Theo thông tin từ tờ Philippine Daily Inquirer ngày 18.2, Hoa Kỳ đang có kế hoạch triển khai thêm các hệ thống tên lửa hiện đại đến Philippines. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hai quốc gia không ngừng củng cố mối quan hệ quốc phòng song phương, đặc biệt là trước những diễn biến phức tạp tại khu vực Biển Đông.
Cam kết tăng cường năng lực quốc phòng
Tại cuộc Đối thoại Chiến lược song phương Philippines - Mỹ lần thứ 12 diễn ra vào ngày 16.2, cả hai bên đã cùng nhau đưa ra tuyên bố chung vào ngày 17.2. Trong đó, Washington và Manila cam kết "tiếp tục nỗ lực tăng cường triển khai các hệ thống tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tiên tiến của Mỹ đến Philippines". Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực phòng thủ của quốc gia Đông Nam Á này.
Hệ thống tên lửa Typhon và những lo ngại từ Bắc Kinh
Mỹ đã chính thức triển khai hệ thống tên lửa Typhon đến Philippines vào năm 2024. Hệ thống vũ khí tối tân này có khả năng phóng nhiều loại tên lửa đa năng, trong đó bao gồm cả tên lửa hành trình Tomahawk nổi tiếng. Với tầm bắn cực xa, Typhon có thể vươn tới phần lớn lãnh thổ Trung Quốc, điều này khiến Bắc Kinh bày tỏ quan ngại sâu sắc. Chính quyền Trung Quốc cho rằng việc triển khai vũ khí như vậy "có thể gây bất ổn" cho tình hình an ninh khu vực.
Trước đó, vào năm ngoái, Mỹ cũng đã đưa hệ thống tên lửa chống hạm NMESIS đến Philippines trong khuôn khổ cuộc tập trận quân sự hữu nghị thường niên giữa hai nước. Các hoạt động diễn tập tập trung ở phía bắc Luzon và quần đảo Batanes - những khu vực địa lý gần với Đài Loan, làm dấy lên nhiều sự chú ý từ cộng đồng quốc tế.
Khẳng định lập trường về Biển Đông và Hiệp ước Phòng thủ chung
Hoa Kỳ luôn thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc phản đối các tuyên bố chủ quyền phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông - một vùng biển giàu tài nguyên thiên nhiên. Trong thông cáo do Đại sứ quán Mỹ tại Manila công bố ngày 17.2, Bộ Ngoại giao Mỹ cùng Philippines đã lên án các hoạt động "bất hợp pháp" của Trung Quốc ở Biển Đông, cho rằng chúng gây ra "tác động tiêu cực đối với hòa bình và ổn định khu vực".
Thông cáo này cũng tái khẳng định Hiệp ước Phòng thủ chung năm 1951 giữa hai nước. Điều khoản quan trọng được nhấn mạnh là hiệp ước bao gồm cả các cuộc tấn công vào lực lượng vũ trang, máy bay và tàu thuyền của cả Mỹ và Philippines ở bất cứ đâu tại Thái Bình Dương, kể cả vùng biển Biển Đông đang tranh chấp.
Phản ứng từ phía Philippines và các thỏa thuận song phương
Khi được hỏi vào ngày 16.2 về việc liệu hệ thống tên lửa Typhon có còn hiện diện trên lãnh thổ Philippines hay không, Tư lệnh Lục quân Philippines Antonio Nafarrete đã trả lời một cách thận trọng rằng "đó là một vấn đề an ninh tác chiến". Câu trả lời này phần nào phản ánh tính nhạy cảm của vấn đề.
Bên cạnh các cam kết quân sự, hai nước cũng đạt được một số thỏa thuận quan trọng khác tại cuộc gặp ngày 16.2:
- Tổ chức cuộc họp 2+2 lần thứ năm giữa các quan chức quốc phòng và ngoại giao của hai quốc gia tại Mỹ vào cuối năm 2026.
- Triển khai diễn đàn Hành lang Kinh tế Luzon đầu tiên tại Manila trong năm 2026 nhằm thúc đẩy đầu tư mới.
- Dự án đầu tiên của hành lang kinh tế này sẽ là tuyến đường sắt vận chuyển hàng hóa nối hai căn cứ quân sự cũ của Mỹ trên đảo Luzon, hòn đảo chính của Philippines.
Hành lang kinh tế Luzon ban đầu được khởi xướng vào năm 2024, sau khi cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden có cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo từ Nhật Bản và Philippines. Sự hợp tác toàn diện này cho thấy mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Washington và Manila ngày càng được mở rộng, không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng mà còn cả về kinh tế và đầu tư.
