AI, Vũ Trụ, Tự Động Hóa, An Ninh Mạng, Chip Bán Dẫn: Những Trụ Cột Công Nghệ Quốc Gia
Trí tuệ nhân tạo (AI) đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ, từ một công nghệ hỗ trợ trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số. Ông Tô Nguyễn Dũng Anh, Giám đốc Chiến lược VNPT AI, nhấn mạnh AI không còn giới hạn trong phòng thí nghiệm mà đã thâm nhập sâu vào quản trị nhà nước, vận hành doanh nghiệp và các dịch vụ thiết yếu, tác động trực tiếp đến năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Luật AI 2025: Khung Pháp Lý Cho Phát Triển Chiều Sâu
Việc Việt Nam xác định AI là công nghệ chiến lược và ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, có hiệu lực từ tháng 3/2026, được đánh giá là một bước đi quan trọng, thể hiện cách tiếp cận chủ động và bài bản. Luật này nhấn mạnh nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, đảm bảo sự giám sát của con người đối với AI, quản lý theo lĩnh vực và mức độ ảnh hưởng, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo có kiểm soát.
Ông Anh chỉ ra rằng, thay vì chạy đua trực diện với các cường quốc về tài chính hay dữ liệu toàn cầu, lối đi phù hợp cho Việt Nam là phát triển AI theo chiều sâu, tập trung vào những bài toán đặc thù như:
- Xử lý tiếng Việt và hệ thống hành chính - pháp luật.
- Ứng dụng trong các lĩnh vực có nhu cầu lớn như viễn thông, y tế, giáo dục và dịch vụ công.
Luật AI mới tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, thử nghiệm và triển khai các ứng dụng AI trong các lĩnh vực này. Các sản phẩm AI được xây dựng trên dữ liệu trong nước, hiểu rõ ngữ cảnh và quy trình nghiệp vụ Việt Nam thường mang lại hiệu quả cao hơn so với việc áp dụng nguyên trạng các giải pháp ngoại nhập.
Công Nghệ Vũ Trụ: Hạ Tầng Quốc Gia Trong Kỷ Nguyên Số
PGS.TS Phạm Anh Tuấn, Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, khẳng định công nghệ vũ trụ đang trở thành một cấu phần của hạ tầng quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng – an ninh. Từ năm 2006, Việt Nam đã tạo ra nền tảng ban đầu với các dự án vệ tinh “Made in Vietnam” như LOTUSat-1 - vệ tinh radar đầu tiên, cùng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc.
Tuy nhiên, thách thức cốt lõi là chuyển từ kết quả nghiên cứu, thử nghiệm thành năng lực quốc gia. Dữ liệu vệ tinh có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam thường xuyên chịu tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, cung cấp đầu vào tin cậy cho:
- Quy hoạch và giám sát biến động.
- Cảnh báo sớm và đánh giá thiệt hại.
Để thúc đẩy phát triển, cần sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý ở cấp luật, thành lập “Cơ quan vũ trụ quốc gia” và chuyển sang cơ chế đặt hàng theo sản phẩm từ dữ liệu vệ tinh.
Tự Động Hóa: Nền Tảng Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh
GS.TS Lê Hùng Lân, Phó Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, nhận định tự động hóa là một công nghệ chiến lược, đóng vai trò nền tảng và công cụ cốt lõi trong quá trình chuyển đổi số. Khi kết hợp với các công nghệ mới như AI và IoT, tự động hóa trở nên thông minh và thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của các lĩnh vực khoa học và công nghệ khác.
Mặc dù ứng dụng tự động hóa ở Việt Nam đã có một số thành tựu đáng kể trong ngành điện tử, ô tô, dệt may và ngân hàng, sự phát triển vẫn được đánh giá là chưa đồng đều và chưa phát huy tối đa hiệu quả. Để phát huy vai trò, cần có cơ chế về vốn hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư trang thiết bị, cơ chế cho phép thử nghiệm (sandbox) và các chính sách đào tạo nguồn nhân lực hiệu quả.
An Ninh Mạng: Bảo Vệ Chủ Quyền Số Quốc Gia
Ông Nguyễn Minh Đức, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Dịch vụ An ninh mạng Việt Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng tinh vi, vai trò của năng lực an ninh mạng nội địa là yếu tố quyết định để bảo vệ chủ quyền số.
Luật An ninh mạng 2025 và Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo hành lang pháp lý vững chắc. Việc quy định tối thiểu chi tiêu 15% tổng kinh phí cho bảo vệ an ninh mạng trong các dự án chuyển đổi số sẽ tạo ra nhu cầu cố định hàng năm, hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, cần tập trung đầu tư vào công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao để hình thành "lá chắn Việt" hiệu quả.
Chip Bán Dẫn: Dấu Mốc Lịch Sử Với Nhà Máy “Make in Vietnam”
Ông Nguyễn Cương Hoàng, Giám đốc Trung tâm Bán dẫn Viettel, cho biết việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc vào sáng 16/1/2026 là một dấu mốc lịch sử. Sự kiện có sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính, khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của dự án đối với chiến lược quốc gia.
Nhà máy được xây dựng trên quy mô 27 ha, dự kiến hoàn thành và bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027, giúp Việt Nam khép kín chuỗi giá trị bán dẫn gồm 6 công đoạn. Không chỉ phục vụ nhu cầu viễn thông, nhà máy còn hướng tới cung cấp chip cho các lĩnh vực trọng yếu khác như IoT, thiết bị y tế và công nghiệp ô tô, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.
Sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu sang các ngành công nghiệp có hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao, đồng thời đảm bảo chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số.
