Trung Quốc triển khai chiến lược quốc gia đưa AI vào toàn bộ hệ thống giáo dục
Theo Nikkei Asia, Trung Quốc đã chính thức công bố một chiến lược mang tầm quốc gia nhằm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) sâu rộng vào hệ thống giáo dục của nước này. Chương trình mang tên "Hành động giáo dục AI+" được Bộ Giáo dục cùng bốn cơ quan trung ương ban hành vào ngày 8/4, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa nền giáo dục.
Lộ trình toàn diện từ tiểu học đến giáo dục suốt đời
Chiến lược này đặt ra lộ trình triển khai AI trên mọi cấp học, bắt đầu từ bậc tiểu học và mở rộng đến giáo dục suốt đời. Mục tiêu cụ thể là đến năm 2030, Trung Quốc sẽ xây dựng được một hệ thống giáo dục AI có tính kết nối toàn diện, cả theo chiều dọc lẫn chiều ngang, tạo nên mạng lưới giáo dục thông minh trên phạm vi toàn quốc.
Chính sách này tiếp nối định hướng trong Đề cương xây dựng quốc gia dẫn đầu về giáo dục giai đoạn 2024–2035, đồng thời cụ thể hóa chiến lược "AI+" trên phạm vi quốc gia. Trước đó, vào năm 2025, Trung Quốc đã triển khai thí điểm cải cách giáo dục dựa trên AI tại 17 tỉnh, thành phố và 18 trường đại học, với nhiều địa phương lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Đông đi đầu trong việc ban hành chính sách riêng.
Những thay đổi cụ thể trong hệ thống giáo dục
Theo kế hoạch mới, kiến thức về AI sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc trong đào tạo và cấp chứng chỉ giáo viên, đảm bảo đội ngũ nhà giáo có đủ năng lực để ứng dụng công nghệ này. Các trường phổ thông được yêu cầu triển khai chương trình học AI toàn diện, trong khi các trường đại học phải đưa AI vào nhóm môn học cốt lõi và phát triển các chương trình liên ngành gắn với công nghệ mới.
Ở cấp độ ứng dụng, kế hoạch nhấn mạnh việc sử dụng AI để giảm tải cho giáo viên và nâng cao hiệu quả giảng dạy. Các giải pháp như "trợ lý học tập thông minh", hồ sơ học tập số và hệ thống giảng dạy tự động sẽ được triển khai rộng rãi. Đồng thời, AI cũng được ứng dụng trong dự báo xu hướng dân số và nhu cầu lao động, giúp điều chỉnh chương trình đào tạo và phân bổ nguồn lực linh hoạt hơn.
Các công cụ hỗ trợ giáo dục bằng AI cũng nằm trong lộ trình, bao gồm:
- Tạo đề thi tự động
- Chấm điểm thông minh
- Giám sát thi cử bằng AI
Hạ tầng và nguồn lực hỗ trợ triển khai
Để hỗ trợ triển khai chiến lược này, Trung Quốc dự kiến xây dựng một nền tảng điện toán thông minh quốc gia dành riêng cho giáo dục, kết nối các trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ và cơ sở đào tạo. Cơ chế hợp tác giữa đại học và trường phổ thông sẽ được thúc đẩy nhằm phát triển chương trình giảng dạy và ứng dụng AI, đồng thời giảm rào cản đổi mới.
Các mô hình "lớp học tương lai" và "trường học thông minh" cũng sẽ được mở rộng trên toàn quốc. Nguồn lực tài chính chủ yếu đến từ ngân sách trung ương, tập trung vào các dự án hạ tầng quy mô lớn như trung tâm thử nghiệm AI trong giáo dục và nền tảng đổi mới liên ngành. Đồng thời, chính phủ Trung Quốc khuyến khích sự tham gia dài hạn của khu vực tư nhân nhằm xây dựng hệ sinh thái đầu tư đa dạng cho công nghệ giáo dục.
So sánh với xu hướng thế giới và những thách thức
Dù được đánh giá là một trong những chương trình AI giáo dục tham vọng nhất thế giới, kế hoạch này vẫn đối mặt với nhiều rào cản, từ chênh lệch hạ tầng giữa các vùng, chất lượng dữ liệu cho đến năng lực triển khai thực tế, theo ChinaTalk. Và mặc dù Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất đặt cược rằng AI sẽ làm thay đổi căn bản nền giáo dục, nhưng quy mô và cách thức triển khai của Trung Quốc được cho là chưa từng có trên phạm vi toàn thế giới.
Trong khi Trung Quốc bắt đầu với các chương trình thí điểm, chính phủ Hàn Quốc lại dẫn đầu với việc triển khai ở cấp quốc gia, chi 850 triệu đô la Mỹ cho một sáng kiến sách giáo khoa AI đầy tham vọng nhưng đã sụp đổ chỉ sau 4 tháng. Hệ sinh thái công nghệ giáo dục của Ấn Độ do khu vực tư nhân tiên phong với rất ít hướng dẫn hoặc quy định từ các cơ quan bên trên đã dẫn đến sự sụp đổ của Byju's, công ty công nghệ giáo dục đa quốc gia nổi tiếng ở quốc gia này.
Nhật Bản, không giống như Trung Quốc, cam kết đảm bảo mọi học sinh đều có thiết bị trước khi triển khai các công cụ giảng dạy AI. Theo Nikkei Asian và ChinaTalk, sự khác biệt trong cách tiếp cận này cho thấy những bài học quan trọng cho việc triển khai AI trong giáo dục trên toàn cầu.
