Đại biểu Quốc hội lên tiếng bảo vệ quyền lợi người bán vé số dạo
Chiều ngày 20 tháng 4, tại phiên thảo luận của Quốc hội khóa XVI về các vấn đề kinh tế - xã hội năm 2026 và giai đoạn 5 năm 2026 - 2030, đại biểu Châu Quỳnh Dao - Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Sỹ Liên, đoàn đại biểu tỉnh An Giang - đã đưa ra những phân tích sâu sắc về thực trạng của đội ngũ bán vé số dạo. Bà nhấn mạnh sự cấp thiết phải có chính sách chăm lo cụ thể cho nhóm lao động tự do này, những người đang gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.
Doanh thu khổng lồ, đời sống bấp bênh
Theo số liệu thống kê năm 2025 được bà Dao dẫn chứng, chỉ riêng 21 công ty xổ số miền Nam đã đạt doanh thu lên tới 155.500 tỉ đồng, đóng góp cho ngân sách nhà nước một khoản tiền khổng lồ là 52.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, trong khi nguồn thu từ hoạt động xổ số rất lớn và ổn định, đời sống của những người trực tiếp đưa tờ vé số đến tay người tiêu dùng lại vô cùng bấp bênh.
Đội ngũ này chủ yếu bao gồm những đối tượng yếu thế trong xã hội như người già neo đơn, phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và người khuyết tật. Họ phải làm việc vất vả cả ngày với mức hoa hồng chỉ khoảng 1.000 đồng trên mỗi tờ vé, thu nhập trung bình chỉ đạt khoảng 200.000 đồng mỗi ngày. Trong khi đó, tồn tại sự chênh lệch rất lớn về thu nhập giữa cán bộ nhân viên của các công ty xổ số kiến thiết, các đại lý lớn và những người lao động tự do bán vé số dạo.
Thiếu bảo hiểm và đối mặt nhiều rủi ro
Đại biểu Châu Quỳnh Dao chỉ ra rằng, do không có hợp đồng lao động chính thức với các đại lý hay doanh nghiệp xổ số, người bán vé số dạo hoàn toàn không được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Các nghị định hiện hành về phân phối lợi nhuận cũng chưa có quy định cụ thể để chăm lo trực tiếp cho lực lượng lao động tự do này.
Ngoài ra, họ còn phải đối mặt với hàng loạt rủi ro trong quá trình làm việc:
- Tai nạn giao thông khi di chuyển trên đường phố.
- Ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt như nắng nóng, mưa gió.
- Nạn tráo vé giả gây thiệt hại về kinh tế.
- Rủi ro ôm vé khi bán không hết, dẫn đến thua lỗ.
Kiến nghị cụ thể để bảo vệ quyền lợi
Để hiện thực hóa quan điểm phát triển kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, đại biểu đoàn An Giang đã đưa ra những kiến nghị cụ thể:
- Chính phủ cần rà soát, hoàn thiện hệ thống luật pháp để công nhận người bán vé số dạo được đảm bảo vị trí xã hội, được công nhận và bảo vệ bởi chế độ bảo hiểm xã hội.
- Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ để nhóm lao động này dễ dàng tiếp cận các gói bảo hiểm tự nguyện, đồng thời hỗ trợ đóng bảo hiểm thông qua ngân sách hoặc trích từ quỹ phúc lợi của chính các công ty xổ số kiến thiết.
- Nghiên cứu, sửa đổi các nghị định, thông tư, đặc biệt là Nghị định số 122/2017/NĐ-CP của Chính phủ về quy định một số nội dung đặc thù về cơ chế quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với doanh nghiệp kinh doanh xổ số. Mục tiêu là hướng tới cơ chế phân phối lợi nhuận hài hòa, minh bạch giữa công ty, đại lý và người bán dạo.
Kết thúc phần phát biểu, bà Châu Quỳnh Dao nhấn mạnh: "Ngành xổ số phải thực sự kiến thiết đời sống cho những gia đình khó khăn trong xã hội, không chỉ dừng lại ở việc đóng góp ngân sách." Đây là thông điệp mạnh mẽ, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự quan tâm sâu sắc đến những mảnh đời còn nhiều thiệt thòi.
