Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 142/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15). Luật này được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10, khóa XV, là đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026.
Phân loại hệ thống AI dựa trên mức độ rủi ro
Theo Nghị định 142, việc phân loại hệ thống trí tuệ nhân tạo phải dựa trên mức độ rủi ro theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và Nghị định này. Nhà cung cấp hệ thống AI có trách nhiệm phân loại trước khi đưa vào sử dụng và chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác, trung thực của kết quả phân loại. Bên triển khai phải phối hợp với nhà cung cấp để rà soát, phân loại lại khi có thay đổi chức năng hoặc mục đích sử dụng làm phát sinh rủi ro mới hoặc cao hơn.
Đối với hệ thống AI có rủi ro cao, nhà cung cấp và bên triển khai phải thực hiện đánh giá sự phù hợp theo quy định. Nếu kết quả đánh giá chưa bao phủ đầy đủ yêu cầu quản lý rủi ro đặc thù, chỉ cần bổ sung các nội dung còn thiếu. Việc phân loại chỉ áp dụng cho hệ thống AI, không áp dụng cho mô hình AI trừ khi mô hình đó là thành phần của một hệ thống cụ thể.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ cung cấp công cụ hỗ trợ điện tử phục vụ tự đánh giá, phân loại hệ thống AI. Việc sử dụng công cụ này là tự nguyện, không bắt buộc và không phát sinh thủ tục hành chính hay nghĩa vụ khác ngoài quy định của Nghị định.
Thiết lập Cổng thông tin điện tử một cửa về AI
Nghị định quy định thiết lập Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo và Cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống AI do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, vận hành. Việc thu thập, cập nhật, công khai, kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin trên cổng phải tuân thủ pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đồng thời, không phát sinh thủ tục hành chính, nghĩa vụ báo cáo hay yêu cầu cung cấp thông tin ngoài quy định.
Các hệ thống AI phục vụ nội bộ của cơ quan Đảng, tổ chức chính trị, thuộc danh mục bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh không phải thông báo, đăng ký, chia sẻ dữ liệu công khai trên cổng thông tin.
Phát triển hệ sinh thái và thị trường AI
Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối điều phối phát triển hệ sinh thái và thị trường AI, có trách nhiệm công bố thông tin về năng lực hạ tầng, dữ liệu, chương trình và nhu cầu ứng dụng AI trong khu vực công để kết nối cung - cầu.
Các chính sách phát triển bao gồm: phát triển nguồn cung công nghệ AI qua tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm có kiểm soát; kích thích cầu thị trường bằng ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ AI trong các dự án công nghệ thông tin, chuyển đổi số; khuyến khích đặt hàng, mua sắm đổi mới sáng tạo; kết nối thị trường qua nền tảng cung - cầu và hợp tác giữa doanh nghiệp, tổ chức khoa học, đại học và nhà đầu tư.
Doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học tham gia phát triển, cung cấp hoặc ứng dụng AI được ưu tiên trong triển khai các chính sách này.
