Máy Bay Tiếp Dầu Mỹ Rơi: Thiếu Dù Nhảy Và Tuổi Thọ Cao Làm Dậy Sóng Tranh Cãi
Vụ rơi máy bay tiếp dầu KC-135 ở Iraq ngày 12/3, khiến 6 thành viên phi hành đoàn Mỹ thiệt mạng, đã khơi lại những lo ngại về an toàn và tuổi thọ của dòng máy bay có từ thời Chiến tranh Lạnh này. Tai nạn xảy ra trong chiến dịch Epic Fury, một hoạt động quân sự chống Iran, nhưng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định nguyên nhân không phải do hỏa lực đối phương hay nhầm lẫn từ phe mình.
Chiếc Máy Bay Không Có Dù Nhảy: Quyết Định Tiết Kiệm Chi Phí
Theo các chuyên gia quân sự, một yếu tố then chốt dẫn đến thảm kịch này có thể là việc KC-135 không được trang bị dù nhảy. Defense One tiết lộ rằng trang bị này đã bị loại bỏ khỏi dòng máy bay gần hai thập kỷ trước nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí. Một phát ngôn viên của Không quân Mỹ xác nhận với Defense One rằng các máy bay KC-135 không có dù, dù người phát ngôn của CENTCOM chưa phản hồi ngay về vấn đề này.
Một thông cáo của Không quân Mỹ năm 2008 từng lập luận rằng khả năng phi hành đoàn KC-135 cần dùng đến dù là "cực kỳ thấp", và việc mua sắm, bảo dưỡng dù tiêu tốn nhiều nguồn lực. Jessica Ruttenber, cựu phi công KC-135, cho biết không quân từng lo ngại về trọng lượng bổ sung và hiệu quả tiêu thụ nhiên liệu. "Tôi nghĩ điều đó dẫn đến việc cân nhắc giữa khả năng chúng tôi thực sự cần dùng đến dù so với trọng lượng, công tác bảo dưỡng và chi phí của chúng", bà nói.
Những Kịch Bản Nguy Hiểm Và Hạn Chế Của Việc Nhảy Dù
Sau khi loại bỏ dù, bên trong máy bay được lắp các dây đai an toàn cho các tình huống như khi đèn cảnh báo cho thấy cánh cửa bị lỏng. Ruttenber giải thích rằng nếu có dù, chúng sẽ được đặt ở phía sau máy bay, nơi nhân viên vận hành tiếp dầu, nhưng vị trí này chỉ đảm bảo an toàn trong số ít kịch bản.
Một số tình huống có thể khiến phi hành đoàn nhảy dù bao gồm khi nhiên liệu xuống quá thấp hoặc máy bay không còn khả năng hạ cánh an toàn. Tuy nhiên, Ruttenber nhấn mạnh rằng sẽ không có thời gian để lựa chọn nhảy dù nếu sự việc mất kiểm soát xảy ra đột ngột, làm dấy lên câu hỏi về tính khả thi của việc loại bỏ trang bị cứu hộ này.
Nhu Cầu Cấp Bách Nâng Cấp Đội Bay Tiếp Nhiên Liệu
Các quan chức cấp cao của Không quân Mỹ đã nhiều lần kêu gọi hiện đại hóa đội bay tiếp nhiên liệu, với độ tuổi trung bình của KC-135 hiện khoảng 67 năm, trở thành một trong những khung thân máy bay lâu đời nhất vẫn phục vụ. Vào tháng 7/2025, Không quân Mỹ hủy kế hoạch mua máy bay tiếp dầu tạm thời để theo đuổi chương trình phát triển máy bay thế hệ mới NGAS, nhưng chương trình này chỉ nhận được 13 triệu USD trong đề xuất ngân sách năm 2026.
Thay vào đó, quyết định mua thêm máy bay KC-46 được đưa ra. Một người phát ngôn của không quân cho biết: "Mỹ đang đầu tư vào cả quy mô lẫn năng lực của lực lượng máy bay tiếp dầu nhằm hỗ trợ lực lượng liên quân hiện tại và trong tương lai, bằng cách đảm bảo quá trình thay thế dần các máy bay KC-135 bằng KC-46 diễn ra liên tục".
Tuổi Thọ Kéo Dài Và Sự Phụ Thuộc Của Washington
Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa diễn ra chậm hơn dự kiến. Không quân Mỹ thừa nhận có thể phải kéo dài tuổi thọ của KC-135 thêm nhiều năm sau mốc nghỉ hưu dự kiến ban đầu là năm 2050. Trong một tuyên bố năm 2025, tướng John Lamontagne, chỉ huy Bộ Tư lệnh Không vận (AMC), cảnh báo rằng nếu chỉ mua khoảng một phi đội máy bay mới mỗi năm, KC-135 có thể vẫn phải bay đến tận thập niên 2050.
Ông đang đánh giá việc khởi động một chương trình kéo dài tuổi thọ cho KC-135, điều này có thể nâng tuổi thọ của phi đội lên gần 100 năm. Sau hơn nửa thế kỷ, KC-135 vẫn là trụ cột của mạng lưới tiếp nhiên liệu trên không Mỹ, cho thấy mức độ phụ thuộc của Washington vào một đội bay đã vượt xa tuổi đời thiết kế ban đầu, làm dấy lên mối lo ngại về an toàn và hiệu quả chiến dịch trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
