Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 và Nghị quyết thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội năm 2027.
Theo đó, Quốc hội sẽ tiến hành giám sát tối cao chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Đồng thời, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026 và báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XVI.
Giám sát bám sát thực tiễn
Trả lời câu hỏi của phóng viên về kế hoạch giám sát cụ thể đối với những vấn đề nóng như giá nhà, giá xăng dầu, vệ sinh an toàn thực phẩm, an sinh xã hội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Cao Mạnh Linh cho biết, ngay khi Quốc hội thông qua Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, cũng như tại Kỳ họp thứ Nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu hoạt động giám sát phải bám sát đời sống thực tiễn. Điều này nhằm kịp thời đánh giá các chính sách, pháp luật đã ban hành và trong quá trình tổ chức thực hiện có vướng mắc, bất cập hay không, từ đó đề ra các kiến nghị, giải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước và đảm bảo chính sách pháp luật phù hợp, đáp ứng nguyện vọng của cử tri và nhân dân.
Theo ông Cao Mạnh Linh, ngay tại Kỳ họp thứ Nhất, các đại biểu Quốc hội đã thường xuyên cập nhật, thảo luận nhiều vấn đề nóng như giá xăng dầu, bảo vệ môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm... Từ ý kiến của các đại biểu, Chính phủ và Quốc hội đã kịp thời điều chỉnh, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Tăng cường phân cấp, phân quyền trong giám sát
Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2027, thể hiện tinh thần giám sát bám sát thực tiễn, chủ động, linh hoạt, có trọng tâm, trọng điểm, tăng cường phân cấp, phân quyền tạo sự liên thông. Mặc dù chỉ chọn một chuyên đề giám sát chính, nhưng Quốc hội giao Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban triển khai nhiều hoạt động giám sát liên quan đến các vấn đề bức xúc như cải cách thủ tục hành chính, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, an toàn thực phẩm ngay trong năm 2026. Thông qua kết quả giám sát, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể nâng một số chuyên đề lên xem xét, thảo luận tại phiên họp hoặc kỳ họp.
Ông Cao Mạnh Linh nhấn mạnh: "Đây là việc quán triệt yêu cầu chủ động, linh hoạt, tăng cường phân cấp, phân quyền để đảm bảo bám sát thực tiễn". Ngoài ra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã triển khai khảo sát về chấp hành pháp luật trong lĩnh vực an toàn thực phẩm để phục vụ cho chuyên đề giám sát.
Thời gian tới, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ xây dựng kế hoạch triển khai chương trình giám sát, thường xuyên cập nhật tình hình thực tiễn để chỉ đạo hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban, các Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội bám sát thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của cử tri và nhân dân.
Dự án trọng điểm vào chương trình giám sát
Tại Kỳ họp thứ 3 (năm 2027), Quốc hội sẽ giám sát về kinh tế - xã hội, thu chi ngân sách và chống lãng phí, công tác thi hành án, thi hành tạm giữ, tạm giam, bảo vệ môi trường và phòng, chống ma túy. Với các dự án trọng điểm, Quốc hội sẽ giám sát việc thực hiện các nghị quyết về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc Nam; chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM; và dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội sẽ xem xét báo cáo kết quả giám sát chuyên đề về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Ngoài ra, Quốc hội cũng giám sát việc thực hiện nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chính sách đặc thù phát triển các địa phương như Khánh Hòa, Đà Nẵng, Nghệ An. Đồng thời, Quốc hội xem xét việc thực hiện chủ trương đầu tư các dự án đường vành đai 4 - vùng thủ đô Hà Nội, vành đai 3 TP.HCM, đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1.
Quốc hội yêu cầu tăng cường sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn vào hoạt động giám sát; tổ chức hội thảo, hội nghị lấy ý kiến phản biện để nâng cao chất lượng. Đồng thời, tiếp tục đổi mới, phát huy tinh thần chủ động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chủ động giám sát ngay từ khi triển khai thi hành luật, pháp lệnh, nghị quyết, bám sát thực tiễn, tránh chồng chéo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.
