Meta được cấp bằng sáng chế AI tạo bản sao kỹ thuật số người dùng đã qua đời
Meta, công ty mẹ của Facebook, mới đây đã chính thức được cấp một bằng sáng chế gây chú ý liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Bằng sáng chế này đề xuất một hệ thống AI có khả năng mô phỏng hành vi và duy trì hoạt động mạng xã hội của người dùng ngay cả khi họ đã qua đời hoặc ngừng sử dụng nền tảng. Điều này mở ra khả năng tạo ra các "bản sao kỹ thuật số" để tiếp tục tương tác trực tuyến, nhưng cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về mặt đạo đức và pháp lý.
Hệ thống AI dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn
Theo nội dung bằng sáng chế, Meta đề xuất xây dựng một hệ thống AI dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nhằm tạo ra một dạng bản sao kỹ thuật số của người dùng. Hệ thống này sẽ được huấn luyện từ dữ liệu hành vi trong quá khứ, bao gồm:
- Bài đăng và bình luận trên mạng xã hội
- Cách tương tác với bạn bè và người theo dõi
- Phong cách ngôn ngữ và thói quen sử dụng nền tảng
Từ các dữ liệu này, AI có thể tái hiện cách người dùng phản ứng và tương tác, thực hiện những hành động quen thuộc như thả like, bình luận vào bài viết của người khác, hoặc trả lời tin nhắn. Mục tiêu là giúp duy trì sự hiện diện số, đảm bảo các mối quan hệ và tương tác trực tuyến không bị gián đoạn khi người dùng không còn hoạt động.
Lý do và phản ứng từ Meta
Trong tài liệu bằng sáng chế, Meta lập luận rằng việc một người dùng đột ngột ngừng hoạt động trong thời gian dài hoặc qua đời có thể ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm của bạn bè, người theo dõi và các cộng đồng trực tuyến mà họ từng tham gia. Công nghệ AI được đề xuất nhằm giải quyết vấn đề này bằng cách duy trì sự hiện diện số liên tục.
Bằng sáng chế này được Meta nộp đơn từ năm 2023, với Andrew Bosworth - Giám đốc Công nghệ (CTO) của Meta là một trong những người đứng tên chính. Tuy nhiên, trả lời Business Insider, người phát ngôn của Meta nhấn mạnh rằng việc được cấp bằng sáng chế không đồng nghĩa với việc công ty sẽ triển khai công nghệ này trong sản phẩm thực tế. Meta khẳng định hiện chưa có kế hoạch đưa hệ thống AI nói trên vào sử dụng, đồng thời cho biết nhiều bằng sáng chế chỉ mang tính nghiên cứu, định hướng dài hạn cho tương lai.
Tranh cãi về đạo đức và quyền riêng tư
Dù mới chỉ dừng ở mức ý tưởng, bằng sáng chế của Meta đã làm dấy lên nhiều tranh luận sôi nổi liên quan đến đạo đức, quyền riêng tư và tác động tâm lý. Một số chuyên gia lo ngại rằng việc AI tiếp tục "hành xử" như một người đã khuất có thể làm mờ ranh giới giữa con người thật và thực thể nhân tạo, đồng thời đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân sau khi người dùng qua đời.
Ngoài ra, việc hình ảnh và hành vi của người đã khuất vẫn tiếp tục xuất hiện trên mạng xã hội cũng được cho là có thể ảnh hưởng đến cách con người đối diện với mất mát và ký ức. Các chuyên gia tâm lý cảnh báo rằng điều này có thể cản trở quá trình chấp nhận và hồi phục sau tang thương.
Tham vọng và tương lai của công nghệ AI
Bằng sáng chế mới của Meta cho thấy tham vọng ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ trong việc mở rộng vai trò của AI trong đời sống số, thậm chí vượt qua cả ranh giới sinh - tử. Tuy nhiên, việc công nghệ này có nên được triển khai hay không vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố phức tạp.
Khung pháp lý và chuẩn mực đạo đức sẽ đóng vai trò then chốt trong việc quyết định tương lai của các hệ thống AI như vậy. Xã hội cần có những cuộc thảo luận sâu rộng về giới hạn của công nghệ và quyền lợi của người dùng, đặc biệt trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng trở nên quý giá và nhạy cảm.
