Meta được cấp bằng sáng chế AI mô phỏng người dùng mạng xã hội, kể cả khi đã qua đời
Cuối tháng 12 vừa qua, Meta đã chính thức được cấp bằng sáng chế cho một công nghệ đột phá, mô tả cách một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể "mô phỏng" hoạt động mạng xã hội của một cá nhân. Theo tài liệu bằng sáng chế, mô hình này có khả năng thay thế người dùng khi họ vắng mặt khỏi nền tảng, tạm ngừng hoạt động trong thời gian dài, hoặc thậm chí đã qua đời.
Ý tưởng và động cơ đằng sau công nghệ
Andrew Bosworth, Giám đốc công nghệ (CTO) của Meta, là tác giả chính của bằng sáng chế này, vốn được nộp đơn từ năm 2023. Tuy nhiên, người phát ngôn của Meta đã nói với Business Insider rằng công ty hiện không có kế hoạch triển khai công nghệ này. Dù vậy, trong tài liệu, Meta vẫn giải thích lý do tại sao công nghệ này có thể trở nên cần thiết. Nếu một người ngừng hoạt động trên mạng xã hội, trải nghiệm của những người theo dõi họ sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, và về cơ bản, họ sẽ "nhớ bạn".
Meta nhấn mạnh rằng ảnh hưởng này càng trở nên nghiêm trọng và vĩnh viễn hơn nếu người đó đã qua đời và không bao giờ có thể quay lại nền tảng. Để lấp đầy khoảng trống đó, công ty đề xuất tạo ra một "bản sao kỹ thuật số" của người dùng. Hệ thống sẽ huấn luyện mô hình dựa trên dữ liệu đặc thù, bao gồm toàn bộ lịch sử hoạt động như bình luận, lượt thích, và bài đăng, nhằm hiểu cách họ đã và sẽ hành xử.
Ứng dụng và tiềm năng
Bản sao kỹ thuật số này sau đó có thể tiếp tục tương tác trên mạng xã hội, chẳng hạn như thả "like", bình luận bài viết của người khác, hoặc trả lời tin nhắn riêng. Đối với các influencer hay nhà sáng tạo nội dung kiếm sống trên nền tảng của Meta, công cụ như vậy có thể mang lại lợi ích thiết thực. Bằng sáng chế cũng đề cập đến khả năng mô phỏng cả các cuộc gọi video hoặc âm thanh thông qua LLM.
Tuy nhiên, Meta khẳng định rằng việc đăng ký bằng sáng chế không đồng nghĩa với việc công ty chắc chắn sẽ phát triển hay triển khai công nghệ này. Dẫu vậy, ý tưởng đã mở ra hàng loạt câu hỏi phức tạp về bản chất của công nghệ và cách con người đối diện với nỗi đau mất mát.
Những tranh cãi về đạo đức và xã hội
Edina Harbinja, giáo sư Luật tại Đại học Birmingham (Anh), chuyên về quyền kỹ thuật số và quyền riêng tư sau khi qua đời, đã bày tỏ lo ngại sâu sắc. Bà cho rằng vấn đề này không chỉ liên quan đến pháp lý, mà còn chạm tới những câu hỏi xã hội, đạo đức và triết học rất phức tạp.
Thực tế, Meta đã suy nghĩ về việc quản lý "di sản kỹ thuật số" từ nhiều năm nay. Khoảng một thập kỷ trước, Facebook đã ra mắt tính năng cho phép người dùng chỉ định "người thừa kế tài khoản" để quản lý trang cá nhân sau khi họ qua đời. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2023 với podcaster Lex Fridman, CEO Mark Zuckerberg từng đề cập đến khả năng tạo avatar ảo cho người đã mất trong thế giới metaverse.
Sự phát triển của công nghệ "grief tech"
Công nghệ thuộc nhóm này, thường được gọi là "death bots", "ghost bots" hay "grief tech", nhằm giúp con người đối diện với mất mát bằng cách lưu giữ phiên bản kỹ thuật số của người đã khuất. Một số startup đã ra đời từ chính trải nghiệm đau thương của nhà sáng lập, chẳng hạn như Replika và You, Only Virtual (YOV).
Năm 2021, Microsoft cũng đã đăng ký bằng sáng chế cho chatbot AI có thể mô phỏng người đã mất. Theo Harbinja, bằng sáng chế của Meta cho thấy lĩnh vực này đang dần bước ra khỏi phạm vi thử nghiệm và tiến gần hơn tới dòng chính của ngành công nghệ.
Động cơ kinh doanh và tác động xã hội
Harbinja lưu ý rằng Meta có thể có động cơ kinh doanh rõ ràng hơn là chỉ giúp người dùng vượt qua đau buồn. Bà giải thích: "Điều đó đồng nghĩa với nhiều tương tác hơn, nhiều nội dung hơn, nhiều dữ liệu hơn". Nếu sản phẩm được tung ra, nhiều câu hỏi sẽ xuất hiện, chẳng hạn như liệu tính năng này có áp dụng cho toàn bộ hệ sinh thái của Meta hay không.
Joseph Davis, giáo sư xã hội học tại Đại học Virginia, lo ngại về tác động của công cụ như vậy đối với cách con người trải nghiệm nỗi đau. Ông nhấn mạnh: "Một phần quan trọng của quá trình vượt qua mất mát là chấp nhận sự ra đi thực sự. Hãy để người đã khuất được yên nghỉ".
Theo: Business Insider, Reuters Nhịp Sống Thị Trường
