Bảo vệ 'hồn cốt' dân tộc trên không gian mạng qua tên miền tiếng Việt
Thông điệp trọng tâm về việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trên không gian mạng đã được đưa ra tại Hội thảo thúc đẩy chấp nhận phổ quát tên miền đa ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương (UA Day 2026). Sự kiện do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) tổ chức vào ngày 17 tháng 4 tại Hà Nội, thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và tổ chức quốc tế.
Nguy cơ mai một ngôn ngữ trong kỷ nguyên số
Theo thống kê từ UNESCO, cơ sở hạ tầng internet hiện nay vẫn phụ thuộc nặng nề vào bảng chữ cái Latin. Gần 90% nội dung trực tuyến chỉ được sản xuất bằng 12 ngôn ngữ, trong đó tiếng Anh chiếm gần một nửa. Sự mất cân bằng này đang đặt hàng ngàn ngôn ngữ địa phương trước nguy cơ bị mai một trong kỷ nguyên số, đe dọa đến sự đa dạng văn hóa toàn cầu.
Khẳng định chủ quyền số và bảo tồn tiếng Việt
Ông Nguyễn Trường Giang, quyền Giám đốc VNNIC, nhấn mạnh lý do quan trọng nhất của việc phổ cập tên miền tiếng Việt chính là bảo tồn ngôn ngữ quốc gia. "Trên không gian mạng, nếu không có sự hiện diện của tiếng mẹ đẻ, bản sắc văn hóa của chúng ta sẽ dần mờ nhạt", ông Giang chia sẻ tại sự kiện. Việc cho phép người dùng gõ trực tiếp tên miền có dấu, ví dụ như bánhmì.vn thay vì banhmi.vn, là một bước đi quan trọng để khẳng định chủ quyền số và duy trì sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt trên nền tảng toàn cầu.
Giải quyết bất bình đẳng số cho người dân
Bên cạnh yếu tố văn hóa, tên miền tiếng Việt giải quyết trực tiếp bài toán bất bình đẳng số. Hiện nay, một bộ phận lớn người dân, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi hay những người yếu thế, vẫn gặp cản trở lớn về tiếng Anh khi tiếp cận công nghệ. Đại diện Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) chỉ ra rằng việc gõ và nhận diện thương hiệu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ giúp người dân truy cập thông tin nhanh và dễ dàng hơn nhiều.
- Thay vì phải nhớ các cụm từ tiếng Anh hay chữ không dấu dễ gây nhầm lẫn, người dân có thể truy cập thẳng vào dịch vụ công trực tuyến.
- Cổng giáo dục hoặc website của doanh nghiệp địa phương trở nên dễ tiếp cận hơn bằng ngôn ngữ thường ngày.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, VNNIC đang tích cực triển khai các chương trình miễn phí tên miền tiếng Việt có đuôi "id.vn" và "biz.vn" cho thanh niên và hộ kinh doanh, tạo thói quen tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên nhất.
Thách thức và chiến lược triển khai
Dù mang lại lợi ích to lớn, lộ trình phổ cập tên miền tiếng Việt vẫn đối mặt với hai thách thức lớn:
- Về mặt kỹ thuật, dù các nền tảng như Microsoft đã hỗ trợ khá tốt, hệ thống email của Google (Gmail) hiện chỉ hỗ trợ gửi/nhận, chưa cho phép tạo lập tài khoản trực tiếp bằng tên miền có dấu.
- Về mặt người dùng, thói quen gõ chữ không dấu trên thanh địa chỉ trình duyệt đã in sâu và cần thời gian để thay đổi.
Để giải bài toán này, VNNIC đang triển khai chiến lược kép:
- Một mặt đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích các cơ quan nhà nước sử dụng song song tên miền tiếng Việt cho dịch vụ công để người dân dễ thao tác.
- Mặt khác, chủ động làm việc với các "ông lớn" công nghệ toàn cầu nhằm nâng cấp hệ thống kỹ thuật.
Mục tiêu cuối cùng nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể thụ hưởng các giá trị của nền kinh tế số mà không bị rào cản ngôn ngữ, góp phần xây dựng một không gian mạng đa dạng và bền vững.
