UAV Giá Rẻ Iran Gây Áp Lực Lớn Cho Hệ Thống Phòng Không Của Mỹ Ở Khu Vực Trung Đông
Hôm qua, ngày 14 tháng 3, Fox News đưa tin rằng với số lượng cực lớn, các máy bay không người lái (UAV) do Iran sử dụng trong các cuộc tấn công đang tạo ra sự căng thẳng đáng kể cho hệ thống phòng không của Mỹ tại khu vực Trung Đông. Thông tin này làm nổi bật xu hướng chiến tranh hiện đại, nơi vũ khí giá rẻ nhưng hiệu quả đang thách thức các cường quốc quân sự truyền thống.
Kỷ Nguyên Chiến Tranh Với Vũ Khí Số Lượng Lớn Và Chi Phí Thấp
Gần đây, chuyên gia Michael C. Horowitz từ Hội đồng Đối ngoại Mỹ và chuyên gia Lauren Kahn thuộc Trung tâm An ninh và Công nghệ Đang Nổi tại Đại học Georgetown, Mỹ, đã công bố một bài phân tích sâu về vai trò của UAV trong cuộc xung đột hiện tại với Iran. Theo đó, tiếp nối từ cuộc xung đột Ukraine, chiến dịch quân sự Epic Fury mà Mỹ tiến hành nhằm vào Iran và cách Tehran phản công cho thấy nhân loại đang bước vào một kỷ nguyên chiến tranh mới. Đây là thời đại của các cuộc xung đột với số lượng vũ khí lớn, chi phí sản xuất thấp nhưng lại sở hữu tính tự động hóa và độ chính xác cực cao.
Cuộc xung đột Ukraine trong hơn bốn năm qua đã được ghi nhận là cuộc chiến hiện đại đầu tiên ở châu Âu kể từ sau Thế chiến thứ hai, và nó đã định hình lại cách thức con người suy nghĩ về tác chiến quân sự. Nếu như Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991 được mệnh danh là "cuộc chiến không gian" đầu tiên với nền tảng hỗ trợ từ không gian bao gồm liên lạc vệ tinh và hệ thống định vị toàn cầu GPS, thì cuộc xung đột Ukraine và cuộc xung đột ở Iran hiện nay đang trở thành những cuộc chiến trí tuệ nhân tạo đầu tiên, chiến tranh mạng toàn diện, chiến tranh không gian thương mại và đặc biệt là chiến tranh UAV.
Iran Tận Dụng UAV Shahed-136 Với Giá Thành Rẻ Mạt
Trong cuộc chiến hiện tại, Iran đã dựa rất nhiều vào kho tên lửa đạn đạo giá rẻ và đặc biệt là loại UAV Shahed-136, vốn được Nga sử dụng rộng rãi ở Ukraine thời gian qua. Với mức giá chỉ từ 20.000 đến 50.000 USD mỗi chiếc, loại UAV này cực kỳ rẻ so với tên lửa hành trình hoặc tên lửa đạn đạo truyền thống, nhưng vẫn có tầm bắn lên đến 2.000 km và tích hợp khả năng dẫn đường chính xác để đánh trúng mục tiêu. Dường như Iran đã hưởng lợi từ việc Nga sử dụng rộng rãi Shahed-136 ở Ukraine, vì Tehran có thể nâng cấp ăng-ten chống nhiễu và hệ thống điều hướng chống tác chiến điện tử để tăng hiệu quả tấn công. Đến nay, Iran đã phóng hàng ngàn UAV vào Israel, các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông và một số quốc gia khác trong khu vực. Tehran đã giảm mức độ tấn công bằng tên lửa đạn đạo, thay vào đó tập trung vào UAV để tối ưu hóa chiến lược.
UAV Iran Gây Tốn Kém Lớn Cho Đối Phương Dù Bị Bắn Hạ
Trong khi đó, dù phần lớn UAV của Iran bị bắn hạ, nhưng việc chúng tấn công với số lượng lớn và mật độ đều đặn đã làm căng thẳng tài nguyên của Mỹ và các nước đồng minh trong khu vực. Đồng thời, các cuộc tấn công này còn phá hủy các khả năng phòng thủ quan trọng, bao gồm cả hệ thống radar của Mỹ. Mặc dù cuộc chiến ở Ukraine đã chứng minh rằng lực lượng phòng thủ thường có thể bắn hạ tới 80% số UAV tấn công, nhưng việc chống lại các loạt tấn công của Shahed-136 vẫn gây khó khăn về thời gian và nguồn lực. Hơn nữa, ngay cả khi chỉ 20% số UAV "lọt lưới", chúng vẫn có thể gây ra thiệt hại không nhỏ cho hạ tầng và nhân mạng.
Tuy nhiên, Mỹ và các đồng minh phải chịu chi phí rất lớn để đánh chặn UAV của Iran. Trong đó, Mỹ cùng đồng minh nhiều lúc phải sử dụng tên lửa đánh chặn Patriot tiên tiến có giá khoảng 4 triệu USD để bắn hạ mỗi UAV của Iran. Ngay cả khi sử dụng một hệ thống rẻ hơn như Coyote, một loại UAV chuyên đánh chặn UAV, Mỹ cũng tốn 125.000 USD cho mỗi lần bắn. Thực tế này gây tốn kém không nhỏ cho Washington và buộc họ phải tìm kiếm các giải pháp thay thế hiệu quả hơn.
Mỹ Học Hỏi Kinh Nghiệm Từ Ukraine Và Phát Triển Công Nghệ Đánh Chặn Giá Rẻ
Vì vậy, Mỹ đang phải tìm đến các công nghệ đánh chặn UAV giá rẻ, dựa trên kinh nghiệm từ Ukraine vốn đã đối phó với hàng chục ngàn Shahed-136 và các loại UAV khác do Nga tấn công. Thời gian qua, Ukraine đã phát triển hệ thống radar nhận diện sóng âm drone với giá chỉ khoảng 400 đến 1.000 USD, kết hợp cùng dòng drone Sting của hãng Whil Hornet chuyên diệt drone. Đặc biệt, "sát thủ drone" Sting có giá chỉ từ 2.000 USD. Việc thiết lập mạng lưới radar nhận diện sóng âm drone chỉ tốn khoảng 10 triệu USD. Được điều khiển dạng FPV, Sting có thể đánh chặn Shahed-136 và chỉ mất 2 ngày huấn luyện thì binh sĩ có thể sử dụng thành thạo. Tuy là drone cảm tử để diệt drone, nhưng Sting nếu không tấn công đối phương thì có thể bay quay về để tái sử dụng khi cần. Phương thức tác chiến này đã giúp Ukraine đánh chặn hiệu quả từ 80% số UAV do Nga tấn công.
Mỹ Cũng Thích Nghi Với Xu Thế Vũ Khí Giá Rẻ
Bên cạnh đó, ngay từ đầu chiến dịch tấn công Iran, Mỹ cũng bắt đầu sử dụng loại UAV giá rẻ là LUCAS có thiết kế khá giống Shahed-136 để tấn công Iran. Hồi tháng 5 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công khai ca ngợi UAV giá rẻ của Iran là "rất tốt, nhanh và chết chóc". Đến tháng 12 năm 2025, Lầu Năm Góc công bố LUCAS có nhiều điểm tương đồng với Shahed-136. Đây có thể xem là một dấu mốc mới cho thấy Mỹ cũng đang dần thích nghi với xu thế vũ khí giá rẻ nhưng hiệu quả, phản ánh sự thay đổi trong chiến lược quân sự toàn cầu.
Tình Hình Căng Thẳng Ở Eo Biển Hormuz Tiếp Tục Leo Thang
Trong bối cảnh này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phát biểu với các phóng viên trước khi lên chuyên cơ Không lực Một vào ngày 13 tháng 3, cho biết nước này có thể sớm triển khai lực lượng hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển chiến lược Hormuz. Ông Trump cảnh báo nếu Iran tiếp tục cản trở hoạt động vận chuyển qua eo biển này, Washington có thể phá hủy toàn bộ hạ tầng dầu mỏ trên đảo chiến lược Kharg. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cảnh báo nhiệm vụ hộ tống tàu thương mại vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn và chưa thể triển khai ngay lập tức.
Về phần mình, giới chức Iran khẳng định sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ và Israel chấm dứt các cuộc tấn công. Theo Reuters, Iran cũng đang cân nhắc cho phép một số tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải này với điều kiện giao dịch bằng nhân dân tệ của Trung Quốc, làm phức tạp thêm tình hình địa chính trị trong khu vực.
