Quốc hội khóa X: Dấu ấn đổi mới và thành tựu nổi bật trong nhiệm kỳ 1997-2002
Kế thừa và phát huy những thành tựu từ các khóa trước, Quốc hội khóa X đã không ngừng đổi mới mọi mặt hoạt động, đạt được những kết quả đáng trân trọng. Đặc biệt, trong việc thực hiện các chức năng chủ yếu như lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và hoạt động đối ngoại, Quốc hội khóa X đã góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII và IX của Đảng, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Số liệu cơ bản và thành phần đại biểu
Ngày bầu cử Quốc hội khóa X là 20/7/1997, với tỷ lệ cử tri bỏ phiếu đạt 99,59%, tương đương 43.493.661 người. Tổng số đại biểu được bầu là 450 người, với thành phần đa dạng:
- Công nhân, nông dân, trí thức: 36 đại biểu
- Lực lượng vũ trang nhân dân: 55 đại biểu
- Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, nhân sỹ, tôn giáo: 91 đại biểu
- Đồng bào dân tộc thiểu số: 78 đại biểu
- Phụ nữ: 118 đại biểu
- Trong lĩnh vực kinh tế, khoa học, pháp luật, văn hóa, giáo dục, y tế...: 105 đại biểu
- Có bằng đại học và trên đại học: 411 đại biểu
- Đảng viên: 382 đại biểu
- Ngoài Đảng: 68 đại biểu
- Cán bộ ở Trung ương: 134 đại biểu
- Cán bộ ở địa phương: 316 đại biểu
Các kỳ họp nổi bật và hoạt động lập pháp
Quốc hội khóa X kéo dài 5 năm (1997-2002) với 11 kỳ họp. Một số kỳ họp đáng chú ý bao gồm:
- Kỳ họp thứ nhất từ ngày 18 đến 29/9/1997 tại Hà Nội.
- Kỳ họp thứ 7 (từ ngày 9/5 đến 9/6/2000) phê chuẩn Hiệp ước biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc.
- Kỳ họp thứ 9 (từ ngày 22/5 đến 19/6/2001) thông qua nhiều luật quan trọng.
Trong nhiệm kỳ, Quốc hội khóa X đã thông qua 35 luật và bộ luật, 44 pháp lệnh, 29 nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, đổi mới hệ thống chính trị, và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Một số luật tiêu biểu:
- Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Các tổ chức tín dụng (26/12/1997)
- Luật Doanh nghiệp (26/6/1999)
- Bộ luật Hình sự (4/1/2000)
- Luật Giao thông đường bộ (12/7/2001)
- Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 (25/12/2001)
Hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm 1996-2000
Thực hiện kế hoạch 5 năm 1996-2000, tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng bình quân 7%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, với nông, lâm, ngư nghiệp tăng 5,6%/năm, công nghiệp tăng 13,5%/năm, và dịch vụ tăng 6,8%/năm. Đến năm 2000, Việt Nam đã có quan hệ thương mại với hơn 150 nước và vùng lãnh thổ. Kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 6 lần so với năm 1991, và tổng kim ngạch xuất khẩu 10 năm đạt 67,3 tỷ USD, tăng 18,2%/năm. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt khoảng 15 tỷ USD, và vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) đạt trên 6 tỷ USD.
Quyết định các vấn đề quan trọng và tăng cường giám sát
Quốc hội khóa X đã chủ động xem xét và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tổ chức bộ máy nhà nước, và phê chuẩn hiệp ước quốc tế. Đáng chú ý, tại Kỳ họp thứ chín (6/2001), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy Thủy điện Sơn La, một công trình lớn phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Hoạt động giám sát được đẩy mạnh, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như kinh tế, tài chính, giáo dục, y tế, và phòng chống tham nhũng. Các phiên chất vấn diễn ra dân chủ, thẳng thắn, trở thành kênh giám sát hiệu quả, thể hiện rõ trách nhiệm của đại biểu trước cử tri.
Đẩy mạnh hoạt động đối ngoại
Trong nhiệm kỳ, hoạt động đối ngoại của Quốc hội khóa X được triển khai chủ động, củng cố quan hệ với các nước láng giềng và khu vực Nam Á. Quốc hội cũng tăng cường tham gia các diễn đàn nghị viện đa phương như Liên minh Nghị viện Hiệp hội các nước Đông Nam Á (AIPO), Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), và Liên minh Nghị viện Cộng đồng Pháp ngữ (APF).
Quốc hội khóa X được đánh giá là một nhiệm kỳ tích cực, để lại nhiều dấu ấn trong đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng lập pháp và giám sát, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn đầu thế kỷ XXI.
