Nghĩa địa tỷ USD của OpenAI: Khi những siêu dự án 'tương lai nhân loại' chỉ là canh bạc thất bại
Tháng 1/2026, OpenAI đã công bố một trong những vòng gọi vốn lớn nhất lịch sử, nhưng đằng sau ánh hào quang đó là một danh sách dài các dự án bị khai tử, các thỏa thuận tỷ USD đổ vỡ và những sản phẩm từng được ca tụng là "tương lai của nhân loại" nay đã đi vào quên lãng. Công ty này đã đầu tư vào nhiều mảng, từ quảng cáo, mua sắm, y tế, mạng xã hội cho đến trình duyệt và thiết bị phần cứng, nhưng kết quả lại không như những lời ca ngợi ban đầu.
Chiến lược 'ném bùn sang tường' và thực tế phũ phàng
Trong một buổi thảo luận vào tháng 1 năm nay, ông Fidji Simo, Giám đốc ứng dụng của OpenAI, đã lên tiếng bảo vệ chiến lược phát triển sản phẩm theo kiểu "ném bùn sang tường" của công ty. Ông chia sẻ: "AI sẽ thay đổi tất cả. Vì vậy, chúng tôi không coi đây là những canh bạc riêng lẻ". Tuy nhiên, thực tế đang diễn ra theo kịch bản khắc nghiệt hơn nhiều.
Chỉ sau vài tháng, OpenAI đã buộc phải đảo ngược lộ trình đối với những sáng kiến hào nhoáng nhất. Áp lực tạo ra dòng tiền thực tế trước thềm IPO tiềm năng, cùng sự bám đuổi gắt gao từ đối thủ Anthropic, đã khiến Sam Altman và các cộng sự phải bắt đầu chiến dịch "cắt tỉa" những nhiệm vụ phụ để tập trung vào mảng hái ra tiền: công cụ lập trình và năng suất doanh nghiệp.
Những dự án thất bại đình đám
Tháng 12 năm ngoái, truyền thông thế giới rúng động trước thông tin về một thỏa thuận "cột mốc" giữa OpenAI và Disney. Gã khổng lồ giải trí dự kiến đầu tư 1 tỷ USD và cấp phép sử dụng 200 nhân vật mang tính biểu tượng để tích hợp vào Sora, mô hình tạo video AI từng gây sốt toàn cầu. Sam Altman khi đó đã không tiếc lời ca ngợi Sora là "khoảnh khắc ChatGPT của sự sáng tạo".
Thế nhưng, đến tháng 3, OpenAI đột ngột thông báo đóng cửa dự án Sora và hủy bỏ thỏa thuận với Disney. Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm niềm tin của người dùng và chi phí vận hành quá khủng khiếp. Ước tính Sora đã tiêu tốn khoảng 15 triệu USD mỗi ngày cho năng lực tính toán ở thời điểm đỉnh cao, trong khi doanh thu thực tế thu về qua ứng dụng chỉ vỏn vẹn chưa đầy 3 triệu USD.
Không chỉ dừng lại ở nội dung sáng tạo, OpenAI từng nuôi tham vọng biến ChatGPT thành một cỗ máy bán lẻ. Cú bắt tay với Walmart cho phép người dùng mua trực tiếp 200.000 sản phẩm ngay trong khung chat thông qua tính năng Instant Checkout là một ví dụ. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy tỷ lệ chuyển đổi của người mua sắm qua chatbot thấp hơn gấp 3 lần so với việc họ tự click vào website của Walmart.
Đầu tháng 3, OpenAI chính thức rút phích cắm tính năng này để quay lại tập trung vào hỗ trợ tìm kiếm và duyệt sản phẩm cơ bản.
Tham vọng khổng lồ và những mâu thuẫn
OpenAI cũng đã từng công bố Dự án Stargate trị giá 500 tỷ USD hợp tác cùng Oracle và SoftBank, với mục tiêu xây dựng các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ trên khắp nước Mỹ. Nhưng chỉ một năm sau, liên doanh này đã rơi vào trạng thái đình trệ. Theo báo cáo từ The Information, các đối tác đã nảy sinh mâu thuẫn sâu sắc về cấu trúc quản lý và trách nhiệm tài chính.
Mối quan hệ giữa OpenAI và các nhà sản xuất chip như Nvidia hay AMD cũng đầy rẫy những cam kết mập mờ. Nvidia từng tuyên bố ý định đầu tư tới 100 tỷ USD vào OpenAI, nhưng các báo cáo tài chính mới nhất lại cho thấy nhiều điều khoản ràng buộc và không có gì đảm bảo giao dịch sẽ hoàn tất.
Thực chất, khoản đầu tư 30 tỷ USD đầu tiên từ Nvidia được coi là một hình thức "trợ cấp mua hàng". OpenAI nhận tiền của Nvidia để rồi sau đó dùng chính số tiền ấy để mua GPU của Nvidia với mức lợi nhuận biên lên tới 75%.
Kết luận: Bài học từ những sai lầm
Dù doanh thu dự kiến năm 2025 có thể đạt mức 13 tỷ USD, OpenAI vẫn đang trong tình trạng thua lỗ sâu sắc. Việc từ bỏ những dự án "hào nhoáng" như Sora, Instant Checkout hay chế độ trò chuyện người lớn (NSFW) cho thấy một thực tế phũ phàng: AI không phải là "chiếc đũa thần" cho mọi mô hình kinh doanh.
Như Sam Altman đã thừa nhận trong một bài viết hồi tháng 10: "Chúng tôi sẽ có những quyết định đúng đắn và cả những sai lầm". Tuy nhiên, với tốc độ "quay xe" chóng mặt như hiện tại, các nhà đầu tư và đối tác của OpenAI có lẽ đang phải trải qua cảm giác hụt hẫng trước những lời hứa chưa biết bao giờ mới trở thành sự thật của vị CEO tài ba này.
