Ngày 27/5 tại Hà Nội, sự kiện "AI: Shaping Human-Centered Innovation" đã quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo. Các diễn giả như Tiến sĩ Ed H. Chi – Phó Chủ tịch Nghiên cứu Google DeepMind, Tiến sĩ Lương Minh Thắng – Nhà khoa học chính kiêm Giám đốc nghiên cứu tại Google DeepMind, Giáo sư Po-Shen Loh từ Đại học Carnegie Mellon và Giáo sư Preslav Nakov từ Đại học Mohamed bin Zayed về Trí tuệ nhân tạo (MBZUAI) đã cùng đưa ra nhận định: AI không chỉ là cuộc đua công nghệ mà đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và tạo ra giá trị.
Nghề kiểm chứng tri thức AI – tương lai của thị trường lao động
Tiến sĩ Lương Minh Thắng, nhà khoa học người Việt tại Google DeepMind, dự đoán rằng trong kỷ nguyên AI sẽ xuất hiện những nghề nghiệp hoàn toàn mới, đặc biệt là các vai trò liên quan đến kiểm chứng tri thức do AI tạo ra. Theo ông, AI hiện có thể hỗ trợ con người tạo ra lượng lớn nội dung trong các lĩnh vực như lập trình, toán học, sinh học hay nghiên cứu thuốc. Tuy nhiên, càng nhiều nội dung được tạo ra bởi AI, xã hội càng cần những người đủ năng lực để xác minh kết quả đó có chính xác, an toàn và đáng tin cậy hay không.
"Trong tương lai sẽ xuất hiện thêm những vai trò mới, những người chuyên kiểm chứng, diễn giải và truyền đạt tri thức do AI tạo ra", ông nhận định. Ông cũng nhấn mạnh phẩm chất quan trọng nhất của con người trong thời đại AI là năng lực phán đoán. Khi AI ngày càng giỏi trong việc đưa ra gợi ý và hỗ trợ xử lý công việc, con người dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc hoặc tiếp nhận thông tin thụ động. Do đó, người dùng phải liên tục đặt câu hỏi liệu kết quả AI đưa ra có hợp lý, phù hợp với thực tế và phản ánh đúng tư duy của mình hay không.
AI – 'động cơ' của cuộc cách mạng trí tuệ mới
Tiến sĩ Ed H. Chi – Phó Chủ tịch Nghiên cứu Google DeepMind – cho rằng thế giới đang ở giữa một "cuộc cách mạng trí tuệ" tương tự cách động cơ hơi nước từng làm thay đổi thời kỳ Cách mạng Công nghiệp. Ông ví AI như "động cơ" của thời đại mới, nhưng nhấn mạnh doanh nghiệp không thể chỉ mua AI về rồi kỳ vọng hệ thống tự vận hành hiệu quả. "Khi động cơ được phát minh, bạn không thể chỉ mua động cơ và đặt vào nhà máy là xong. Bạn cần các kỹ sư hiểu cách vận hành nó trong thực tế. AI cũng tương tự như vậy", ông nói.
Theo vị lãnh đạo Google DeepMind, cơ hội lớn của các quốc gia như Việt Nam không nằm ở việc chạy đua xây dựng mô hình AI lớn nhất thế giới, mà nằm ở khả năng triển khai AI vào các lĩnh vực thực tế như giáo dục, y tế, tài chính, sản xuất hay bán lẻ. Ông cho rằng Việt Nam có lợi thế nhờ lực lượng kỹ sư trẻ, khả năng thích nghi nhanh và nhu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ trong doanh nghiệp.
FPT: Từ nhà máy công nghiệp đến nhà máy AI
Chủ tịch FPT Trương Gia Bình nhận định AI đang tạo ra bước ngoặt lớn nhất mà ông từng chứng kiến sau nhiều làn sóng công nghệ như PC, Internet hay smartphone. Theo ông Bình, nhân loại đang chuyển từ thời kỳ "nhà máy công nghiệp" sang "nhà máy AI", nơi dữ liệu và tri thức trở thành tài nguyên quan trọng nhất. Ông cho rằng trong tương lai, sức mạnh của doanh nghiệp sẽ không còn chỉ nằm ở số lượng nhân sự mà còn ở khả năng tổ chức và phối hợp hiệu quả giữa con người với các hệ thống AI.
AI lấy con người làm trung tâm
Ngoài câu chuyện công nghệ, nhiều diễn giả nhấn mạnh AI cần được phát triển theo hướng lấy con người làm trung tâm thay vì chỉ chạy đua về sức mạnh mô hình. Bà Jean Desombre – nhà sáng lập Pacific Gateway Partners – cho rằng trong lĩnh vực y tế, AI không thể thay thế hoàn toàn tương tác giữa bác sĩ và bệnh nhân. Câu hỏi quan trọng nhất không phải AI mạnh tới đâu mà là liệu công nghệ đó có thực sự giúp cải thiện chất lượng điều trị và cuộc sống của con người hay không.
Giáo dục trong thời đại AI: Học để suy nghĩ
Giáo sư Po-Shen Loh từ Đại học Carnegie Mellon cho rằng AI càng phát triển thì giáo dục càng phải quay lại câu hỏi cốt lõi: con người học để làm gì. Ông cho rằng trong thời đại AI, giáo dục không chỉ còn là truyền đạt kiến thức mà phải giúp người học phát triển tư duy rõ ràng, khả năng giao tiếp và năng lực giải quyết vấn đề thực tế. Khi AI có thể giúp con người tiếp cận tri thức nhanh hơn, vai trò của giáo dục sẽ chuyển từ "học để biết" sang "học để suy nghĩ".
Các chuyên gia đều có chung quan điểm rằng AI không còn là khái niệm xa vời trong phòng thí nghiệm mà đang trở thành hạ tầng công nghệ mới của xã hội. Quốc gia có lợi thế trong giai đoạn tới sẽ là quốc gia đào tạo được lực lượng nhân sự đủ khả năng hiểu AI, ứng dụng AI vào thực tế và quan trọng nhất là biết kiểm soát, đánh giá và xây dựng niềm tin cho công nghệ này.
