Nữ kỹ sư công nghệ Việt phá vỡ định kiến, khẳng định vị thế trong ngành
Giữa không gian làm việc đậm chất kỹ thuật tại Trung tâm An toàn thông tin VNPT, nơi phần lớn nhân sự là nam giới, Nguyễn Thị Minh Châu (24 tuổi) nổi bật với sự điềm tĩnh và tự tin đáng ngưỡng mộ. Tốt nghiệp sớm một học kỳ từ ngành IT-E7 (Global ICT) của Đại học Bách khoa Hà Nội, cô hiện là kỹ sư lập trình chuyên sâu về kỹ thuật chống rò rỉ dữ liệu.
Hành trình vượt qua những hoài nghi ban đầu
Ít ai biết rằng, trước khi bước vào thế giới công nghệ, Minh Châu từng có ý định thi vào ngành y. Cô chia sẻ: "Khi mình đăng ký học IT, 10 người thì 9 người phản đối. Ai cũng bảo con gái học kỹ thuật vừa vất vả vừa khô khan. Đến khi vào trường, lớp có 50 sinh viên thì chỉ 5 nữ, mất cân bằng giới tính nghiêm trọng. Giờ đi làm, tỷ lệ ấy cũng không thay đổi là bao".
Không chọn con đường "nhẹ nhàng", sau thời gian thử sức với Big Data, Châu quay lại với đam mê an toàn thông tin. Hiện tại, cô đang điều phối một nhóm 8 người, tiên phong triển khai các giải pháp tự động hóa ứng dụng AI trong khai thác dữ liệu. Đồng thời, cô trực tiếp hướng dẫn thực tập sinh về driver và kỹ thuật can thiệp hệ thống - những mảng đòi hỏi nền tảng kỹ thuật vững vàng cùng tư duy logic cao.
Những tấm gương nữ kỹ sư tiêu biểu
Cùng xuất phát điểm từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Vũ Thị Duyên (27 tuổi) hiện là chuyên viên khoa học dữ liệu tại VietinBank, cũng từng đối mặt với không ít hoài nghi. "Bố mẹ từng phản đối khi mình chọn toán - tin vì nghĩ con gái học y sẽ ổn định và 'nhẹ nhàng' hơn. Nhưng mình yêu những con số và quyết tâm theo đuổi đến cùng", Duyên tâm sự.
Với bảng thành tích đáng nể gồm 2 lần đạt học bổng xuất sắc và giải thưởng Olympic Kinh tế lượng, Duyên đã chứng minh lựa chọn của mình là hoàn toàn đúng đắn. Hiện cô vừa đi làm, vừa hoàn thành chương trình thạc sĩ ngành Khoa học máy tính.
Theo Duyên, rào cản lớn nhất đôi khi không nằm ở năng lực mà ở định kiến xã hội. "Những câu hỏi như 'em có chịu được áp lực không?', 'sau này lập gia đình thì sao?' mình nghe không ít. Đồng nghiệp nam hiếm khi phải trả lời những điều tương tự", cô nói.
Nếu như Châu và Duyên đại diện cho thế hệ kỹ sư trẻ đầy năng lượng, thì Nguyễn Thị Mai Anh (33 tuổi) - cựu sinh viên Trường Đại học FPT là minh chứng cho việc phụ nữ có thể tỏa sáng ở những vị trí chiến lược như phát triển sản phẩm AI.
Dự án cộng đồng "thongtincuuho" do cô và 2 cộng sự thực hiện đã được vinh danh tại WeYoung by WeChoice 2025. Trước đó, Media AI Lab phối hợp cùng Báo Thanh Niên cũng đã tôn vinh Sáng kiến truyền thông sử dụng AI vì cộng đồng cho ứng dụng bản đồ cứu hộ của nhóm Mai Anh bởi tính nhân văn và hiệu quả thực tiễn.
Khát khao công bằng thay vì ưu ái
Điểm chung ở những nữ kỹ sư công nghệ là họ không mong được "nhường" vì là phụ nữ. Hiện Minh Châu đang ấp ủ dự án Smart IR để bảo vệ người dùng khỏi mã độc. Mục tiêu của cô trong 2 năm tới là xây dựng một đội ngũ phát triển sản phẩm mạnh mẽ, nơi cô trực tiếp đào tạo kỹ năng cho các thành viên trẻ.
Minh Châu cho rằng sự ưu ái đôi khi lại tạo ra khoảng cách vô hình. "Khi được ưu tiên chỉ vì giới tính, mình sẽ dễ bị nghi ngờ năng lực. Điều mình cần là môi trường công bằng, được đánh giá đúng năng lực. Cạnh tranh sòng phẳng mới trưởng thành. Khi đó, mình mới thực sự được tôn trọng và có cơ hội thể hiện bản thân", cô chia sẻ.
Đồng quan điểm, Vũ Thị Duyên nhìn nhận trong môi trường công nghệ, thước đo cuối cùng vẫn là chuyên môn. Phụ nữ có thể mang đến góc nhìn khác biệt, sự cẩn trọng và tỉ mỉ trong xử lý dữ liệu. "Điều khiến mình lo lắng không phải cạnh tranh với nam giới, mà là việc phụ nữ đôi khi tự đặt giới hạn cho chính mình. Khi vượt qua được sự e dè, cơ hội rất rộng mở", Duyên khẳng định.
Nghệ thuật cân bằng giữa công việc và cuộc sống
Bất chấp những định kiến lỗi thời như "phụ nữ học cao để làm gì khi đã có gia đình", Duyên tìm thấy giá trị ngược lại. Với cô, vừa đi làm vừa học thạc sĩ và chăm lo gia đình là bài toán thực tế mỗi ngày. "Việc học không khiến cuộc sống mất cân bằng. Ngược lại, nó buộc mình phải làm việc có kế hoạch và tập trung hơn để dành thời gian trọn vẹn cho người thân", Duyên chia sẻ.
Cô thường học vào buổi tối hoặc cuối tuần, chấp nhận có những giai đoạn phải ưu tiên cho từng mục tiêu khác nhau. Sự đồng hành của chồng - cũng là người làm trong ngành IT và gia đình hai bên là điểm tựa quan trọng để cô yên tâm theo đuổi con đường học thuật.
Ở một góc nhìn của thế hệ Gen Z, Nguyễn Thị Minh Châu cho rằng rào cản lớn nhất của phụ nữ đôi khi đến từ những câu hỏi tuyển dụng "kinh điển" về việc lấy chồng, sinh con hay lo ngại sự thiếu tập trung.
Châu thẳng thắn bày tỏ: "Thế giới đã thay đổi khi nam giới cũng có thể là hậu phương vững chắc cho vợ xông pha ngoài tiền tuyến. Phụ nữ luôn có cách riêng để dung hòa". Để làm mới mình sau những giờ viết code căng thẳng, Châu đắm mình vào âm nhạc, phim ảnh hay vào bếp nấu ăn. Cô xem mẹ là "trạm sạc năng lượng", người giúp cô có đủ thời gian và tâm trí để thăng hoa trong nghiên cứu.
Với Nguyễn Thị Mai Anh, sự tự tin và cân bằng được xây dựng từ một hệ sinh thái những mối quan hệ chất lượng. Cô quan niệm điều quan trọng nhất là có được một mạng lưới gồm những người bạn tràn đầy năng lượng và những người dẫn dắt tâm huyết.
"Đôi khi họ không cần làm gì cụ thể, chỉ cần biết mình luôn có một chỗ dựa vững chắc là đủ để mình dám dấn thân. Nếu thất bại thì chẳng có gì phải áp lực, nhưng nếu thành công, bạn sẽ tỏa sáng rực rỡ nhất", Mai Anh bộc bạch.
Bằng cách tự định vị mình, những cô gái trẻ đam mê công nghệ đã chứng minh rằng khi phụ nữ biết điểm mạnh của bản thân và có kế hoạch rõ ràng, họ không chỉ giải được bài toán cân bằng mà còn kiểm soát cuộc sống một cách chủ động, đầy tự tin và thành công trên con đường mình lựa chọn.
