Mỹ Học Theo Iran: Máy Bay Không Người Lái Giá Rẻ Thay Đổi Chiến Trường
Iran đã phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái khắp Trung Đông từ ngày 28/2, khẳng định tầm quan trọng của loại vũ khí này trong chiến lược quân sự của Tehran. Một số máy bay không người lái Shahed thậm chí đã bay xa đến Căn cứ Không quân Hoàng gia Anh ở Akrotiri, Cyprus, và va chạm với đường băng, cho thấy tầm hoạt động rộng lớn của chúng.
Shahed: Vũ Khí Kamikaze Giá Rẻ Của Iran
Máy bay không người lái Shahed, có nghĩa là “nhân chứng” trong tiếng Ba Tư, là loại vũ khí tấn công một chiều, giá rẻ do Iran phát triển. Thường được gọi là máy bay không người lái “kamikaze” hay “tự sát”, Shahed hoạt động như tên lửa dẫn đường bay về mục tiêu và phát nổ khi va chạm.
So với tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình có giá hàng triệu USD mỗi chiếc, một chiếc Shahed chỉ có giá từ 20.000 đến 50.000 USD. Ưu điểm chính của Shahed nằm ở quy mô sản xuất hàng loạt, cho phép chúng áp đảo hệ thống phòng không bằng các đợt tấn công dồn dập từ nhiều hướng. Shahed có tầm bay ít nhất 2.000 km và tốc độ khoảng 180 km/h.
Mỹ Và Nga Học Hỏi Từ Thiết Kế Iran
Theo Channel NewsAsia, Nga sử dụng Shahed thường xuyên trong xung đột với Ukraine, trong khi Mỹ bắt đầu triển khai Hệ thống tấn công không người lái giá rẻ (LUCAS) dựa trên mẫu của Iran. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết chiến dịch Epic Fury đánh dấu lần đầu tiên Mỹ sử dụng LUCAS trong chiến đấu, với giá khoảng 35.000 USD/chiếc, rẻ hơn nhiều so với tên lửa hành trình Tomahawk giá 2,5 triệu USD.
Liu Mei Ching, nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam, nhận định: “Việc Mỹ dùng LUCAS với Iran rất đáng chú ý vì những máy bay không người lái này được chế tạo dựa trên công nghệ của Shahed-136. Về cơ bản, Mỹ đang cho Iran nếm trải chính những gì họ sản xuất.”
Hiệu Quả Chi Phí Trở Thành Yếu Tố Quyết Định
Steve Feldstein, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, giải thích: “Mỹ không có nguồn lực vô hạn. Việc triển khai LUCAS hiệu quả hơn nhiều về mặt chi phí.” Sự thay đổi này phản ánh xu hướng mới nổi trong chế tạo vũ khí, nơi chi phí trở thành yếu tố then chốt.
Bà Liu chia sẻ thêm: “Chi phí trở thành yếu tố quyết định trong chế tạo vũ khí. Các lực lượng quân sự dần chuyển hướng sang dùng máy bay không người lái, vốn có độ chính xác vừa đủ song vẫn đạt được nhiều mục tiêu tác chiến khác nhau.”
Vai Trò Thực Chiến Của Shahed Trong Xung Đột
Shahed đã chứng tỏ hiệu quả trong xung đột Nga - Ukraine. Nga nhập khẩu Shahed từ Iran năm 2022 và sau đó nội địa hóa, đầu tư 2 tỷ USD xây dựng nhà máy sản xuất. Các kỹ sư Nga cải tiến độ cao bay, khả năng chống nhiễu và trang bị đầu đạn mạnh hơn.
Dara Massicot, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie, cho biết: “Máy bay không người lái gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine và là vấn đề lớn với lực lượng phòng thủ, xét tới số lượng khổng lồ phóng một lúc.”
Thách Thức Phòng Thủ Và Tương Lai Chiến Lược
Mặc dù Shahed có tốc độ chậm và dễ bị phát hiện bởi hệ thống phòng không như Patriot của Mỹ hay Iron Dome của Israel, việc đánh chặng chúng tốn kém và có thể làm cạn kiệt kho dự trữ tên lửa. Ông Massicot nhấn mạnh: “Thách thức không nằm ở năng lực mà nằm ở khía cạnh kinh tế và quy mô.”
Iran thường phóng máy bay không người lái kèm theo tên lửa đạn đạo, buộc lực lượng phòng thủ phân tán nguồn lực. Bà Liu kết luận: “Máy bay không người lái Shahed đang và sẽ tiếp tục là nhân tố trọng yếu trong chiến thuật của Iran.” Xung đột Ukraine và Trung Đông đang thúc đẩy các cường quốc hướng tới chiến lược “sản xuất hàng loạt với giá cả phải chăng”, nơi máy bay không người lái giá rẻ ngày càng có giá trị chiến lược.
