Nhà thờ Phước Hảo tọa lạc tại ấp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ, tỉnh Vĩnh Long (trước đây thuộc ấp Hòa Hảo, xã Phước Hảo, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh) là một trong những nhà thờ lâu đời nhất vùng Tây Nam Bộ, đã trải qua hai thế kỷ gắn bó với vùng đất này. Giáo xứ Phước Hảo cũng là một trong những giáo xứ có bề dày lịch sử thuộc giáo phận Vĩnh Long.
Lịch sử hình thành từ vùng đầm lầy Giồng Rùm
Theo linh mục Phêrô Huỳnh Văn Quang, lịch sử nhà thờ gắn liền với thuở sơ khai mở cõi, khai khẩn đất đai của những nhóm dân cư đầu tiên. Ban đầu, vùng đất này chỉ ngập tràn cỏ năng và cây tràm. Bốn người tiên phong gồm các ông Nguyễn Văn Nhân, Nguyễn Văn Triều, Trương Văn Vầy và Huỳnh Văn Binh đã đến đây, chọn một dải đất cao (giồng) để định cư.
Dải giồng này vốn thuộc về một người Khmer tên là Krùm, do đó khu vực này ban đầu mang tên Giồng ông Krùm hay gọi tắt là Giồng Rùm. Hiện nay, tổng diện tích toàn nhà thờ rộng hơn 3,3 ha.
Thăng trầm lịch sử và quá trình phát triển
Vào khoảng năm 1856, giữa bối cảnh thời cuộc nhiều biến động, cộng đồng giáo dân tại đây từng phải tản mác khắp nơi để mưu sinh. Vượt qua những thăng trầm, người dân dần quy tụ lại. Đến giai đoạn 1955 - 1960, dưới thời cha sở Phêrô Nguyễn Cang Thường, Tòa giám mục Vĩnh Long chính thức nâng Giồng Rùm lên thành họ đạo và đổi tên thành họ đạo Phước Hảo, lấy theo tên đơn vị hành chính của xã thời bấy giờ.
Kiến trúc độc đáo và không gian cảnh quan
Công trình nhà thờ Phước Hảo mang dáng dấp khang trang, kiên cố như hiện tại được đặt nền móng và xây dựng chủ yếu vào năm 1933 dưới thời linh mục Giuse Nguyễn Văn Bạch. Trải qua hơn 90 năm với nhiều đợt trùng tu, nhà thờ vẫn giữ trọn vẹn nét kiến trúc cổ điển với vòm trần cao vút. Cửa sổ hoa hồng là một đặc điểm kiến trúc tiêu biểu của các nhà thờ Kitô giáo, đặc biệt là trong phong cách kiến trúc Gothic.
Điểm nhấn trong quy hoạch cảnh quan là sự kết hợp hài hòa giữa không gian hành lễ và các công trình phụ trợ. Khu vực Đất Thánh (nghĩa trang) với tuyến đường đưa tang được tổ chức quy cũ ngay trong khuôn viên rộng lớn. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, những âm thanh dương cầm trong trẻo thường ngân lên từ các buổi tập thánh ca, tạo nên một nét sinh hoạt văn hóa thanh bình, đặc trưng giữa vùng quê.
Mái nhà chung của giáo dân địa phương
Từ khoảng 1.200 người vào năm 1933, đến nay, giáo xứ Phước Hảo đã phát triển mạnh mẽ với hơn 5.000 giáo dân (gồm hơn 900 hộ gia đình). Họ đạo nhận Chúa Kitô Vua vũ trụ làm bổn mạng và có sự tổ chức cộng đồng bài bản, chặt chẽ. Cơ cấu quản lý truyền thống của họ đạo (Ban quới chức) thể hiện rõ tính tự quản và tinh thần đoàn kết. Ban bao gồm một ông Trùm, bốn ông Câu và ba mươi ông Biện, được chia thành 10 Sở biện. Mỗi Sở biện đều có Biện sở và Biện phó trực tiếp chăm lo đời sống tinh thần cho các hộ dân. Đặc biệt, mỗi Sở biện đều được xây dựng một tượng đài riêng, trở thành nơi quy tụ sinh hoạt tín ngưỡng tại các xóm ấp nhỏ, qua đó thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm.
Ông Trương Quyền (45 tuổi, ngụ xã Tân Hòa) chia sẻ, có thời gian rảnh là ông đến nhà thờ để phụ giúp các công việc lớn nhỏ. Với ông, việc đóng góp chút công sức cho giáo xứ không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui, là cách để tìm thấy sự bình yên.
Chị Vũ Thị Huyền (36 tuổi, trưởng đoàn mục vụ đang tu học tại TP.HCM) cho biết: "Chúng tôi thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt cho thiếu nhi vào dịp cuối tuần. Mục đích lớn nhất là giúp các em tìm hiểu sâu hơn về các dòng tu, từ đó hướng các em đến lối sống tốt đời đẹp đạo, biết yêu thương, chia sẻ và đặc biệt là phải luôn hiếu thảo với cha mẹ."
Kết nối cộng đồng và lan tỏa giá trị nhân văn
Nhà thờ Phước Hảo không đóng khung trong các hoạt động tôn giáo mà có sự tương tác, hòa nhịp rất mạnh mẽ với xã hội bên ngoài. Trải qua nhiều thế hệ, các đời linh mục quản xứ luôn chú trọng việc kết hợp tinh thần tôn giáo với văn hóa bản địa. Nơi đây đã thực sự trở thành một "mái nhà chung" gìn giữ các giá trị đạo đức, đồng thời không ngừng lan tỏa các hoạt động thiện nguyện, sẵn sàng dang tay chia sẻ khó khăn với người dân địa phương, thắt chặt tinh thần đoàn kết lương - giáo bền vững theo thời gian.
