Kỷ nguyên robot hình người: Mối đe dọa hủy diệt cho lao động giá rẻ
Trong một góc nhà máy phụ tùng ô tô Schaeffler, một "nhân viên" đặc biệt đang làm việc miệt mài không ngừng nghỉ. Đó là Digit, robot hình người đầu tiên được tích hợp vào dây chuyền sản xuất thực tế, thực hiện những công việc lặp đi lặp lại vốn thuộc về con người. Với khả năng làm việc 8 tiếng mỗi ngày, không cần nghỉ ốm hay đòi tăng lương, Digit đang mở ra một chương mới đầy thách thức cho ngành công nghiệp nặng.
Chi phí hủy diệt: Chỉ 2 USD mỗi giờ
Khác biệt hoàn toàn với những cánh tay robot cố định từ thập niên 1960, Digit sở hữu đôi chân gập ngược như đà điểu để tối ưu thăng bằng và sức nâng. Robot này có thể di chuyển linh hoạt trên sàn kim loại, sử dụng đôi bàn tay bốn ngón để kẹp chặt các giỏ linh kiện nặng 11 kg đưa vào máy rửa công nghiệp.
Theo số liệu phân tích, chi phí vận hành robot hình người hiện dao động từ 10 đến 25 USD mỗi giờ. Tuy nhiên, tầm nhìn của Damion Shelton - đồng sáng lập Agility (công ty sản xuất Digit) - còn tham vọng hơn nhiều. Ông dự báo chi phí này có thể giảm xuống chỉ còn 2 đến 3 USD mỗi giờ trong tương lai gần. Đây được xem là mức giá "hủy diệt" đối với bất kỳ thị trường nhân công giá rẻ nào trên toàn cầu.
Dự báo sốc: 5 triệu robot vào năm 2040
Chuyên gia Ani Kelkar từ McKinsey đưa ra dự báo đáng chú ý: Dù hiện chỉ có chưa đầy 200 robot hình người hoạt động trong các nhà máy toàn cầu, con số này có thể bùng nổ lên 5 triệu vào năm 2040. Sự phát triển vượt bậc của công nghệ pin, động cơ và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) chính là chất xúc tác biến những cỗ máy viễn tưởng thành lực lượng lao động chủ chốt.
Tại nhà máy Cheraw của Schaeffler ở Bắc Carolina, Digit hoạt động theo lịch trình nghiêm ngặt: 4 tiếng buổi sáng, nghỉ sạc pin vào giờ trưa khi đồng nghiệp con người đi ăn, và tiếp tục 4 tiếng buổi chiều. Courtney Baines, kỹ sư công nghệ sản xuất tiên tiến tại Schaeffler, khẳng định công ty đã xác định được nhiều trường hợp sử dụng mà robot hình người có thể đảm nhiệm trong tương lai gần.
Con người đi về đâu khi robot chiếm việc?
Câu hỏi lớn nhất luôn hiện hữu: Robot chiếm việc, con người sẽ đi đâu? Tại nhà máy Cheraw - nơi từng chịu tổn thương nặng nề từ sự rút lui của ngành dệt may sau hiệp định NAFTA 1994 - nỗi lo này càng trở nên cấp thiết.
Tuy nhiên, quản lý nhà máy Allen Bailey lại đưa ra góc nhìn lạc quan. Ông tiết lộ những nhân viên trước đây làm công việc bưng bê giỏ linh kiện (vị trí hiện tại của Digit) đã được chuyển sang vị trí kiểm tra chất lượng với tay nghề cao hơn và triển vọng nghề nghiệp tốt hơn. "Tại nhà máy này, chúng tôi chưa bao giờ cắt giảm nhân sự do tự động hóa," ông Bailey khẳng định.
Ngay cả IG Metall, công đoàn công nghiệp quyền lực của Đức, cũng chưa đưa ra phản đối gay gắt. Detlef Gerst từ bộ phận chính sách chung của công đoàn cho rằng robot chưa phải là mối đe dọa ngay lập tức đối với các công việc lắp ráp phức tạp, nơi sự khéo léo của con người vẫn là yếu tố độc bản.
Cuộc đua của những gã khổng lồ công nghệ
Digit không đơn độc trong cuộc đua robot hình người. Agility đang phải đối mặt với những đối thủ sừng sỏ như Boston Dynamics, Apptronik, Figure và đặc biệt là Tesla với dự án Optimus của Elon Musk. Để bứt phá, Agility tập trung vào tính thực dụng thay vì các màn trình diễn nhào lộn hay đấm bốc trên mạng xã hội.
Phiên bản mới của Digit dự kiến ra mắt cuối năm nay sẽ được trang bị cảm biến nhận diện con người ở khoảng cách gần, cho phép nó làm việc trực tiếp cạnh các đồng nghiệp bằng xương bằng thịt mà không vi phạm tiêu chuẩn an toàn liên bang.
Như lời đúc kết của ông Doug Thompson, cựu nhân viên 74 tuổi của Schaeffler: "Hiệu quả là tên gọi của trò chơi này và nó vô cùng tàn nhẫn. Nó sẽ không dừng lại." Sự trỗi dậy của những "người sắt" như Digit không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là lời cảnh báo về cấu trúc thị trường lao động đang thay đổi tận gốc rễ. Trong tương lai đó, giá trị con người sẽ không nằm ở đôi bàn tay bốc vác, mà ở khối óc điều khiển và giám sát những cỗ máy không biết mệt mỏi.
