Từng bị smartphone 'khai tử' suốt hơn 10 năm, máy ảnh compact bất ngờ hồi sinh mạnh mẽ nhờ làn sóng hoài cổ của Gen Z, tạo nên một thị trường thứ cấp triệu USD. Sự thoái trào của dòng máy ảnh compact từng được xem là quy luật tất yếu khi smartphone bùng nổ. Theo số liệu từ Hiệp hội Sản phẩm Máy ảnh và Hình ảnh Nhật Bản (CIPA), sản lượng máy ảnh kỹ thuật số toàn cầu lao dốc từ đỉnh 121,5 triệu máy năm 2010 xuống chỉ còn 8,9 triệu máy năm 2020. Tuy nhiên, thị trường công nghệ gần đây chứng kiến sự bẻ lái ngược dòng ngoạn mục: những dòng máy ảnh compact cũ có tuổi đời 10-20 năm bỗng trở thành mặt hàng 'nóng' được giới trẻ săn lùng, tạo nên phân khúc thị trường thứ cấp sôi động.
Cú lội ngược dòng của công nghệ lỗi thời
Nguyên nhân cốt lõi thúc đẩy sự hồi sinh của máy ảnh compact cũ bắt nguồn từ làn sóng hoài cổ (retro) và xu hướng Y2K đang càn quét cộng đồng người trẻ toàn cầu. Đối với Gen Z - thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số hóa, những thiết bị công nghệ thập niên 2000 mang sức hút đặc biệt nhờ tính nguyên bản vật lý và chất màu hoài cổ đặc trưng. Cảm biến CCD đời cũ cho ra hình ảnh có độ tương phản cao, dải màu sai lệch nhẹ và hiệu ứng mờ sương tự nhiên dưới đèn flash mạnh. Trong bối cảnh giá phim ảnh truyền thống đắt đỏ và quy trình tráng rửa phức tạp, máy ảnh compact cũ trở thành 'sự thay thế hoàn hảo', vừa mang nước màu vintage tương tự ảnh phim, vừa tối ưu chi phí và tiện lợi khi truyền file.
Cơn sốt này nằm trong hệ sinh thái tiêu dùng 'retro tech' rộng lớn hơn. Theo báo cáo của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), doanh thu từ đĩa than tại Mỹ vượt mốc 1 tỷ USD, đánh dấu năm tăng trưởng thứ 19 liên tiếp với 46,8 triệu bản bán ra. Điều này chứng minh Gen Z có xu hướng tìm về các giá trị trải nghiệm vật lý qua đĩa than, máy nghe nhạc cassette hay CD Walkman. Việc tự tay thực hiện thao tác cơ học như đặt kim đọc lên rãnh đĩa, nghe tiếng lạch cạch của nút bấm cassette mang lại nghi thức thưởng thức có chiều sâu mà các nền tảng streaming như Spotify hay Apple Music không thể cung cấp.
Động cơ tiêu dùng và cơ hội kinh doanh
Đối với người dùng cá nhân, lý do lớn nhất khiến họ tìm đến máy ảnh compact cũ là sự say mê gam màu ảnh nhuốm màu thời gian và xu hướng thẩm mỹ retro. Bạn Quỳnh Hương (23 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: 'Ban đầu mình mua để đu trend vì thấy trên TikTok hot. Nhưng xài rồi mới mê màu ảnh vintage, tông ấm, hơi mờ nhìn rất nghệ mà camera điện thoại không chụp ra được. Smartphone giờ nét quá, tự làm mịn với chỉnh sáng hoàn hảo đâm ra chán, không có cảm xúc bằng những bức ảnh hơi lỗi, cháy sáng nhẹ của máy cũ. Càng chơi càng cuốn vì mỗi dòng máy cho ra màu ảnh riêng, từ chiếc đầu mua theo phong trào, mình dần chuyển sang đam mê sưu tầm'.
Nắm bắt thị trường ngách, sự gia tăng nhu cầu đột biến nhưng nguồn cung có hạn (do máy đã ngừng sản xuất) mở ra cơ hội kinh doanh cho người trẻ nhạy bén. Sức hút của trào lưu được phản ánh rõ trên mạng xã hội: hashtag #digitalcamera trên TikTok thu hút hàng tỷ lượt xem, #digicam cũng ghi nhận hàng trăm nghìn video và hàng triệu lượt tương tác từ giới trẻ chuộng phong cách vintage và Y2K.
Chị Mai Chi (27 tuổi, Hà Nội), chủ tiệm cho thuê máy ảnh compact online, cho biết: 'Tiệm của mình ban đầu chỉ là trang Instagram cá nhân để chia sẻ ảnh. Sau đó thấy nhiều bạn học sinh, sinh viên nhắn hỏi mượn, hỏi mua quá, mà máy cũ giờ bị thổi giá lên 3-5 triệu đồng, các bạn không đủ tiền mua đứt. Mình nảy ra ý định cho thuê máy để giải quyết bài toán đó. Khách chủ yếu thuê máy đi du lịch, chụp kỷ yếu hoặc đi concert. Họ muốn có máy vừa làm phụ kiện, vừa chụp ảnh lạ mắt để đăng MXH'. Mô hình cho thuê giúp người trẻ tiếp cận trào lưu với chi phí chỉ bằng 1/10 giá trị máy, đồng thời trải nghiệm nhiều chất màu khác nhau của các thương hiệu như Sony Cyber-shot, Fujifilm FinePix hay Nikon Coolpix trước khi đầu tư dài hạn.
Giá trị của sự không hoàn hảo
Dù đối mặt với rủi ro bị thổi giá gấp nhiều lần hay thiết bị dễ hư hỏng cơ học khó tìm linh kiện thay thế, máy ảnh compact cũ vẫn định hình một thị trường ngách bền bỉ nhờ khao khát tìm về sự chân thực của thế hệ trẻ. Trong kỷ nguyên mà AI dễ dàng tạo ra những bức ảnh hoàn mỹ không tì vết, chính sự không hoàn hảo, các hạt nhiễu hay vệt nhòe từ thiết bị lỗi thời lại trở thành giá trị khác biệt, giúp giới trẻ lưu giữ khoảnh khắc nguyên bản, không bị can thiệp bởi công nghệ số./
