Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành một trong những lĩnh vực then chốt, quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tạo bệ phóng mới cho AI, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Thực trạng phát triển AI tại Việt Nam
Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam hiện có khoảng 50 doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực AI, tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của AI Việt Nam vẫn còn hạn chế so với các nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan hay Malaysia. Nguyên nhân chính là do thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ sở hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ và kinh phí đầu tư còn thấp.
Chiến lược tạo bệ phóng mới cho AI
Để khắc phục những hạn chế trên, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần xây dựng một chiến lược tổng thể, tập trung vào ba trụ cột chính: ứng dụng thực tiễn, đào tạo nhân lực và hợp tác quốc tế. Theo PGS.TS Nguyễn Văn A, chuyên gia đầu ngành về AI tại Đại học Bách khoa Hà Nội, “Việt Nam cần ưu tiên phát triển các ứng dụng AI trong các lĩnh vực có thế mạnh như nông nghiệp, y tế, giáo dục và tài chính”.
Về đào tạo nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt Đề án “Phát triển nguồn nhân lực AI giai đoạn 2025-2030”, với mục tiêu đào tạo 10.000 kỹ sư và chuyên gia AI mỗi năm. Đồng thời, các trường đại học cần cập nhật chương trình giảng dạy, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội thực tập và tiếp cận công nghệ mới.
Hợp tác quốc tế - chìa khóa mở cánh cửa AI
Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực AI của Việt Nam. Thời gian qua, Việt Nam đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác với các đối tác lớn như Google, Microsoft và các tổ chức nghiên cứu AI hàng đầu thế giới. Ông Trần Văn B, Phó Vụ trưởng Vụ Công nghệ thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông, nhấn mạnh: “Hợp tác quốc tế không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến mà còn tạo cơ hội để các chuyên gia trong nước học hỏi kinh nghiệm từ các nước đi trước”.
Bên cạnh đó, việc tham gia các diễn đàn AI khu vực và toàn cầu cũng giúp Việt Nam nâng cao vị thế và thu hút đầu tư nước ngoài. Dự kiến, trong năm 2024, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị AI châu Á, thu hút hơn 1.000 chuyên gia và nhà đầu tư quốc tế.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù có nhiều tiềm năng, AI Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Thiếu hụt cơ sở dữ liệu chất lượng cao, hạ tầng điện toán đám mây chưa phát triển và rào cản về pháp lý là những vấn đề cần sớm được giải quyết. Theo ông Lê Văn C, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, “Chính phủ cần sớm ban hành khung pháp lý cho AI, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nhà nghiên cứu yên tâm đầu tư”.
Để giải quyết vấn đề này, các chuyên gia đề xuất thành lập Quỹ Phát triển AI quốc gia, với nguồn vốn ban đầu 500 tỷ đồng, nhằm hỗ trợ các dự án nghiên cứu và ứng dụng AI. Đồng thời, cần đẩy mạnh xây dựng các trung tâm dữ liệu lớn và hạ tầng điện toán hiệu năng cao.
Kỳ vọng vào tương lai AI Việt Nam
Với những nỗ lực từ Chính phủ, doanh nghiệp và các trường đại học, AI Việt Nam đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ AI thế giới. Theo dự báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thị trường AI Việt Nam có thể đạt giá trị 1 tỷ USD vào năm 2030, tạo ra hàng nghìn việc làm chất lượng cao. Đây sẽ là bệ phóng vững chắc để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số.
