Ngày 21/1/2025, Larry Ellison - tỷ phú 80 tuổi sở hữu khối tài sản khoảng 200 tỷ USD - đáp chuyên cơ từ Florida đến Washington để dự một cuộc hẹn đặc biệt tại Nhà Trắng. Đúng 2 giờ chiều, ông có mặt tại Phòng Roosevelt, nơi Tổng thống Mỹ công bố "dự án hạ tầng AI lớn nhất lịch sử từ trước đến nay" và khẳng định Ellison chính là nhân tố hoàn hảo để hiện thực hóa nó. "Ông ấy giống như CEO của mọi thứ vậy," Trump phát biểu. "Một con người tuyệt vời và một doanh nhân xuất chúng."
Ellison bắt đầu bài phát biểu bằng lời cảm ơn Tổng thống: "Chúng tôi chắc chắn không thể làm điều này nếu không có ngài. Đó đơn giản là điều bất khả thi." Dự án mang tên Project Stargate - lấy cảm hứng từ bộ phim khoa học viễn tưởng năm 1994 - do Oracle cùng các đối tác, nổi bật nhất là OpenAI, đầu tư tới 500 tỷ USD trong 4 năm vào chuỗi trung tâm dữ liệu trải rộng. Mỗi cơ sở rộng 500.000 foot vuông (khoảng 46.500 m²), được thiết kế để tạo ra 10 gigawatt công suất tính toán.
Từ 2.000 USD đến đế chế phần mềm
Oracle khởi nguồn từ năm 1977 tại California, khi ba kỹ sư Larry Ellison, Bob Miner và Ed Oates thành lập Software Development Laboratories (SDL) với số vốn chỉ khoảng 2.000 USD (tương đương hơn 50 triệu đồng). Trong một lần đọc bài báo của IBM về cơ sở dữ liệu quan hệ, Ellison nhận ra tiềm năng khổng lồ nếu biến lý thuyết này thành sản phẩm thương mại. Năm 1979, công ty đổi tên thành Relational Software Inc. và tung ra sản phẩm Oracle V2 – phiên bản cơ sở dữ liệu thương mại đầu tiên trên thế giới. Tên "Oracle" vốn xuất phát từ một dự án bí mật của CIA mà Ellison từng tham gia, sau này được giữ lại như biểu tượng của tham vọng giải mã thông tin toàn cầu.
Đến năm 1982, công ty chính thức mang tên Oracle Systems Corporation, đánh dấu bước ngoặt tăng trưởng mạnh mẽ. Chỉ trong một thập kỷ, Oracle vươn lên thành đối thủ trực diện của IBM trong lĩnh vực cơ sở dữ liệu doanh nghiệp. Sự táo bạo của Ellison – từ chiến lược bán hàng quyết liệt đến việc tái đầu tư gần như toàn bộ lợi nhuận vào nghiên cứu – đã giúp Oracle chiếm lĩnh thị trường nhanh chóng, bất chấp nhiều lần đối mặt khủng hoảng tài chính do tăng trưởng quá nóng vào cuối thập niên 1980.
Từ nền tảng cơ sở dữ liệu, Oracle dần mở rộng sang ứng dụng doanh nghiệp (ERP, CRM, HRM) và trở thành nhà cung cấp phần mềm toàn diện cho các tập đoàn lớn. Các thương vụ mua lại đình đám như PeopleSoft (2005), Siebel (2006), BEA Systems (2008) và đặc biệt là Sun Microsystems (2010) – giúp Oracle sở hữu ngôn ngữ lập trình Java cùng dòng máy chủ phần cứng mạnh mẽ – đã đưa công ty thành tập đoàn vừa có phần mềm, vừa có phần cứng.
Bước ngoặt AI và cú đặt cược lịch sử
Cuối năm 2022, sự ra đời của ChatGPT chấn động thế giới và châm ngòi cho cuộc đua kiểm soát công nghệ mới mang tính cách mạng nhất kể từ khi Internet xuất hiện. Ellison, một trong những "người cha sáng lập" của Thung lũng Silicon, không muốn bị bỏ lại phía sau. Ông hành động nhanh chóng, quyết liệt và có phần liều lĩnh để biến Oracle thành một "hyperscaler" – đơn vị cung cấp hạ tầng đám mây quy mô siêu lớn, nằm trong số ít các tập đoàn cung cấp hạ tầng cốt lõi cho sự bùng nổ AI. Ông ký thỏa thuận Stargate với Sam Altman, bắt tay với lãnh đạo trẻ tuổi "hot" nhất ngành AI, đồng thời mở một trong những trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới tại Malaysia.
Oracle cũng trở thành nhà đầu tư lớn của TikTok tại Mỹ. Ellison lấn sân sang lĩnh vực mới, hậu thuẫn con trai David trong thương vụ 8 tỷ USD mua Paramount - đơn vị sở hữu xưởng phim Hollywood và kênh tin tức CBS News. Đến năm 2025, ông tiếp tục hỗ trợ thương vụ 111 tỷ USD để mua lại Warner Bros. Những màn đặt cược tỷ USD đẩy Ellison vào cảnh nợ nần; tài sản cá nhân của ông đã bốc hơi hơn 200 tỷ USD so với đỉnh cao hồi tháng 9, và Oracle phải chịu lãi suất cao hơn từ các bên cho vay.
Rủi ro và cơ hội
Dẫu vậy, Ellison và các đồng nghiệp trong nhóm hyperscaler vẫn tự tin rằng toàn bộ khoản vay và chi tiêu sẽ giúp họ thống trị nền kinh tế toàn cầu. Tính theo tỷ lệ GDP của Mỹ, cuộc đại kiến tạo hạ tầng AI đang trên đà vượt qua cả quy mô xây dựng hệ thống đường sắt Mỹ ở nửa sau thế kỷ 19. Các hyperscaler gồm Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft, Oracle là những tập đoàn giàu có nhất thế giới, và thị trường chứng khoán phụ thuộc nặng nề vào họ. Nếu Oracle chao đảo, hệ lụy có thể rất rộng. Mùa thu năm ngoái, Gita Gopinath - cựu Kinh tế trưởng của IMF - viết trên tờ The Economist ước tính rằng một vụ sụp đổ AI sẽ thổi bay 20.000 tỷ USD tài sản của người Mỹ, lớn hơn nhiều so với thảm họa bong bóng dot-com năm 2000 hay khủng hoảng tài chính 2008.
Dẫu còn nhiều hoài nghi, Oracle vẫn là cái tên được nhắc đến nhiều nhất trên Phố Wall, không phải vì phần mềm quản trị cơ sở dữ liệu vốn làm nên tên tuổi của hãng trong hơn bốn thập kỷ, mà bởi sự "lột xác" ngoạn mục khi bước thẳng vào trung tâm làn sóng AI. Sau cú bắt tay lịch sử với OpenAI, Oracle được ví như "Nvidia mới" – một doanh nghiệp đang cung cấp hạ tầng không thể thiếu cho kỷ nguyên AI, theo WSJ.
Thỏa thuận trị giá hàng trăm tỷ USD trong 5 năm, dự kiến triển khai từ 2027, sẽ biến Oracle thành bệ phóng điện toán khổng lồ của OpenAI. Với công suất trung tâm dữ liệu lên tới 4,5 gigawatt – tương đương năng lượng của nhiều nhà máy thủy điện cộng lại – Oracle không chỉ bán dịch vụ đám mây mà còn bán chính sức mạnh tính toán, một loại "nhiên liệu" cho các mô hình ngôn ngữ thế hệ mới. Mục tiêu doanh thu mảng đám mây ước tính chạm 144 tỷ USD vào năm 2030, đưa Oracle từ gã khổng lồ phần mềm truyền thống thành ứng viên sáng giá trong đường đua AI cloud – vị trí trước đây chỉ Amazon, Microsoft và Google nắm giữ.
Oracle có những lợi thế không thể phủ nhận: chi phí cạnh tranh so với đối thủ, hưởng lợi từ xu hướng đa đám mây khi khách hàng muốn phân tán rủi ro, và đặc biệt sở hữu những hợp đồng dài hạn với quy mô hiếm có, đảm bảo tầm nhìn doanh thu trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, rủi ro tập trung quá mức vào OpenAI – khách hàng khổng lồ có thể nâng công ty lên nhưng cũng có thể khiến Oracle "trượt dài" nếu chiến lược hay dòng vốn chững lại. Các dự án trung tâm dữ liệu ngốn điện ở quy mô gigawatt đặt ra bài toán khó về nguồn năng lượng, chi phí vận hành, giấy phép và hạ tầng lưới điện – tất cả có thể làm chậm tiến độ và bào mòn lợi nhuận.
