Báo cáo Stanford: Khoảng cách lớn giữa chuyên gia và công chúng về tác động của AI
Báo cáo thường niên về ngành trí tuệ nhân tạo (AI) của Đại học Stanford, công bố vào thứ Hai, đã làm nổi bật sự khác biệt ngày càng lớn giữa quan điểm của các chuyên gia AI và công chúng đối với công nghệ này. Đặc biệt, báo cáo nhấn mạnh xu hướng lo lắng gia tăng về AI, và tại Mỹ, những lo ngại này tập trung vào tác động của công nghệ đối với các lĩnh vực xã hội quan trọng như việc làm, chăm sóc y tế và nền kinh tế.
Thế hệ Gen Z dẫn đầu xu hướng tiêu cực
Những phát hiện này được đưa ra trong bối cảnh tâm lý tiêu cực về AI ngày càng tăng, với thế hệ Gen Z được cho là dẫn đầu xu hướng này, theo một cuộc thăm dò gần đây của Gallup. Nghiên cứu cho thấy những người trẻ tuổi ngày càng ít hy vọng và tức giận hơn về công nghệ, mặc dù khoảng một nửa số người trong độ tuổi này sử dụng AI hàng ngày hoặc hàng tuần. Đối với một số người làm việc trong ngành công nghệ, phản ứng tiêu cực về AI là một điều bất ngờ.
Sự chia rẽ giữa chuyên gia và công chúng
Các nhà lãnh đạo AI đã tập trung vào việc quản lý khả năng của Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), một dạng siêu trí tuệ AI lý thuyết có thể thực hiện bất kỳ nhiệm vụ nào mà con người có thể làm và tự suy nghĩ. Tuy nhiên, người dân bình thường lại quan tâm nhiều hơn đến tác động của AI đối với thu nhập và liệu hóa đơn tiền điện của họ có tăng lên khi các trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều năng lượng được xây dựng hay không.
Sự chia rẽ này thể hiện rõ nhất trong phản ứng trực tuyến đối với các cuộc tấn công gần đây vào nhà của CEO OpenAI Sam Altman. Trên X, các chuyên gia AI bày tỏ sự ngạc nhiên trước một loạt bình luận trên Instagram dường như ca ngợi vụ tấn công. Một số bình luận trực tuyến có cảm giác tương tự như những bình luận lan truyền sau vụ nổ súng vào CEO United Healthcare năm 2024 và vụ đốt kho của Kimberly-Clark gần đây bởi một công nhân tức giận vì không nhận được "mức lương đủ sống", thậm chí một số bình luận còn gợi ý rằng cần có thêm hành động, tương tự như một cuộc cách mạng.
Dữ liệu từ nghiên cứu Pew Research và các nguồn khác
Báo cáo của Stanford cung cấp thêm cái nhìn sâu sắc về nguồn gốc của sự tiêu cực này, khi tổng hợp dữ liệu về cảm nhận của công chúng đối với AI từ nhiều nguồn khác nhau. Ví dụ, báo cáo chỉ ra một nghiên cứu của Pew Research công bố tháng trước, cho thấy chỉ 10% người Mỹ nói rằng họ cảm thấy hào hứng hơn là lo ngại về việc sử dụng AI ngày càng tăng trong cuộc sống hàng ngày. Trong khi đó, 56% chuyên gia AI tin rằng AI sẽ có tác động tích cực đến Mỹ trong 20 năm tới.
Ý kiến của chuyên gia và cảm nhận của công chúng cũng khác biệt đáng kể trong các lĩnh vực cụ thể mà AI có thể tác động đến xã hội:
- 84% chuyên gia cho rằng AI sẽ có tác động tích cực lớn đến chăm sóc y tế trong 20 năm tới, nhưng chỉ 44% công chúng Mỹ có cùng quan điểm.
- Đa số (73%) chuyên gia cảm thấy tích cực về tác động của AI đối với cách mọi người làm việc, so với chỉ 23% công chúng.
- 69% chuyên gia tin rằng AI sẽ có tác động tích cực đến nền kinh tế. Với những thông tin về việc sa thải và gián đoạn nơi làm việc do AI gây ra, không ngạc nhiên khi chỉ 21% công chúng có cảm nhận tương tự.
Dữ liệu khác từ Pew Research, được trích dẫn trong báo cáo, lưu ý rằng các chuyên gia AI ít bi quan hơn về tác động của AI đối với thị trường việc làm, trong khi gần hai phần ba người Mỹ (64%) cho rằng AI sẽ dẫn đến ít việc làm hơn trong 20 năm tới.
Mức độ tin tưởng vào quy định AI
Mỹ cũng báo cáo mức độ tin tưởng thấp nhất vào chính phủ của mình trong việc điều chỉnh AI một cách có trách nhiệm, so với các quốc gia khác, ở mức 31%. Singapore đứng đầu với 81%, theo dữ liệu từ Ipsos được tìm thấy trong báo cáo của Stanford. Một nguồn khác đã xem xét các lo ngại về quy định ở cấp tiểu bang và kết luận rằng, trên toàn quốc, 41% số người được hỏi nói rằng quy định AI của liên bang sẽ không đủ mạnh, trong khi chỉ 27% nói rằng nó sẽ đi "quá xa".
Xu hướng toàn cầu về cảm nhận AI
Mặc dù có những lo sợ và lo ngại, AI vẫn nhận được một điểm cộng: Trên toàn cầu, những người cảm thấy rằng các sản phẩm và dịch vụ AI mang lại nhiều lợi ích hơn là nhược điểm đã tăng nhẹ từ 55% vào năm 2024 lên 59% vào năm 2025. Tuy nhiên, đồng thời, số người được hỏi nói rằng AI khiến họ "lo lắng" đã tăng từ 50% lên 52% trong cùng kỳ, theo dữ liệu được trích dẫn bởi các tác giả báo cáo.
