Biên cương phía Bắc: Ký ức chiến tranh và nhịp cầu hợp tác Việt - Trung
Từ Đồng Đăng, Cao Bằng đến Lào Cai, những chứng tích lịch sử vẫn còn in đậm, nhắc nhớ về một cuộc chiến chính nghĩa và sự hy sinh anh dũng của quân và dân ta để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Trên nền tảng ký ức ấy, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày nay được bồi đắp vững chắc thông qua đối thoại, hợp tác và những nhịp cầu phát triển bền vững.
Cuộc chiến chính nghĩa Tháng Hai năm 1979
Vào rạng sáng ngày 17-2-1979, trên toàn tuyến biên giới dài 1.200 km từ Pa Nậm Cúm đến Pò Hèn, đội quân từ phương Bắc đã đồng loạt nổ súng tiến công. Với lực lượng hùng hậu, họ tràn qua biên giới, tấn công vào các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang và Quảng Ninh dưới cái cớ "dạy cho Việt Nam một bài học". Quân và dân Việt Nam buộc phải cầm súng trong cuộc chiến chính nghĩa nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Ở Lào Cai, các đơn vị phòng ngự đã chiến đấu quyết liệt, giành giật với địch từng ngôi nhà và góc phố. Tại Bát Xát và Mường Khương, bộ đội, công an vũ trang cùng dân quân tự vệ hiệp đồng chặt chẽ, chặn đứng nhiều mũi tiến công của đối phương. Ở Cao Bằng, địch tiến đánh theo bốn hướng, hòng bao vây thị xã, nhưng quân và dân ta đã tổ chức thế trận cài răng lược, bám trụ kiên cường từng điểm cao.
Sau một tháng chiến đấu ác liệt, trên mặt trận Cao Bằng, ta đã đánh thiệt hại 7 tiểu đoàn địch và phá hủy 134 xe tăng, xe bọc thép. Bị tổn thất nặng nề và trước sự cơ động linh hoạt của các quân đoàn chủ lực Việt Nam từ Tây Nam ra Bắc, đối phương buộc phải tuyên bố rút quân vào ngày 5-3-1979.
Hậu quả và sự hy sinh không quên
Cuộc chiến tuy ngắn ngày nhưng để lại những hậu quả nặng nề. Ở Cao Bằng, 80% số xã bị tàn phá, với 1.500 người thiệt mạng. Nhà cửa, trường học, bệnh viện, kho tàng và cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội bị hủy hoại nghiêm trọng. Tại Lạng Sơn, pháo đài Đồng Đăng trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất, nơi nhiều cán bộ và chiến sĩ đã mãi mãi nằm lại.
Ở Nghĩa trang Liệt sỹ Quốc gia Vị Xuyên, hơn 1.800 liệt sĩ yên nghỉ, trong đó nhiều ngôi mộ chưa xác định được danh tính. Tháng Hai hàng năm, những cựu chiến binh tóc bạc trở lại thắp hương cho đồng đội, trong khi con cháu cúi đầu trước Bia Tổ quốc ghi công. "Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử" đã trở thành lời thề thiêng liêng của một thế hệ.
Quan hệ hợp tác Việt Nam - Trung Quốc ngày nay
47 năm đã trôi qua, màu xanh đã phủ lên "Lò vôi thế kỷ", và những cung đường tuần tra biên giới được bê tông hóa, uốn lượn qua các rừng thông. Sự hồi sinh trên dải đất biên cương này không chỉ thể hiện qua con số, mà còn là mồ hôi và nghị lực của người dân vùng biên. Cao hơn, đó là kết quả của môi trường hòa bình, ổn định được gìn giữ bằng nỗ lực chung của hai nước.
Sau khi bình thường hóa quan hệ vào năm 1991, hợp tác Việt Nam - Trung Quốc ngày càng phát triển sâu rộng. Đây là mối quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện, dựa trên sự tương đồng về thể chế chính trị, truyền thống láng giềng hữu nghị và cùng chung con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Hợp tác quốc phòng và giao lưu biên giới
Trong khuôn khổ quan hệ đặc biệt, hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng thực chất. Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới đã được tổ chức thành công 9 lần, góp phần làm sâu sắc hơn sự đoàn kết và tin cậy giữa Quân đội, Bộ đội Biên phòng Việt Nam với Quân đội và lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc.
Hai bên duy trì tuần tra chung, hội đàm định kỳ và đường dây nóng. Lực lượng Biên phòng hai nước đã kết nghĩa các cặp đơn vị và cụm dân cư hai bên biên giới. Tại Quảng Ninh, phong trào "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới" được triển khai hiệu quả, với ví dụ điển hình là khu Tràng Vĩ và thôn Vạn Vĩ, nơi hơn 90% dân số là người gốc Việt, vẫn gìn giữ văn hóa truyền thống.
Phát triển kinh tế và hạ tầng biên cương
Biên cương Đồng Đăng ngày nay sầm uất, được hình thành từ thị trấn Đồng Đăng và 4 xã của huyện Cao Lộc cũ trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính của Lạng Sơn. Nơi đây và Bằng Tường (Trung Quốc) hoạt động giao thương nhộn nhịp. Ở Cao Bằng, diện mạo đô thị thay đổi rõ rệt với khu đô thị Đề Thám khang trang và ánh đèn phố núi lung linh ven sông Bằng Giang.
Thu ngân sách năm 2025 đạt hơn 4.073 tỷ đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 17,8%. Hai bên cũng triển khai thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh. Công viên Logistics Lạng Sơn, khai trương vào cuối năm 2024, được thiết kế đáp ứng 1.500 xe thông quan mỗi ngày vào năm 2034, với hệ thống cổng thông quan thông minh giúp rút ngắn thời gian thông quan 40%. Tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang mở ra cơ hội lớn cho kinh tế cửa khẩu.
47 năm sau ngày 17-2-1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc vẫn là minh chứng sống động cho tính chính nghĩa và sức mạnh của thế trận quốc phòng toàn dân. Biên cương không chỉ là nơi bắt đầu của Tổ quốc, thấm đẫm mồ hôi và máu của cha ông, mà còn là điểm khởi đầu cho những nhịp cầu hữu nghị, nơi lòng tin được bồi đắp từng ngày để mãi là đường ranh của hòa bình, hợp tác và cùng phát triển.
