Một chiếc minivan vừa dừng trước cửa nhà khách hàng ở San Francisco. Từ ghế sau, một robot hình người bước xuống, bắt đầu hút bụi sàn nhà, lau mặt bếp, rửa chén bát, đổ rác và gom những món đồ vương vãi. Đây không phải là màn trình diễn trong phòng thí nghiệm mà là dịch vụ thương mại do startup Tau Robotics vận hành, chính thức đưa robot vào làm việc thực tế tại nhà dân.
Mức giá được công bố là 30 USD/giờ, tương đương gần 800.000 đồng. Tuy nhiên, thay vì một cỗ máy hoàn toàn tự động, toàn bộ quá trình dọn dẹp vẫn cần một người điều khiển ngồi ở địa điểm khác, quan sát qua hệ thống camera gắn trên robot và xử lý các thao tác phức tạp.
Giá thuê nằm ngay trong mặt bằng thị trường
Con số 30 USD/giờ nghe có vẻ đắt nếu so với mặt bằng thu nhập tại Việt Nam, nhưng tại San Francisco, mức giá này không quá khác biệt so với thuê người dọn nhà thật. Số liệu từ nền tảng tuyển dụng Care.com công bố tháng 7/2026 cho thấy giá khởi điểm trung bình của dịch vụ dọn nhà ở thành phố này là 27,28 USD/giờ, trong khi mức giá cao trung bình lên tới 34,03 USD/giờ. Như vậy, mức phí của Tau Robotics nằm ngay giữa khoảng giá phổ biến tại địa phương.
Điều đó tạo nên một hình ảnh đáng chú ý: robot hình người – vốn gắn với những phòng thí nghiệm và video trình diễn tương lai – giờ đây có thể được thuê với giá gần tương đương một lao động dọn nhà thực thụ. CEO kiêm đồng sáng lập Tau Robotics, Alex Koch, cho rằng mức giá này có thể giúp mở rộng thị trường. Theo ông, nhiều khách hàng đầu tiên của công ty là những người trước đây không thuê hoặc rất ít sử dụng dịch vụ dọn nhà.
Vẫn có người điều khiển phía sau
Tau Robotics thừa nhận trí tuệ nhân tạo hiện tại chưa đủ khả năng để robot hình người tự hoàn thành công việc trong môi trường gia đình. Vì vậy, một nhân viên của công ty phải ngồi ở một địa điểm khác và điều khiển robot từ xa qua hệ thống camera, trong khi AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ một số thao tác. Thậm chí, trong một số trường hợp, nhân viên có thể đi cùng robot tới nhà khách hàng để giám sát quá trình di chuyển và can thiệp khi cần.
Khách hàng vì thế chưa thực sự thuê một “người giúp việc AI” hoàn toàn tự động. Đằng sau cỗ máy vẫn còn một con người. Bản thân năng lực robot hiện nay cũng khá xa so với hình ảnh một người giúp việc có thể tự xử lý mọi thứ trong nhà. Koch cho biết những nhiệm vụ tương đối đơn giản như hút bụi và lau mặt bàn bếp đã hoạt động tốt. Video do công ty công bố cũng cho thấy robot có thể rửa bát, mang rác đi đổ và nhặt đồ vật trên sàn.
Chuyên gia cảnh báo và phản ứng cộng đồng
Giáo sư kỹ thuật Ken Goldberg thuộc Đại học California, Berkeley, người có khoảng 40 năm nghiên cứu về robot, nhận định công nghệ hiện nay vẫn còn quá sớm để robot có thể dọn sạch toàn bộ một căn nhà. Những thao tác tưởng chừng rất đơn giản với con người như nhặt một món đồ trên sàn, lau bên dưới đồ vật hay xử lý các góc khuất lại là bài toán khó đối với máy móc. Goldberg cũng khuyến cáo không nên đánh giá năng lực robot chỉ dựa vào các video trình diễn, bởi môi trường có thể được sắp đặt từ trước và có thể có sự can thiệp của con người phía sau.
Thực tế này nhanh chóng trở thành đề tài châm biếm trên mạng xã hội. Một số người ban đầu thậm chí tưởng robot chỉ là người mặc trang phục hóa trang. Một bình luận được chia sẻ nhiều mô tả dịch vụ của Tau Robotics một cách ngắn gọn: “Về cơ bản vẫn là người dọn nhà, chỉ thêm vài bước trung gian.”
Tham vọng robot tự động hoàn toàn
Nhưng đối với Tau Robotics, những “bước trung gian” này mới chỉ là giai đoạn đầu của một tham vọng lớn hơn. Công ty đặt mục tiêu tiến tới một robot có thể tự dọn dẹp toàn bộ căn nhà mà không cần con người điều khiển. Những robot đang được đưa tới nhà khách hàng tại San Francisco hiện nay vì thế được xem như bước chuyển tiếp: máy móc đã có thể thực hiện phần việc vật lý, trong khi AI vẫn chưa đủ khả năng tự quyết định mọi hành động.
Việc đưa robot vào không gian sống của con người cũng đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư. Để người vận hành nhìn thấy môi trường xung quanh, robot sử dụng camera gắn trên đầu và cổ tay. Khi những cỗ máy như vậy trở nên phổ biến, cách dữ liệu hình ảnh bên trong nhà khách hàng được thu thập và bảo vệ sẽ trở thành một vấn đề cần được giải quyết thấu đáo.
Dù vẫn còn nhiều hạn chế, thử nghiệm tại San Francisco đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý: robot hình người không còn chỉ nhảy múa trên sân khấu hay xuất hiện trong các video công nghệ. Chúng đã được đưa lên xe, chở tới nhà khách hàng và bắt đầu làm công việc thật với mức giá nằm trong mặt bằng thuê lao động dọn nhà tại địa phương. Robot hình người đã chính thức đi làm, chỉ có điều ở thời điểm hiện tại, phía sau cỗ máy ấy vẫn còn một con người.
