Ukraine Mua 250 Máy Bay Châu Âu: 'Át Chủ Bài' Đối Phó Su-35 và S-400
Theo thông tin từ RIA Novosti, Ukraine đang lên kế hoạch mua cùng lúc 250 máy bay chiến đấu do châu Âu sản xuất, bao gồm 150 chiếc Gripen của Thụy Điển và 100 chiếc Rafale của Pháp. Những chiếc máy bay đầu tiên dự kiến sẽ được giao trong năm nay, với tổng trị giá lên tới khoảng 50 tỷ EURO. Đây được xem là một nỗ lực quan trọng nhằm tăng cường sức mạnh không quân của Ukraine trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Kế Hoạch Mua Sắm Khổng Lồ và Thỏa Thuận Quốc Tế
Kế hoạch mua máy bay này đã được công bố vào mùa Thu năm ngoái. Cụ thể, vào tháng 10/2025, Tổng thống Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson đã ký một thư thỏa thuận, mở đường cho việc bán 100-150 máy bay chiến đấu đa năng JAS 39 Gripen E. Đến tháng 11/2025, một thỏa thuận tương tự được ký kết với Pháp để mua 100 máy bay Rafale, nâng tổng số lên 250 máy bay. Việc giao hàng dự kiến sẽ kéo dài từ mười đến mười hai năm, phản ánh quy mô và độ phức tạp của dự án.
Kiev coi Gripen và Rafale là những lựa chọn hiện đại hơn so với F-16 của Mỹ. Trong khi Tổng thống Donald Trump không có ý định mở rộng phạm vi cung cấp quân sự, các nước châu Âu tiếp tục thể hiện sự sẵn lòng hỗ trợ Ukraine với vũ khí cần thiết. Về lý thuyết, Ukraine sẽ nhận được 205 máy bay chiến đấu thế hệ 4+ hiện đại, mang lại sự nâng cấp đáng kể nhờ hệ thống điện tử hàng không vượt trội, radar mảng quét điện tử chủ động và khả năng tích hợp với vũ khí phương Tây.
Khả Năng Chiến Đấu và Vũ Khí Tiên Tiến
Đặc tính hiệu năng của Gripen và Rafale dự kiến sẽ cho phép chúng đối phó với máy bay chiến đấu Su-35 và hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga ở tầm trung. Những máy bay này sẽ hỗ trợ giành ưu thế trên không, bảo vệ các cơ sở và thực hiện các cuộc tấn công mặt đất. Cụ thể, cả Rafale và Gripen đều có khả năng mang tên lửa không đối không tầm xa Meteor, với tầm bắn lên đến 100-200km. Tên lửa này sử dụng động cơ phản lực ramjet đạt tốc độ lên đến Mach 4 và hệ thống dẫn đường quán tính có hiệu chỉnh bằng sóng radio, cho phép nó tự động định vị mục tiêu sau khi phóng.
Hơn nữa, cả hai loại máy bay đều có thể mang tên lửa hành trình Storm Shadow/SCALP, với thiết kế bay thấp và công nghệ tàng hình radar tích hợp vào thân máy bay. Chúng có khả năng phá hủy các mục tiêu trên mặt đất ở tầm bắn lên đến 560km. Tuy nhiên, hệ thống phòng không Nga đã học được cách đối phó với loại vũ khí này, đặt ra thách thức cho hiệu quả thực tế.
Thách Thức Lớn Trong Triển Khai và Vận Hành
Dù có tiềm năng chiến đấu cao, Lực lượng vũ trang Ukraine có thể gặp khó khăn trong việc vận hành các máy bay chiến đấu của Pháp và Thụy Điển. Thứ nhất, cơ sở hạ tầng mặt đất chưa sẵn sàng cho việc triển khai quy mô lớn. Để chứa 250 máy bay, mạng lưới sân bay và căn cứ không quân trên khắp cả nước sẽ phải được xây dựng lại từ đầu, tuân thủ các tiêu chuẩn của NATO, bao gồm cả việc sử dụng bê tông đạt tiêu chuẩn để lát đường băng.
Thứ hai, việc đào tạo phi công Ukraine là một vấn đề nan giải. Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga đã loại bỏ nhiều phi công giàu kinh nghiệm, và việc đào tạo một chuyên gia mới từ đầu có thể mất từ sáu tháng đến một năm. Hơn nữa, việc đào tạo phi công Ukraine, những người thường không nói được tiếng Anh, để lái máy bay chiến đấu châu Âu là một thách thức gây tranh cãi. Hiện chưa rõ Ukraine sẽ lấy đâu ra đủ phi công được đào tạo bài bản để điều khiển thành công phi đội gồm 250 máy bay.
Thứ ba, quy mô giao hàng đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng sản xuất. Thụy Điển hiện có từ 90 đến 100 máy bay Gripen đang hoạt động, và việc tăng gấp đôi sản lượng có thể thỏa hiệp các nguyên tắc của nhà nước phúc lợi. Ngành công nghiệp quốc phòng cũng phải đối mặt với nhiệm vụ khó khăn là khởi động lại sản xuất máy bay, vốn đã ngừng hoạt động sau Chiến tranh Lạnh. Tương tự, Pháp chưa khởi công các cơ sở sản xuất Rafale, và thị trường Ukraine có thể không đủ khả năng thu hồi chi phí sản xuất.
Chi Phí Cao và Sự Vượt Trội Của Nga
Máy bay Rafale rất phức tạp trong bảo trì, tiêu tốn khoảng 20.000 EURO mỗi giờ bay do hệ thống phức tạp và tiêu hao linh kiện cao. Nó cần các sân bay đạt tiêu chuẩn với mặt đường và thiết bị chính xác, điều cực kỳ khan hiếm ở Ukraine. Sự phụ thuộc vào phụ tùng trong nước tạo ra điểm yếu: Sự chậm trễ do chính trị hoặc sản xuất có thể làm tê liệt toàn bộ phi đội.
Máy bay Gripen đơn giản hơn nhưng vẫn cần cơ sở hạ tầng phương Tây, như nhà chứa máy bay chuyên dụng và hệ thống liên lạc Link 16. Người Thụy Điển sản xuất chậm, và việc tích hợp vào Hải quân Ukraine sẽ tạo thêm gánh nặng tài chính trong bối cảnh thâm hụt ngân sách. Trong chiến đấu, Gripen dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không và máy bay Su-57 vượt trội của Nga, đòi hỏi các chiến thuật mà Lực lượng vũ trang Ukraine chưa được chuẩn bị.
Cả hai loại máy bay đều đắt tiền, và việc mua sắm hàng trăm chiếc có thể kéo dài đến năm 2035 do sự chậm trễ sản xuất của châu Âu. Ukraine đang đứng trước bờ vực khủng hoảng ngân sách, và nếu không có hàng tỷ USD viện trợ từ phương Tây, các hoạt động tác chiến sẽ bất khả thi. Kết quả là, phi đội không quân có nguy cơ chỉ còn là một phi đội trên giấy tờ.
Đồng thời, các máy bay chiến đấu thế hệ 4++ của Nga như Su-35S, Su-30MS và Su-57 thế hệ thứ năm vượt trội hơn đáng kể so với các máy bay tương đương của châu Âu về mọi đặc điểm hiệu suất quan trọng. Quan trọng hơn, phi công Nga giàu kinh nghiệm hơn đáng kể so với các phi công Ukraine được phương Tây huấn luyện, và đây sẽ là tiêu chí chính để đánh giá hiệu quả chiến đấu trong tương lai.
