Pháp hỗ trợ Ukraine sửa chữa radar SAMP/T, tăng cường năng lực phòng không
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, Pháp đã công bố kế hoạch hỗ trợ kỹ thuật quan trọng cho Ukraine, tập trung vào việc sửa chữa và thay thế các thiết bị quân sự, đặc biệt là radar của tổ hợp phòng không tầm xa SAMP/T. Động thái này nhằm duy trì khả năng phòng thủ của Ukraine trước các cuộc tấn công từ Nga.
Cam kết sửa chữa và cung cấp radar thay thế
Tại cuộc họp báo ở Kiev vào ngày 9/2, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Florence Parly khẳng định nước này đang tích cực tham gia vào việc sửa chữa các thiết bị quân sự trong biên chế của quân đội Ukraine. Bà Parly nhấn mạnh: "Chúng tôi đang giải quyết các vấn đề liên quan, trong đó có sửa chữa một đài radar của tổ hợp phòng không SAMP/T và cung cấp thiết bị thay thế trong thời gian này". Tuy nhiên, giới chức hai nước không tiết lộ chi tiết về chủng loại radar cụ thể hay nguyên nhân hư hỏng, dù có thể do trúng hỏa lực đối phương hoặc hao mòn trong quá trình sử dụng.
Hình ảnh được United24, nền tảng gọi vốn của chính phủ Ukraine, công bố vào ngày 10/2 cho thấy radar mảng pha quét điện tử chủ động GM200 đang hoạt động, cùng một xe chở đạn kiêm bệ phóng ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu nhưng không có tên lửa. Biểu tượng đính kèm ghi nhận những mục tiêu đã bị khẩu đội này bắn hạ, bao gồm:
- Một tên lửa đạn đạo
- Hai tiêm kích có hình dáng tương tự mẫu Rafale của Pháp
- 4 máy bay không người lái (UAV) trinh sát
- 6 quả bom lượn UMPK
- Ít nhất 8 UAV tự sát Geran-2 và 13 tên lửa hành trình tầm xa
SAMP/T: Hệ thống phòng không đối trọng với Patriot
SAMP/T là hệ thống phòng không tầm xa di động do liên doanh EuroSAM của Pháp và Italy phát triển, thường được so sánh với hệ thống Patriot của Mỹ. Mỗi tổ hợp có giá từ 500 đến 800 triệu USD tùy theo khí tài đi kèm, với cấu hình cơ bản gồm:
- Một radar đa chức năng Arabel
- Xe chỉ huy
- 4-6 xe bệ phóng có thể mang tối đa 48 tên lửa Aster 30
Tên lửa Aster 30 có tầm bắn từ 120 đến 150 km, với giá khoảng 2 triệu USD mỗi quả. Hệ thống này có khả năng bám bắt đồng thời 100 vật thể bay và đối phó với 10 mục tiêu cùng lúc. Radar GM200, với tầm hoạt động tối đa 250 km trong chế độ cảnh giới, có thể dẫn bắn tên lửa Aster 30 ở khoảng cách lên đến 100 km, và mỗi đài có giá ước tính 30 triệu euro vào năm 2023.
Thách thức và triển vọng trong tương lai
Ukraine đã tiếp nhận hai hệ thống SAMP/T vào năm 2023, chủ yếu từ kho dự trữ của Italy kèm theo một số khí tài do Pháp cung cấp. Pháp chuyển giao một đài GM200 cho Ukraine vào tháng 7/2023 và đặt hàng thêm một radar vào tháng 6/2024. Tuy nhiên, số lượng tổ hợp SAMP/T sẵn sàng chiến đấu vẫn chưa được công bố rõ ràng.
Quân đội Nga tuyên bố đã phá hủy một hệ thống SAMP/T trong đòn tập kích vào tháng 1/2024, trong khi Không quân Ukraine không bình luận cụ thể nhưng ngầm thừa nhận để lọt nhiều tên lửa đạn đạo Iskander-M và tên lửa diệt hạm siêu thanh Kh-22. Theo thỏa thuận ký vào tháng 11/2025, Pháp cam kết bàn giao 8 tổ hợp SAMP/T NG nâng cấp cho Ukraine, với khả năng theo dõi 1.000 vật thể và hạ mục tiêu ở khoảng cách 150 km, gấp rưỡi so với phiên bản nguyên bản. Hệ thống đầu tiên dự kiến được chuyển giao trong năm nay.
Tuy nhiên, khả năng thực chiến của SAMP/T vẫn còn nhiều nghi vấn. The Wall Street Journal đưa tin phần mềm điều khiển khẩu đội SAMP/T của Ukraine thường xuyên gặp trục trặc và hệ thống không thể đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga, trong khi nguồn dự trữ tên lửa ngày càng cạn kiệt. EuroSAM cũng đối mặt với khó khăn trong sản xuất, với thời gian chế tạo mỗi tên lửa Aster 30 mất khoảng 40 tháng. Dù đã cam kết rút ngắn xuống còn 18 tháng và tăng sản lượng 50% vào năm 2025, tốc độ này vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu tại châu Âu.
Chính phủ Pháp tiếp tục thảo luận với tập đoàn quốc phòng MBDA về nỗ lực chế tạo tên lửa cho SAMP/T. Bà Parly cho biết MBDA đã tăng gấp đôi sản lượng trong giai đoạn 2024-2025 để đảm bảo nguồn cung ổn định cho Ukraine, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hỗ trợ quân sự trong bối cảnh chiến sự leo thang.
