thay vì các tín hiệu thần kinh chi tiết đến từng tế bào như những hệ thống cấy ghép xâm lấn sâu hơn.
Ứng dụng y tế và triển vọng tương lai
Trong giai đoạn hiện nay, NEO chủ yếu phục vụ mục đích phục hồi chức năng y tế. Trong các thử nghiệm lâm sàng, những bệnh nhân bị liệt đã sử dụng thiết bị để điều khiển găng tay robot, từ đó có thể thực hiện các hoạt động thường ngày như cầm nắm đồ vật, ăn uống và sinh hoạt độc lập.
Công nghệ này được kỳ vọng hỗ trợ nhóm bệnh nhân mắc các rối loạn thần kinh và vận động, một nhóm có tới hàng tỷ người trên toàn thế giới. Việc Trung Quốc cấp phép thương mại cho NEO diễn ra trong bối cảnh các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đang đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực giao diện não - máy tính. Nhiều dự báo cho rằng ngành này có thể phát triển thành thị trường trị giá hàng tỷ USD trong thập kỷ tới.
Các nhà khoa học tin rằng công nghệ giao diện não - máy tính có thể giúp khôi phục khả năng vận động, giao tiếp và cảm nhận giác quan cho những người khuyết tật trong tương lai. Xa hơn lĩnh vực y tế, công nghệ này còn mở ra nhiều khả năng mới như cho phép con người tương tác trực tiếp với máy tính, giao tiếp bằng suy nghĩ.
Lo ngại về quyền riêng tư và an ninh dữ liệu
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là không ít lo ngại. Các chuyên gia về quyền riêng tư và an ninh mạng cảnh báo rằng giao diện não - máy tính có thể tạo ra những rủi ro chưa từng có. Khác với điện thoại thông minh hay thiết bị đeo thông minh, các bộ cấy ghép thần kinh xử lý trực tiếp tín hiệu phát ra từ não bộ. Điều này làm dấy lên những câu hỏi về bảo mật dữ liệu, nguy cơ giám sát và khả năng lạm dụng các thông tin nhận thức mang tính cá nhân cao.
Khi công nghệ giao diện não - máy tính bước ra khỏi phòng thí nghiệm để tiến tới thương mại hóa, các cơ quan quản lý sẽ phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa lợi ích y học với những vấn đề liên quan đến quyền riêng tư, an ninh dữ liệu và việc bảo vệ chính hoạt động nhận thức của con người.
