Quốc hội thảo luận sôi nổi về vấn đề minh bạch tiền công đức
Chiều ngày 10 tháng 4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã dành nhiều thời gian thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Vấn đề trọng tâm được nhiều đại biểu quan tâm là tính minh bạch trong quản lý nguồn thu từ tiền công đức, cúng dường, và các khoản quyên góp khác.
Những khoảng trống trong quản lý nguồn thu tôn giáo
Đại biểu Quốc hội Hoàng Thị Thanh Thuý (đoàn Tây Ninh) thẳng thắn chỉ ra rằng dự thảo luật hiện vẫn còn nhiều khoảng trống, đặc biệt là chưa quy định rõ ràng về việc quản lý các nguồn thu từ tiền cúng dường, công đức, ủng hộ, và quyên góp của tín đồ, phật tử. Bà nhấn mạnh rằng hiện nay, nhiều nguồn tài trợ từ nước ngoài hoặc các hoạt động quyên góp tiền công đức thông qua tài khoản cá nhân của các "thầy mạng" đang diễn ra khá phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ rửa tiền hoặc lừa đảo.
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) nêu thực tế hiện nay tại một số địa phương, việc kết hợp hoạt động tâm linh với du lịch đã nảy sinh nhiều bất cập. Ông đề nghị cần làm rõ việc quản lý nguồn thu từ vé tham quan tại các địa điểm tâm linh thuộc Nhà nước hay cơ sở tôn giáo, nhằm tránh những tranh chấp và bất cập phát sinh. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc quy định rõ cơ chế quản lý thùng công đức để đảm bảo tiền này được sử dụng đúng mục đích và tránh các vấn đề tiêu cực.
Tình trạng chồng chéo và đề xuất giải pháp
Đại biểu Trần Đình Gia (đoàn Hà Tĩnh) chia sẻ thông tin về tình trạng chồng chéo và chưa làm rõ chủ thể quản lý nguồn thu công đức tại các cơ sở tín ngưỡng và di tích ở một số nơi, trong đó có Hà Tĩnh. Điều này đã dẫn đến những tranh chấp kéo dài, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động tôn giáo và xã hội. Từ thực tế đó, ông đề nghị giao Ban quản lý di tích do Nhà nước thành lập là chủ thể trực tiếp quản lý nguồn thu từ các cơ sở tín ngưỡng là di tích đã được xếp hạng.
Cùng thảo luận, đại biểu Thích Thanh Quyết (đoàn Quảng Ninh) đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể về nguyên tắc quản lý tài sản của các cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến việc quản lý tiền công đức theo hướng công khai, minh bạch, chặt chẽ, và đúng mục đích nhằm phòng ngừa thất thoát và các hiện tượng tiêu cực.
Thách thức từ quyên góp trực tuyến và tài sản số
Đại biểu Hoàng Thanh Thuý bày tỏ băn khoăn về việc quyên góp trên mạng của các cơ sở tôn giáo. Bà cho biết, dự thảo luật hiện chỉ liệt kê các nguồn hình thành tài sản theo cách thức truyền thống, trong khi đó, trong bối cảnh thời đại số, tài sản này không chỉ là tiền mặt hay đất đai mà còn có thể là tài sản số.
"Nhiều cơ sở tôn giáo hiện đang sở hữu các kênh truyền thông trên YouTube, Facebook hoặc TikTok với hàng triệu người theo dõi và có thể tạo ra nguồn thu từ quảng cáo", đại biểu cho hay và đề nghị bổ sung quy định về tài sản số. Cụ thể, cần làm rõ quyền sở hữu các nền tảng truyền thông của tổ chức tôn giáo cũng như các khoản đóng góp thông qua phương tiện điện tử.
Bà đề xuất: "Những tài sản này cần được đăng ký quản lý tập trung dưới danh nghĩa của tổ chức tôn giáo hoặc tổ chức tôn giáo trực thuộc. Việc thu chi từ các nguồn này cũng cần có hội đồng giám sát do tổ chức tôn giáo thành lập, nhằm bảo đảm tính minh bạch và tách bạch hoàn toàn với tài sản cá nhân của người đại diện".
Đề xuất quy định cụ thể cho hoạt động quyên góp trực tuyến
Đối với hoạt động vận động quyên góp trên không gian mạng, đại biểu đoàn Tây Ninh đề nghị cần quy định các tổ chức tôn giáo hoặc tổ chức tôn giáo trực thuộc bắt buộc phải sử dụng tài khoản ngân hàng đã đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
"Quy định này nhằm bảo đảm minh bạch trong quản lý tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; giúp cơ quan quản lý Nhà nước có thể kiểm tra, kiểm soát dòng tiền đúng mục đích, đồng thời tạo điều kiện để tín đồ, phật tử đối chiếu thông tin, tránh bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Phạm Văn Hoà cũng đề nghị cần quy định rõ đối với hoạt động vận động tài trợ cho các chương trình từ thiện, nhân đạo. Cá nhân hoặc tổ chức đứng ra kêu gọi phải công khai, minh bạch, có báo cáo và quyết toán rõ ràng. Theo ông, dù Nhà nước không trực tiếp quản lý nguồn tiền, nhưng cần quản lý về quy trình vận động để bảo đảm tính minh bạch đối với xã hội.
Phản hồi từ Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo
Giải trình và làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang cho biết, các ý kiến đều hướng tới mục tiêu tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng chống rửa tiền và phát huy nguồn lực của các tổ chức tôn giáo cho các chương trình an sinh xã hội.
Ông thừa nhận đây là vấn đề còn nhiều trăn trở, tuy nhiên, trên tinh thần chỉ đưa vào luật những vấn đề đã "chín", đã rõ, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục kế thừa các quy định ổn định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 và chỉnh sửa một số nội dung để bảo đảm thống nhất với pháp luật liên quan.
Cuộc thảo luận tại Quốc hội đã làm nổi bật sự cấp thiết của việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm quản lý hiệu quả và minh bạch các nguồn thu từ hoạt động tôn giáo, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển của các hình thức quyên góp trực tuyến.
