Điểm yếu chí tử của Hải quân Mỹ trước Iran: Năng lực rà phá thủy lôi bị lãng quên
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz, một điểm yếu chiến lược của Hải quân Mỹ đã bị phơi bày: năng lực rà phá thủy lôi. Các chuyên gia quân sự chỉ ra rằng Mỹ phụ thuộc nhiều vào các đồng minh NATO, những nước từ chối tham gia cuộc xung đột, làm giảm hiệu quả đối phó với mối đe dọa từ Iran.
Năng lực bị lãng quên hàng thập kỷ
Theo bà Emma Salisbury, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, cuộc xung đột hiện nay cho thấy sự thiếu hụt trong năng lực trên biển của cường quốc quân sự hàng đầu thế giới. Bà nhấn mạnh: "NATO có năng lực rà phá thủy lôi đáng kể. Tuy vậy, Mỹ không mấy đóng góp vào năng lực này".
Trong những thập niên qua, Hải quân Mỹ ngày càng ít đầu tư vào năng lực rà phá thủy lôi, khiến nước này phải dựa nhiều hơn vào các đồng minh châu Âu. Giáo sư Kevin Rowlands từ Viện Nghiên cứu Liên quân Hoàng gia Anh giải thích: "Thông thường, vấn đề chống thủy lôi sẽ được giao cho các đồng minh và đối tác do đơn giản và có chi phí thấp hơn. Mỹ đầu tư vào các năng lực tầm xa và tự hành, thay vì tàu rà phá thủy lôi".
Ngay khi chiến sự nổ ra, năng lực này tiếp tục bị thu hẹp khi bốn tàu rà phá thủy lôi được đưa tới cảng Philadelphia để chuẩn bị giải ngũ. Hải quân Mỹ hiện chỉ còn bốn tàu chuyên phá thủy lôi lớp Avenger, đều được triển khai tại Nhật Bản.
Thách thức trong xung đột thực tế
Ông Kevin Eyer, cựu sĩ quan huấn luyện chống thủy lôi của Hải quân Mỹ, cho biết số lượng tàu của Mỹ có thể rà phá thủy lôi chỉ ngang với Hải quân Pháp và bằng một nửa Hải quân Trung Quốc. Ông Eliot Cohen từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ cảnh báo: "Do số lượng tàu ít ỏi, chúng ta sẽ khó có thể hộ tống tàu chở dầu giữa xung đột".
Dù Mỹ có các thiết bị tự hành để đối phó với thủy lôi, chúng vẫn chưa được thử nghiệm trong một cuộc chiến thực tế. Ông Eyer nhận định: "Họ sẽ phải thử nghiệm vũ khí với một đối thủ thật giữa thời điểm gian nan nhất".
Cách làm hiện đại và hạn chế
Mỹ đang triển khai các phương tiện không người lái dưới nước để rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các thiết bị như tàu CUSV và MK18 Mod 2 Kingfish sử dụng sóng sonar để rà quét, giúp thủy thủ tránh xa khu vực nguy hiểm. Theo phó đô đốc Kevin Donegan, mục tiêu ban đầu là tạo một hành lang an toàn để tàu thuyền qua lại, sau đó mở rộng dần.
Tuy nhiên, thiếu tá hải quân Matthew Hipple trên USNI News tháng 12/2024 nhận xét các năng lực mới này "không đủ bù đắp toàn bộ năng lực cần thiết". Ông cho rằng Mỹ chỉ thuộc nhóm "hạng ba" trong tác chiến thủy lôi và cần học hỏi từ các đồng minh.
Giáo sư Rowlands nhấn mạnh tính răn đe của thủy lôi: "Chỉ cần một bên tuyên bố đã đặt thủy lôi và bên còn lại thực sự coi đây là điều nghiêm trọng - thế đã là đủ". Mọi nỗ lực rà phá đều khó khăn và tốn thời gian, có thể kéo dài hàng tháng hay hàng năm.
Trong khi đó, Iran tiếp tục sử dụng thủy lôi như một công cụ chiến lược, làm gia tăng rủi ro cho dòng chảy năng lượng toàn cầu. Sự phụ thuộc của Mỹ vào đồng minh NATO trong lĩnh vực này đã làm lộ ra một điểm yếu chí tử, đe dọa đến an ninh hàng hải quốc tế.
