Kim cương được xếp loại thế nào, vì sao có sự bất đồng giữa các cơ sở? Cùng được giới thiệu là kim cương 1 carat, hai viên đá quý có thể chênh giá rất lớn. Thậm chí, kết quả phân loại có thể khác nhau tùy phòng kiểm định và hệ tiêu chuẩn được sử dụng.
Kim cương được chia thành những cấp nào?
Hệ thống phổ biến nhất hiện nay là 4C, gồm trọng lượng carat, màu sắc, độ tinh khiết và chất lượng giác cắt. Viện Đá quý Mỹ GIA cho biết hệ thống này được xây dựng nhằm tạo ra một ngôn ngữ chung, giúp chất lượng kim cương có thể được mô tả và so sánh trên thị trường quốc tế.
Màu sắc
Theo GIA, đối với kim cương trắng tự nhiên thuộc dải màu thông thường, thang màu bắt đầu từ D và kết thúc ở Z. Cấp D gần như không màu, trong khi màu vàng hoặc nâu nhạt xuất hiện rõ dần khi tiến về phía Z. GIA chia thang này thành các nhóm gồm không màu từ D đến F, gần như không màu từ G đến J, màu nhạt từ K đến M, màu rất nhạt từ N đến R và màu nhẹ từ S đến Z.
Độ tinh khiết
Kim cương tự nhiên hình thành với những đặc điểm bên trong gọi là tạp chất và những đặc điểm trên bề mặt gọi là khuyết điểm. Khi kiểm định, chuyên gia quan sát viên đá dưới độ phóng đại 10 lần, xem xét số lượng, kích thước, vị trí, bản chất và mức độ nổi bật của các đặc điểm này. Thang độ tinh khiết GIA có 11 cấp. Cao nhất là FL, tức không phát hiện tạp chất hoặc khuyết điểm dưới độ phóng đại tiêu chuẩn. Tiếp theo lần lượt là IF, VVS1, VVS2, VS1, VS2, SI1, SI2 và ba cấp I1, I2, I3.
Chất lượng giác cắt
Giác cắt không phải hình dạng của viên đá. Một viên kim cương có thể có hình tròn, oval, trái tim hoặc hình chữ nhật, trong khi chất lượng giác cắt thể hiện cách tỷ lệ và các mặt cắt kiểm soát ánh sáng. Trong hệ thống GIA dành cho kim cương tròn brilliant tiêu chuẩn, giác cắt được chia thành 5 cấp gồm Excellent, Very Good, Good, Fair và Poor.
Trọng lượng carat
Carat đo trọng lượng chứ không trực tiếp đo đường kính hay kích thước nhìn thấy. Một carat tương đương 200mg. Hai viên cùng trọng lượng có thể trông lớn nhỏ khác nhau tùy hình dạng, độ sâu và cách phân bổ trọng lượng. Giá kim cương cũng không tăng đều theo từng 0,01 carat. Những mốc như 1 carat, 1,5 carat hoặc 2 carat thường được gọi là kích thước “ma thuật” trên thị trường.
Vì sao mỗi nơi kiểm định có thể đưa ra một kết quả khác?
Một nguyên nhân quan trọng là các đơn vị có thể đang sử dụng những hệ phân loại khác nhau. Từ tháng 10/2025, GIA không còn sử dụng các cấp màu D đến Z và độ tinh khiết FL đến I3 để mô tả kim cương nuôi cấy không màu hoặc gần như không màu. Thay vào đó, viện này xếp sản phẩm vào hai nhóm Premium và Standard dựa trên tổ hợp màu sắc, độ tinh khiết và chất lượng hoàn thiện.
Ngay cả khi các phòng thí nghiệm cùng sử dụng thuật ngữ D đến Z hoặc VS, SI, kết quả vẫn có khả năng chênh một cấp đối với những viên nằm sát ranh giới. Màu sắc được xác định bằng cách so sánh viên đá với bộ đá mẫu trong điều kiện ánh sáng và góc quan sát được kiểm soát. Độ tinh khiết lại có phần phụ thuộc vào đánh giá của chuyên gia về vị trí, mức độ nổi bật và ảnh hưởng tổng thể của tạp chất.
GIA khuyến cáo người mua yêu cầu báo cáo kiểm định và kiểm tra mã báo cáo trên hệ thống của đơn vị phát hành, bởi những khác biệt chất lượng rất nhỏ có thể khó nhận ra ngay cả với người làm nghề.
