Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi: Đẩy mạnh dân chủ và chuyển đổi số
Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã được trình bày trước Quốc hội, nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ và kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ. Mục tiêu chính là bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và tăng cường ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo.
Giải quyết bất cập và phù hợp với toàn cầu hóa
Việc ban hành luật sửa đổi nhằm giải quyết những bất cập, hạn chế trong thực tiễn tổ chức thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Dự thảo được xây dựng để phù hợp với mô hình tổ chức và hoạt động của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cũng như bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Điều này đáp ứng yêu cầu xây dựng Chính phủ số, xã hội số, tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân, và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.
Dự thảo luật sửa đổi gồm 9 chương với tổng số 61 điều, giảm 7 điều so với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Để phù hợp với tổ chức bộ máy đã và đang được sắp xếp, tổ chức lại, dự thảo dự kiến sửa đổi, hoàn thiện các quy định tại 45 điều, nhấn mạnh việc tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và cải tiến phương thức quản lý điều hành gắn với mô hình tổ chức chính quyền 3 cấp.
Nội dung sửa đổi và bổ sung quan trọng
Trong các nội dung sửa đổi, dự thảo luật tập trung vào:
- Trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 4).
- Trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Điều 6).
- Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam (Điều 10).
- Quyền của tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo (Điều 12).
- Nghĩa vụ của tổ chức, cộng đồng, cá nhân trong thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
Dự thảo cũng bổ sung quy định về nguyên tắc hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 3), hợp tác quốc tế trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 5), và giải thích về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng (khoản 17 Điều 2 cùng Điều 8). Những bổ sung này nhằm tạo cơ sở pháp lý để tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.
Đẩy mạnh phân quyền và phân cấp
Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) quy định thẩm quyền của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, UBND cấp tỉnh và cấp xã, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân định thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan và điều kiện, đặc điểm, nguồn lực, năng lực của địa phương. Điều này nhằm đảm bảo tính chủ động, tự chủ của các cơ quan trong việc ra quyết định, tổ chức thi hành và tự chịu trách nhiệm.
Theo quy định trong dự thảo, tổng số thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo là 107, với cấp Trung ương có 48 thẩm quyền, cấp tỉnh có 42, và cấp xã có 17. So với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 và các nghị định liên quan, đây là sự điều chỉnh tăng nhẹ, phản ánh việc phân cấp sâu rộng hơn.
Đồng thời, tại khoản 3 Điều 60, dự thảo luật quy định giao Chính phủ quy định chi tiết hơn 30 nội dung tại 34 điều của luật, tiếp tục thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền gắn liền với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.
Kế thừa và tuân thủ quốc tế
Dự thảo luật kế thừa nhiều quy định còn phù hợp của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, bao gồm 13 điều. Trong quá trình xây dựng, các quy định đã được nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966. Điều này bảo đảm vừa quy định cụ thể các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền công dân, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.
Các quy định của dự thảo cũng bảo đảm phù hợp với yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bình đẳng giới và chính sách dân tộc.
Ý kiến từ Ủy ban Văn hóa và Xã hội
Thẩm tra dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi luật và nhất trí với các căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn. Ủy ban cơ bản thống nhất với các quy định về phân quyền, phân cấp như trong dự thảo, nhưng đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm việc phân quyền, phân cấp phải phù hợp với khả năng, điều kiện đảm bảo để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương các cấp, nhất là ở cấp xã.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng giao UBND cấp tỉnh chủ động phân cấp hoặc ủy quyền việc thực hiện quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo đối với UBND cấp xã khi đủ điều kiện, phù hợp với số lượng biên chế cán bộ và điều kiện thực tiễn của địa phương.
Dự thảo luật được trình bày bởi Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang, người vừa được Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm, phản ánh sự quan tâm sâu sắc của Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý về tín ngưỡng, tôn giáo, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và hội nhập quốc tế.
