Alex Karp: CEO 'đáng sợ nhất' thế giới đứng sau Palantir - gã khổng lồ AI trị giá 300 tỷ USD
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Alex Karp, CEO của Palantir, đã không ngần ngại tuyên bố rằng công ty của ông là 'công ty phần mềm quan trọng nhất nước Mỹ và vì thế cũng là quan trọng nhất thế giới'. Tuyên bố này có thể không phải là sự khoa trương, bởi với vốn hóa thị trường vượt 300 tỷ USD, Palantir thực sự là một gã khổng lồ công nghệ. Tuy nhiên, đối với nhiều người, Palantir không chỉ quan trọng mà còn là công ty 'đáng sợ nhất' toàn cầu, với công nghệ AI có tiềm năng tạo ra một hệ thống chính phủ toàn năng.
Hệ thống giám sát tối thượng và những so sánh đáng lo ngại
Điểm kết thúc tiềm năng của công nghệ Palantir là một hệ thống chính phủ toàn năng, kết hợp hồ sơ thuế, dữ liệu sinh trắc học và các thông tin cá nhân khác của công dân. Đây được xem như công cụ giám sát nhà nước tối thượng, khiến không ít người liên tưởng đến Big Brother trong tác phẩm của George Orwell hay Skynet trong loạt phim Terminator. Sự so sánh này đặt ra câu hỏi: Liệu Alex Karp có phải là CEO 'đáng sợ nhất' thế giới? Tờ The Guardian cho rằng điều đó hoàn toàn có thể.
Karp, 58 tuổi, có thể cạnh tranh ngang ngửa với các đối thủ như Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos và đồng sáng lập Palantir Peter Thiel về tầm ảnh hưởng, sự tự tin, tham vọng và cả 'mức độ kỳ quặc'. Trong các lần xuất hiện ngày càng nhiều trên truyền thông, Karp là một nhân vật nổi bật với mái tóc bạc rối bù, cách nói nhanh như gió, và sự kết hợp giữa niềm tin chiến đấu và phong thái gần như trẻ con. Trong chương trình Squawk Box của CNBC, ông đã giơ cả hai nắm đấm khi chỉ trích những nhà bán khống đang đặt cược chống lại Palantir, công ty có giá cổ phiếu tăng gần 600% trong năm qua.
Palantir: Trung tâm của nhiều vấn đề cấp bách toàn cầu
Tạm gác câu hỏi Palantir thực sự làm gì sang một bên, công ty này dường như nằm ở trung tâm của nhiều vấn đề cấp bách trên thế giới. Chỉ riêng tại Mỹ, công nghệ phân tích dữ liệu bằng AI của họ đang thúc đẩy:
- Các chiến dịch trục xuất của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE).
- Chương trình drone không người lái của Lầu Năm Góc.
- Việc 'lập hồ sơ' tội phạm của các sở cảnh sát và nhiều lĩnh vực khác.
Tại Anh, Palantir là trung tâm trong kế hoạch 'hiện đại hóa' quân đội. Khi Thủ tướng Keir Starmer tới Washington vào tháng 2, điểm dừng chân đầu tiên sau Nhà Trắng là văn phòng Palantir, nơi Karp giới thiệu các thiết bị quân sự mới nhất.
Con người phức tạp đằng sau CEO lập dị
Trong vài thập kỷ qua, Karp phần lớn sống kín tiếng, nhưng một cuốn tiểu sử mới có tên The Philosopher in the Valley cho thấy ông là một nhân vật phức tạp, suy tư và nhiều mâu thuẫn. Cuốn sách tiết lộ Karp là một CEO khác thường với lối sống rất riêng:
- Ông ám ảnh với thể chất, đặc biệt là thái cực quyền (từng trực tiếp dẫn lớp cho nhân viên) và trượt tuyết (ông thường mặc đồ trượt tuyết trong sinh hoạt hằng ngày).
- Ông có một nhóm vệ sĩ siêu khỏe, chủ yếu là người Na Uy.
- Karp, người được trả 6,8 tỷ USD vào năm 2024, sở hữu khoảng 20 ngôi nhà trên khắp thế giới, nhiều trong số đó là các căn nhà trượt tuyết đơn sơ.
- Ông không kết hôn và không có con, điều hành Palantir như 'một cộng đồng nghệ sĩ' nhưng cũng thích pha trò tại nơi làm việc.
Theo tác giả Steinberger, đây không chỉ là sự lập dị kiểu 'tech-bro' cho có. 'Trong trường hợp này, đó thực sự là con người ông ấy. Ông ấy là chính mình và luôn như vậy'.
Hành trình từ triết gia đến tỷ phú công nghệ
Karp là con của một bác sĩ nhi khoa gốc Do Thái và một nghệ sĩ người Mỹ gốc Phi, được nuôi dạy trong môi trường học thức, có phần ưu tú. Ông và Peter Thiel gặp nhau tại Trường Luật Stanford, nơi họ thân thiết dù có quan điểm chính trị đối lập. Trong khi Thiel sáng lập PayPal và trở thành nhà đầu tư công nghệ thành công, Karp sang Frankfurt làm tiến sĩ về lý thuyết xã hội tân cổ điển.
Không giống nhiều tỷ phú công nghệ khác, Karp xây dựng triết lý trước rồi mới kiếm tiền. Khi quay lại hợp tác với Thiel và gia nhập Palantir năm 2004, ông không biết lập trình nhưng hiểu về 'ontology' - cách tổ chức và cấu trúc thông tin, và có khả năng thu hút, dẫn dắt những nhân tài lập dị như mình.
Sứ mệnh 'bảo vệ phương Tây' và những tranh cãi
Sứ mệnh ban đầu của Palantir là 'bảo vệ phương Tây', một mục tiêu mơ hồ nhưng không thời thượng vào đầu những năm 2000, khi Silicon Valley tập trung vào sản phẩm tiêu dùng. Trong khi Google, Apple, Facebook, Microsoft tránh làm việc với quân đội, Palantir lại theo đuổi hướng này, cho rằng công nghệ cần giúp Mỹ duy trì lợi thế.
Tên công ty lấy từ 'palantir' trong Chúa tể những chiếc nhẫn, một 'viên đá nhìn thấy' giống quả cầu tiên tri, tức một công cụ giám sát. Trong giai đoạn đầu, Palantir hỗ trợ quân đội Mỹ nhằm phát triển công cụ xác định vị trí kẻ thù. Dù vậy, công ty cũng kiện quân đội Mỹ năm 2016 vì bị loại khỏi hợp đồng và dính líu đến bê bối Cambridge Analytica năm 2018.
Tuy nhiên, trong đại dịch Covid, công nghệ của Palantir đã giúp theo dõi dịch bệnh và phân phối vaccine tại Mỹ và Anh. Hiện nay, công ty có hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với CIA, FBI, Bộ An ninh Nội địa và nhiều cơ quan khác.
Hiểu lầm và tương lai của Palantir
Steinberger cho rằng có 'những hiểu lầm cơ bản' về Palantir: Họ không thu thập hay lưu trữ dữ liệu mà chỉ cung cấp công cụ để phân tích. Việc lạm dụng, nếu có, là do khách hàng. 'Phần mềm Palantir giống như máy nướng bánh mì, nếu làm cháy bánh, bạn không đổ lỗi cho cái máy'.
Palantir hiện đã trở thành một phần của tổ hợp quân sự – công nghiệp và đang phát triển mạnh. Karp muốn công ty đạt vị thế như IBM những năm 1960, tức là không thể thay thế. Trong thư gửi cổ đông đầu năm nay, ông viết: 'Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn rất sớm, chỉ mới là màn đầu tiên của một cuộc cách mạng sẽ kéo dài hàng thập kỷ'.
