Biên tập viên nhà xuất bản bị tố dùng AI đọc bản thảo, đe dọa bảo mật sáng tạo
Giới đại diện văn học quốc tế đang lên tiếng tố cáo một số biên tập viên nhà xuất bản sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT để xử lý bản thảo mật, theo báo cáo từ The Bookseller. Trong bối cảnh việc ứng dụng AI ngày càng tràn lan trong ngành xuất bản, vụ việc này làm dấy lên lo ngại về việc nhiều văn bản sáng tạo độc quyền đang bị trao miễn phí cho các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Nhà xuất bản âm thầm dùng AI, gây rủi ro bảo mật
Gordon Wise, một đại diện văn học tại Curtis Brown – công ty hàng đầu trong ngành, bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về hiện tượng này. Ông cho biết nhiều biên tập viên đã tải bản thảo mật lên các nền tảng AI như ChatGPT với yêu cầu tóm tắt, so sánh và đánh giá tổng quan, thay vì tự mình xem xét tài liệu. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng đánh giá mà còn tạo ra nguy cơ rò rỉ thông tin sáng tạo độc quyền.
Wise nhấn mạnh: “Việc các biên tập viên tải bản thảo mật lên ChatGPT hoặc các nền tảng khác để đọc nhanh hơn là hành vi không có trách nhiệm, đặc biệt khi xét đến những rủi ro về bảo mật.” Ông cũng chỉ ra rằng tình trạng này dường như đã trở thành thông lệ và được áp dụng rộng rãi, đòi hỏi sự minh bạch từ phía các nhà xuất bản.
Phản ứng từ giới đại diện văn học
Sam Copeland, Giám đốc công ty đại diện văn học RCW tại Anh, bày tỏ sự phẫn nộ nếu thông tin này là sự thật. Ông nói: “Thật không thể tưởng tượng được rằng ai đó trong ngành xuất bản lại làm điều này. Đây sẽ là hành động gây phẫn nộ lớn, đe dọa đến sự sáng tạo và quyền lợi của tác giả.”
Một đại diện khác, đề nghị ẩn danh, tiết lộ thêm rằng nhiều biên tập viên còn tìm kiếm “trợ giúp” từ các ứng dụng như Speechify – công cụ chuyển văn bản thành âm thanh có trả phí – để nghe bản thảo trước khi đọc chúng trên giấy. Điều này cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng vào công nghệ trong quy trình xuất bản.
Điều khoản về AI trong hợp đồng xuất bản: Thách thức và giải pháp
Trước tình hình này, giới đại diện văn học đang nỗ lực siết chặt quy định về AI thông qua các điều khoản trong hợp đồng. Clare Alexander, Chủ tịch tại công ty đại diện văn học Aitken Alexander, cho biết họ đã đưa các điều khoản về AI vào hợp đồng với nhà xuất bản và thỏa thuận với tác giả trong khoảng một năm nay. Tuy nhiên, bà thừa nhận: “Thái độ của các nhà xuất bản rất khác nhau và vẫn khó để đưa ra được các điều khoản chặt chẽ nhằm bảo vệ nội dung của tác giả.”
Về phía tác giả, Will Francis từ Janklow & Nesbit – một cái tên lớn trong giới đại diện văn học quốc tế, cảnh báo: “Việc sử dụng AI để viết là không thể chấp nhận được. Chúng tôi đang nhận được rất nhiều bản thảo mà trong đó họ dùng AI rất lộ liễu, với giọng văn đều đều và sử dụng hàng loạt phép đối lập tu từ một cách cứng nhắc.”
Rebecca Wearmouth, người đứng đầu bộ phận bản quyền quốc tế tại công ty đại diện văn học PFD, chia sẻ rằng họ đã đưa điều khoản về AI vào các bản hợp đồng mẫu tại Anh vào năm ngoái. Bà nói: “Chúng tôi đang theo dõi vấn đề sử dụng AI rất sát sao và có những cuộc thảo luận nội bộ sâu rộng về tác động của nó đối với các tác giả và toàn ngành.”
Kết luận: Cần sự minh bạch và quy định rõ ràng
Sự việc biên tập viên nhà xuất bản bị tố dùng AI đọc bản thảo đã làm nổi bật những thách thức mới trong kỷ nguyên số. Để bảo vệ sự sáng tạo của con người và đảm bảo an toàn cho tác phẩm độc quyền, ngành xuất bản cần:
- Thúc đẩy minh bạch trong việc sử dụng AI giữa các bên liên quan.
- Xây dựng các điều khoản hợp đồng chặt chẽ, ràng buộc cả tác giả và nhà xuất bản.
- Nâng cao nhận thức về rủi ro bảo mật khi áp dụng công nghệ vào quy trình sáng tạo.
Với tốc độ phát triển nhanh chóng của AI, việc cân bằng giữa lợi ích công nghệ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ là chìa khóa cho tương lai bền vững của ngành xuất bản toàn cầu.
