Công ty Trung Quốc gây tranh cãi khi dùng dữ liệu nhân viên nghỉ việc để tạo AI thay thế
Một công ty phát triển game có trụ sở tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc đang đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ sau khi tiết lộ việc sử dụng dữ liệu của một cựu nhân viên để tạo ra "nhân viên kỹ thuật số" vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Mục đích của dự án này là để avatar AI tiếp tục đảm nhiệm các công việc thường ngày của người đã nghỉ việc, làm dấy lên nhiều tranh cãi về đạo đức và quyền riêng tư trong kỷ nguyên số.
Thử nghiệm "AI con người" và phản ứng dư luận
Công ty này đã thu hút sự chú ý khi thử nghiệm mô hình "AI con người", bằng cách tái tạo một cựu nhân viên từ bộ phận nhân sự thành avatar kỹ thuật số có khả năng xử lý các nhiệm vụ cơ bản. Mặc dù danh tính của cựu nhân viên chưa được công bố, nhưng dữ liệu liên quan đến công việc của người này đã được sử dụng để xây dựng hệ thống AI. Avatar được thiết kế để thực hiện các tác vụ như trả lời câu hỏi, sắp xếp lịch hẹn, tạo bài thuyết trình PowerPoint và bảng tính.
Trong một video lan truyền trên mạng, nhân viên tên Xiaoyu giới thiệu về "nhân viên ảo" này. Avatar tự động xuất hiện trong cửa sổ trò chuyện và có thể tương tác trực tiếp với người dùng, với nội dung: "Xin chào, tôi là hình đại diện kỹ thuật số của một cựu nhân viên. Bạn có thể hỏi tôi bất cứ lúc nào. Tôi sẽ trả lời dựa trên các tài liệu mà tôi đã xử lý trong thời gian làm việc".
Công ty khẳng định rằng toàn bộ dữ liệu huấn luyện AI đều dựa trên hồ sơ công việc và tài liệu do chính cựu nhân viên cung cấp, và thử nghiệm được thực hiện với sự đồng ý của người lao động liên quan. Xiaoyu chia sẻ rằng việc chuyển đổi từ con người sang "phiên bản AI" diễn ra khá bất ngờ, đến mức nội bộ công ty còn xem đây là câu chuyện hài hước. "Hôm qua chúng tôi còn đùa giỡn với nhau, còn hôm nay anh ấy đã trở thành trí tuệ nhân tạo", anh nói.
Lo ngại về quyền riêng tư và cảnh báo pháp lý
Tuy nhiên, dự án này đã làm dấy lên nhiều lo ngại sâu sắc, đặc biệt liên quan đến quyền riêng tư và việc sử dụng dữ liệu cá nhân. Fu Jian, giám đốc một công ty luật tại Hà Nam, cảnh báo rằng các dữ liệu như nhật ký trò chuyện, email công việc hay thói quen làm việc của nhân viên đều được pháp luật xếp vào thông tin cá nhân, trong đó một số có thể được coi là thông tin nhạy cảm.
Theo ông Fu Jian, việc thu thập và sử dụng dữ liệu để huấn luyện AI bắt buộc phải có sự đồng ý rõ ràng từ cá nhân liên quan. Nếu doanh nghiệp tự ý sử dụng mã nguồn, tài liệu nội bộ hoặc kế hoạch công việc của nhân viên để đào tạo AI mà không được phép, hành vi này có thể bị xem là xâm phạm quyền riêng tư và quyền thông tin cá nhân. "Trong những trường hợp nghiêm trọng, hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự với mức án từ 3 -7 năm tù, kèm theo tiền phạt", ông nhấn mạnh.
Phản ứng trên mạng xã hội và tương lai của công nghệ
Trên mạng xã hội Trung Quốc, sự việc nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh cãi sôi nổi. Nhiều người dùng bày tỏ sự hoài nghi và lo ngại trước xu hướng "số hóa con người" trong môi trường làm việc. Một người dùng đặt câu hỏi: "Thật vô lý. Nhân viên đó nghỉ việc rồi, tại sao anh ta vẫn đồng ý cho việc này?". Ý kiến khác cho rằng người lao động đáng lẽ phải được hưởng quyền lợi tài chính: "Nhân viên này nên được trả tiền bản quyền. Ngay cả khi đã rời công ty, họ vẫn nên tiếp tục trả tiền cho anh ấy".
Một số bình luận thậm chí còn mang tính châm biếm và cảnh báo về tương lai của công nghệ. "Tuyệt vời. Nhân loại vừa tiến thêm một bước lớn nữa đến sự hủy diệt của chính mình", một người dùng viết. Xiaoyu giải thích rằng dự án này là bước thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng của AI trong việc xử lý các công việc đơn giản, mang tính lặp lại. Hiện tại, hệ thống vẫn chỉ được triển khai nội bộ và chưa áp dụng rộng rãi, do avatar kỹ thuật số vẫn còn những hạn chế nhất định.
"Đây là nỗ lực táo bạo để khám phá xem AI có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ thường nhật hay không. Tuy nhiên, hệ thống vẫn còn khá vụng về và cần hoàn thiện thêm trước khi có thể sử dụng rộng rãi", Xiaoyu chia sẻ. Công ty còn bày tỏ tham vọng phát triển các robot hình người trong tương lai, có khả năng đảm nhận vai trò như lễ tân, hướng dẫn viên hoặc hỗ trợ sắp xếp công việc trong môi trường văn phòng.
Vụ việc này tiếp tục làm dấy lên nhiều câu hỏi về ranh giới giữa đổi mới công nghệ và quyền con người, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng sâu rộng vào đời sống và môi trường làm việc hiện đại. Nó nhấn mạnh sự cần thiết của các quy định pháp lý chặt chẽ và đạo đức trong việc sử dụng dữ liệu cá nhân cho mục đích công nghệ.
