Nhiều phụ huynh từng chứng kiến con mình học rất giỏi ở bậc tiểu học, nhưng lên cấp 2, cấp 3 lại sa sút. Thực tế cho thấy, điểm số cao ở cấp 1 chưa chắc phản ánh năng lực tư duy cốt lõi. Ở giai đoạn này, trẻ chỉ cần chăm chỉ học thuộc, chép bài đầy đủ và áp dụng công thức có sẵn, cùng với sự đôn đốc của phụ huynh là có thể đạt điểm tối đa. Tuy nhiên, bước vào trung học với khối lượng kiến thức đồ sộ và phức tạp hơn, những học sinh học vẹt hoặc làm bài theo khuôn mẫu dễ bị tụt lại phía sau.
1. Thói quen tự học và quản lý thời gian khoa học
Thay vì ép con tham gia lớp học thêm dày đặc, việc rèn luyện thói quen học tập nền tảng ở tiểu học mang lại giá trị bền vững hơn. Ở lớp 1 và lớp 2, phụ huynh nên tập trung rèn nề nếp viết chữ, duy trì đọc sách hàng ngày và để trẻ tự hoàn thành bài tập về nhà. Khi lên lớp 3 và lớp 4, trẻ cần tiếp cận phương pháp học chủ động như kỹ thuật Pomodoro, sơ đồ tư duy và tập giảng lại bài. Đến lớp 5 và lớp 6, hướng dẫn trẻ sử dụng sổ tay ghi chép lỗi sai và tự sắp xếp thời gian biểu sẽ kích hoạt năng lực tự giải quyết vấn đề.
2. Chủ động mở rộng kiến thức ngoài giáo trình
Những học sinh có tư duy phát triển dài hạn thường không giới hạn bản thân trong sách giáo khoa. Trẻ tự tìm kiếm bài tập mở rộng để củng cố kiến thức, giúp tư duy giải đề linh hoạt và hình thành ý thức tự rà soát lỗ hổng. Tuy nhiên, với học sinh lớp 1 đến lớp 3, phụ huynh không nên giao thêm bài tập ngoài để tránh chán ghét học. Đến lớp 4, có thể bổ sung bài tập nâng cao vừa sức; lên lớp 5, duy trì bài tập mở rộng kết hợp phân tích lỗi sai sẽ giúp năng lực tự học phát triển vượt bậc.
3. Năng lực tự lập kế hoạch và điều chỉnh kỳ nghỉ
Sự tự giác và kỷ luật là chìa khóa bứt phá điểm số ở cấp học cao hơn. Một kỳ nghỉ hè sinh hoạt vô độ dễ làm mòn tính tự luật. Với lớp 1 và lớp 2, cha mẹ có thể đồng hành xây dựng thời gian biểu bằng hình ảnh, phân chia học tập, thể thao và việc nhà, khống chế thời gian học không quá 3 tiếng mỗi ngày. Từ lớp 3, phụ huynh nên để con tự quản lý, chỉ đóng vai trò định hướng, chấp nhận cho con trải nghiệm hậu quả từ kế hoạch thiếu hợp lý để rút kinh nghiệm.
4. Duy trì văn hóa đọc và tích lũy vốn ngôn ngữ hàng ngày
Thói quen đọc sách hàng ngày là nguồn nội lực quyết định sức bền học tập. Ở tiểu học, sự chênh lệch giữa trẻ đọc nhiều và đọc ít chưa bộc lộ rõ qua điểm số, nhưng khi vào trung học, lỗ hổng đọc hiểu sẽ kéo lùi tư duy ở tất cả môn học. Để nuôi dưỡng đam mê, gia đình nên bố trí sách phù hợp lứa tuổi, không ép buộc con viết bài cảm nhận sau mỗi cuốn sách, chỉ cần xây dựng thói quen đọc đều đặn mỗi ngày.
5. Tư duy độc lập và năng lực tự giải quyết vấn đề
Khả năng tự suy nghiệm và tìm tòi giải pháp quan trọng hơn điểm số tạm thời. Học sinh có tố chất thực sự kiên trì đối mặt với bài toán khó, tự mày mò phân tích và thử nghiệm các hướng đi khác nhau thay vì tìm kiếm sự trợ giúp ngay. Khi trẻ đặt câu hỏi, cha mẹ nên đặt ngược lại các câu hỏi gợi mở để định hướng tư duy. Một khi học sinh hội tụ đủ các thói quen tư duy và kỷ luật cốt lõi từ tiểu học, việc chinh phục tri thức ở cấp học tiếp theo chỉ là vấn đề thời gian.
Theo Thanh Hương, phunumoi.net.vn
