Nghiên cứu của Microsoft (2023) cho thấy thời lượng họp trực tuyến tăng 192% từ năm 2020, khiến việc duy trì tập trung trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Cuốn sách 'Dòng chảy' của Stewart I. Donaldson và Matthew Dubin, tiếp nối lý thuyết của Mihaly Csikszentmihalyi, cung cấp giải pháp để đạt trạng thái tập trung cao độ giữa thế giới số đầy xao nhãng.
Hiện trạng: Ý thức về bản thân trong họp trực tuyến
Nhiều lao động trí thức dành phần lớn thời gian cho các cuộc họp trực tuyến, nhưng họ thường bị cuốn vào việc quan sát chính mình trên màn hình thay vì tập trung vào cuộc thảo luận. Theo các nhà tâm lý học, điều này xuất phát từ cơ chế 'ý thức về bản thân' - cảm giác nhận thức rõ ràng về chính mình, khiến ta chú ý đến hình ảnh của mình thay vì nội dung cuộc họp.
Trạng thái này trái ngược hoàn toàn với 'dòng chảy' - khi con người hoàn toàn đắm chìm vào hoạt động, quên đi thời gian và mệt mỏi. Trong dòng chảy, ý thức về bản thân tan biến, cho phép ta tương tác tự nhiên và hiệu quả hơn.
Giải pháp từ lý thuyết dòng chảy
Donaldson và Dubin nhấn mạnh rằng để đạt dòng chảy trong họp trực tuyến, cần loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng như chế độ tự xem video, và tập trung hoàn toàn vào người nói và nội dung. Họ gợi ý tắt camera nếu cần thiết, hoặc thu nhỏ cửa sổ hiển thị bản thân để giảm sự tự ý thức.
Một người leo núi từng mô tả trạng thái này: 'Tâm trí ta đổ dồn vào một điểm duy nhất. Khi mọi hành động trở thành bản năng tự nhiên, thì hệt như trạng thái không còn cái tôi nữa' (Csikszentmihalyi, 1990, tr. 63).
Thách thức trong thời đại số
Khác với thời điểm cuốn sách gốc ra đời (1990), ngày nay việc buông bỏ ý thức về bản thân khó khăn hơn do áp lực xây dựng 'thương hiệu cá nhân' trên mạng xã hội. Tuy nhiên, các tác giả khuyến khích tìm kiếm những trải nghiệm đích thực, nơi ta hoàn toàn đắm chìm, để tăng cường hạnh phúc và hiệu quả làm việc.
Cuốn sách 'Dòng chảy - Khi bạn ở phiên bản tốt nhất' do NXB Trẻ phát hành, cung cấp các bài tập thực hành giúp độc giả rèn luyện khả năng tập trung và đạt trạng thái dòng chảy trong công việc và cuộc sống.
