California chính thức trở thành bang đầu tiên của Mỹ yêu cầu các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) gắn "dấu vân tay số" vào nội dung do AI tạo ra, nhằm giúp người dùng nhận diện và truy xuất nguồn gốc hình ảnh, video, âm thanh. Đạo luật minh bạch AI (CAITA) đã được triển khai từ ngày 2.8.2026, theo New York Post ngày 3.8.
Quy định mới về dấu vân tay số
Đợt triển khai đầu tiên của luật, có hiệu lực từ ngày 2.8.2026, buộc các nhà cung cấp hệ thống AI phải tạo ra một loại dữ liệu khó bị xóa bỏ, gọi là "thông tin nguồn gốc" hoặc "dấu vân tay kỹ thuật số" để theo dõi lịch sử hình thành và chỉnh sửa của tệp. Bắt đầu từ 9.8.2026, người dùng có thể tải lên hình ảnh, video hoặc tệp âm thanh vào công cụ xác thực nội dung. Dữ liệu này giúp người dùng và các công cụ xác minh kiểm tra xem nội dung được tạo ra bởi con người hay máy móc.
Công ty luật Morgan, Lewis & Bockius (Mỹ) ngày 3.8 cho biết quy định yêu cầu các dấu hiệu nhận diện phải được thiết kế vĩnh viễn hoặc gần như không thể bị xóa bỏ nếu điều đó khả thi về mặt kỹ thuật. Ngoài ra, các nhà cung cấp AI cũng phải cho phép hiển thị thông báo rõ ràng rằng nội dung được tạo bởi AI.
Lộ trình thực thi mở rộng
Lộ trình thực thi luật của California tiếp tục được mở rộng trong những năm tới. Từ 1.1.2027, các tập đoàn công nghệ lớn sẽ phải hỗ trợ người dùng phát hiện và truy xuất thông tin nguồn gốc của nội dung AI. Đến năm 2028, điện thoại và máy ảnh sản xuất tại California cũng sẽ phải lưu trữ thông tin nguồn gốc ngay tại thời điểm chụp ảnh, tức là cấp cho mỗi bức ảnh một "giấy khai sinh kỹ thuật số" riêng.
Đạo luật cũng đưa ra chế tài đối với các doanh nghiệp không tuân thủ có thể bị phạt đến 5.000 USD cho mỗi lần vi phạm, theo Đài Fox40.
Tác động và phản ứng
Quy định mới được kỳ vọng góp phần hạn chế sự hỗn loạn của internet. Gần đây, hai nghị sĩ đảng Dân chủ của California là thượng nghị sĩ Adam Schiff và hạ nghị sĩ Ro Khanna đã kêu gọi Quốc hội Mỹ tăng cường kiểm soát các quảng cáo tranh cử do AI tạo ra với lý do mạo danh ứng cử viên hoặc tổ chức chính trị, gây nguy cơ thao túng các chiến dịch bầu cử liên bang.
Trong tuyên bố chung, hai nghị sĩ nhấn mạnh: "Quảng cáo gian lận do AI tạo ra, sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói của các ứng cử viên để xuyên tạc lập trường, chiến dịch hoặc lý tưởng của họ, hoặc xuyên tạc quan điểm của ứng cử viên. Điều này không chỉ sai trái mà còn gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền dân chủ, điều mà tất cả người Mỹ, bất kể đảng phái nào đều nên quan tâm".
Thượng nghị sĩ Josh Becker cho rằng: "Dù AI mang lại nhiều lợi ích, công nghệ này cũng đang bị lạm dụng để tạo ra nội dung sai lệch".
Thách thức trong thực thi
Mặc dù đạo luật đã được thông qua vào năm 2024, nhưng việc đưa nó vào thực thi gặp nhiều thách thức khi các nhà lập pháp cố gắng bắt kịp với sự phát triển chóng mặt của AI. Các nhà lập pháp California đã hợp tác chặt chẽ với các quan chức Liên minh châu Âu (EU) trong quá trình xây dựng các quy định. CAITA có hiệu lực cùng ngày với Đạo luật AI mới của EU.
