AI Make-in-VietNam: Bước Tiến Mạnh Mẽ Trong Làn Sóng Công Nghệ
Từ những động lực chính sách mạnh mẽ đến sự đầu tư quyết liệt của các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp và start-up, AI Make-in-VietNam đang từng bước khẳng định bản sắc riêng trên bản đồ công nghệ toàn cầu. Sự phát triển này không chỉ thể hiện qua các thành tựu ấn tượng mà còn mở ra cơ hội lớn cho nền kinh tế số Việt Nam.
Start-up AI Hay: Minh Chứng Cho Sức Mạnh Công Nghệ Việt
Vào tháng 10 năm 2025, AI Hay - một mạng xã hội hỏi đáp được phát triển bởi các kỹ sư Việt Nam - đã gây chú ý khi trở thành đại diện duy nhất của Đông Nam Á lọt vào Top 5 ứng dụng AI về lượng người dùng thực và lượt tải. Theo báo cáo "State of AI – Report 2025" từ Sensor Tower, nền tảng phân tích dữ liệu di động hàng đầu thế giới, AI Hay đã vượt qua nhiều tên tuổi lớn như Google Gemini và DeepSeek về lượng người dùng thực tại Việt Nam trong nửa đầu năm 2025, chỉ đứng sau ChatGPT.
AI Hay là mạng xã hội hỏi đáp trí tuệ nhân tạo thuần Việt đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam, với hơn 15 triệu lượt tải và hiện đang dẫn đầu hạng mục "Giáo dục" trên cả App Store và Google Play. Nguyễn Hoàng Hiệp, giám đốc vận hành của AI Hay, chia sẻ: "Thành tích này không phải là điểm kết thúc, mà là minh chứng rằng việc tập trung vào nhu cầu thực tế của người dùng Việt Nam là hướng đi đúng đắn. Chúng tôi nhận thức rõ mình đang cạnh tranh với những "ông lớn" có nguồn lực vượt trội."
Start-up này định hướng phát triển bằng cách thấu hiểu sâu sắc và phục vụ tốt nhất cho người dùng Việt, từ sinh viên cần thông tin tuyển sinh mới nhất đến cán bộ công chức làm việc với các nguồn thông tin cập nhật về chính sách và pháp luật. Hiệp tự tin nhấn mạnh: "Hành trình còn dài với nhiều thử thách, nhưng cũng đầy cơ hội để chúng tôi cải thiện và phát triển hơn nữa."
Các Tập Đoàn Lớn: Đẩy Mạnh Ứng Dụng AI Make-in-VietNam
Trong khi các start-up tạo nên tiếng vang, các tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam không ngừng ứng dụng AI để tối ưu hóa hoạt động nội bộ và phát triển các giải pháp "Make in Vietnam" hiệu quả. FPT đã phát triển nền tảng FPT.AI với nhiều module ứng dụng, bao gồm xử lý ngôn ngữ tự nhiên cho tiếng Việt, công nghệ chuyển văn bản thành giọng nói và các công cụ trợ lý ảo. Đặc biệt, FPT đã triển khai bộ ứng dụng GenAI dành cho doanh nghiệp, giúp tự động hóa quy trình tạo nội dung, hỗ trợ chăm sóc khách hàng và nâng cao hiệu suất làm việc.
Tập đoàn Viettel đang xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, trải rộng từ quản trị vận hành nội bộ, phân tích dữ liệu lớn, đến mô phỏng số và tự động hóa. Các giải pháp AI của Viettel được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực quan trọng như an ninh mạng, quốc phòng và quản lý đô thị thông minh, góp phần tối ưu hóa tài nguyên và đảm bảo an toàn hệ thống.
VinGroup, thông qua công ty con VinAI, là một trong số ít doanh nghiệp Việt Nam có khả năng nghiên cứu AI cơ bản đạt đẳng cấp quốc tế. VinAI tập trung vào các ứng dụng cao cấp như thị giác máy tính cho xe tự hành và giao thông thông minh. Các công nghệ nhận diện khuôn mặt, phát hiện hành vi và giám sát giao thông bằng AI của VinAI đã được triển khai thực tế, giúp giải quyết các vấn đề giao thông phức tạp tại Việt Nam.
Tăng Trưởng Ngoạn Mục Và Mục Tiêu Quốc Gia
Theo các báo cáo uy tín quốc tế, thị trường AI Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất trong khu vực. Statista dự báo quy mô thị trường AI Việt Nam sẽ đạt 932 triệu USD vào năm 2025 và tăng vọt lên 6,91 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) duy trì ở mức ấn tượng 38,97% trong giai đoạn 2025-2031.
Sự tăng trưởng này được hỗ trợ bởi việc ứng dụng AI ngày càng sâu rộng trong cộng đồng doanh nghiệp. Nghiên cứu "Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam" do AWS hợp tác với Strand Partners thực hiện cho thấy, hiện có khoảng 170.000 doanh nghiệp Việt Nam (tương đương 18%) đã triển khai AI, tăng mạnh từ 13% so với năm trước. Trong năm 2024, tốc độ tăng trưởng ứng dụng AI đạt 39% so với cùng kỳ, với trung bình mỗi giờ có thêm 5 doanh nghiệp bắt đầu áp dụng công nghệ này.
Chính phủ Việt Nam cũng đã nỗ lực cải thiện năng lực hạ tầng số, với việc lần đầu tiên được xếp vào nhóm "Rất cao" trong Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử của Liên Hợp Quốc. Mục tiêu trở thành trung tâm AI hàng đầu khu vực vào năm 2030 đã được cụ thể hóa thông qua Chiến lược Quốc gia về Nghiên cứu, Phát triển và Ứng dụng AI đến năm 2030, cùng với các quy định về Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia.
Tại Tuần lễ Khoa học – Công nghệ VinFuture 2025, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy cho biết Việt Nam đang xây dựng Trung tâm siêu tính toán AI quốc gia, hệ sinh thái dữ liệu mở và hạ tầng AI hướng tới tự chủ, đồng thời triển khai AI hóa toàn diện để biến AI thành "trợ lý trí tuệ" phổ cập cho mọi người dân.
Cơ Hội Lớn Và Những Thách Thức Phía Trước
Mặc dù đạt được những bước tiến thần tốc, con đường phát triển AI của Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, Việt Nam đang thiếu hụt trầm trọng các chuyên gia AI chất lượng cao, đặc biệt là các Tiến sĩ AI hoặc kỹ sư chuyên môn sâu có khả năng dẫn dắt nghiên cứu cơ bản và phát triển các mô hình lớn.
Thứ hai, hạ tầng tính toán và dữ liệu còn hạn chế. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu và hệ thống điện toán hiệu năng cao quy mô lớn đòi hỏi chi phí khổng lồ và công nghệ phức tạp. Thứ ba, vốn đầu tư cho start-up AI vẫn còn khiêm tốn, với tổng vốn đầu tư vào start-up AI Việt Nam năm 2024 chỉ đạt khoảng 80 triệu USD, dù có sự gia tăng từ vốn mạo hiểm.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng trên trường quốc tế thông qua ba đột phá: nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ và dữ liệu, cùng với mô hình kinh doanh và hệ sinh thái liên kết. Ông khẳng định: "Nếu nắm bắt được khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên nhóm dẫn đầu trong kỷ nguyên mới."
AI Make-in-VietNam không chỉ là một xu hướng công nghệ, mà còn là minh chứng cho sự sáng tạo và quyết tâm của người Việt trong việc định hình tương lai số. Với sự hợp lực giữa start-up, tập đoàn và chính sách hỗ trợ, Việt Nam đang trên đà trở thành một điểm sáng trong làn sóng AI toàn cầu.
