Năm 2025: Đỉnh cao chủ nghĩa đơn phương của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai
Năm đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành một năm đầy biến động, khi ông quyết liệt đưa nước Mỹ đi theo một hướng đi hoàn toàn khác biệt thông qua những hành động quyết đoán trên nhiều mặt trận. Từ chính sách nhập cư hà khắc, cắt giảm chi tiêu liên bang, dừng các chương trình viện trợ quốc tế, sa thải hàng loạt nhân sự, tăng thuế quan đến chiến dịch chống buôn lậu ma túy, tất cả đều thể hiện một phong cách lãnh đạo cứng rắn và đơn phương.
Tỷ lệ ủng hộ thấp và những chính sách gây tranh cãi
Theo khảo sát của Gallup, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump chỉ dao động quanh mức 40% kể từ giữa năm 2025. Việc chính quyền Mỹ tăng cường trục xuất những người nhập cư lâu năm đã vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ công chúng. Tuy nhiên, phần lớn cử tri Mỹ vẫn ghi nhận công lao của ông Trump trong việc giảm thiểu dòng người vượt biên trái phép.
Trong khi chính sách nhập cư của ông Trump luôn duy trì sự cứng rắn một cách nhất quán, thì việc ông bất ngờ sử dụng đòn bẩy thuế quan đã gây ra những xáo trộn sâu sắc cho ngành công nghiệp toàn cầu. Thị trường chứng khoán đã trải qua một mùa xuân đầy biến động khi Tổng thống Trump đột ngột tuyên bố áp đặt mức thuế quan cao kỷ lục đối với hàng chục đối tác thương mại, sau đó lại hoãn hoặc thu hồi quyết định, tạo ra những khó khăn không nhỏ cho cả các doanh nghiệp lớn lẫn nhỏ.
Thuế quan như công cụ ngoại giao và hồi sinh sản xuất
Tổng thống Trump coi mức thuế quan này như một phần không thể thiếu trong kế hoạch hồi sinh ngành sản xuất trong nước, đồng thời ông cũng sử dụng mối đe dọa thuế quan như một công cụ ngoại giao quốc tế lợi hại. Khi Ấn Độ và Pakistan xảy ra xung đột hồi đầu năm nay, ông Trump tuyên bố rằng chính mối đe dọa áp thuế quan mới của ông đã thuyết phục hai đối thủ lâu năm này ngừng bắn.
“Nếu tôi không có đòn bẩy thuế quan, ít nhất bốn trong bảy cuộc xung đột sẽ chưa thể kết thúc”, ông Trump khẳng định tại Phòng Bầu dục vào ngày 6/10. “Chúng ta không chỉ thu được hàng trăm tỷ USD tiền thuế, mà còn là người gìn giữ hòa bình nhờ thuế quan”.
Áp lực quốc tế và những thành tựu ngoại giao
Trên trường quốc tế, ông Trump cũng gây áp lực buộc các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nâng chi tiêu quốc phòng lên mức kỷ lục, qua đó giảm bớt gánh nặng cho nước Mỹ. Ông đã ra lệnh cho quân đội tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, sau đó tuyên bố chấm dứt cuộc chiến trên không giữa Iran và Israel. Ông cũng thành công thuyết phục các quốc gia Trung Đông ủng hộ kế hoạch ngừng bắn đối với Dải Gaza, với yêu cầu Hamas trao trả những con tin còn lại.
Những thách thức còn dang dở
Tuy nhiên, những tin tức gần đây cho thấy một số công việc của ông Trump vẫn còn dang dở. Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ tham gia "điều hành" Venezuela, nhưng thông tin chi tiết vẫn chưa được công bố. Xung đột Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn, trong khi áp lực của Mỹ lên Nga dường như chưa phát huy tác dụng. Mỹ cũng tuyên bố muốn giành quyền kiểm soát đảo Greenland, nhưng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các đồng minh.
Trong nước, chiến dịch trấn áp nhập cư của ông Trump gặp rắc rối khi lực lượng an ninh bắn tử vong một phụ nữ, làm dấy lên làn sóng chỉ trích mới.
Quyền lực hành pháp được củng cố và những giới hạn
Trong năm đầu tiên, ông Trump đã đăng tải hơn 5.500 bài viết lên mạng xã hội và ký 227 sắc lệnh hành pháp - nhiều hơn so với toàn bộ số sắc lệnh được ký trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, mang lại những thay đổi to lớn đối với cuộc sống của người dân Mỹ bình thường. Theo tạp chí Time, những chính sách mới của ông Trump về thuế quan, về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang… chưa thể được coi là một cuộc cách mạng về kinh tế, mà chỉ là những thay đổi mang tính chiến thuật.
Tuy nhiên, cách mạng chính trị lại là một vấn đề khác. Năm 2025, Tổng thống đã củng cố quyền lực hành pháp bằng cách vượt qua ranh giới của pháp luật, thực hiện những quyền vốn thuộc về Quốc hội, tòa án và các tiểu bang. Dù vậy, các thể chế của Mỹ có thể sẽ kiềm chế quyền lực của Tổng thống Trump vào năm 2026, với nhiều tòa án dự kiến ra phán quyết chống lại những chính sách của ông.
Chuyển đổi vai trò toàn cầu và bài học từ Trung Quốc
Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump bắt đầu bằng nỗ lực chuyển đổi vai trò của Mỹ trên thế giới thông qua việc đơn phương đảo lộn trật tự thương mại và an ninh toàn cầu hiện có. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực của ông đã dẫn đến những kết quả ngoài dự kiến. Ví dụ, ông kỳ vọng rằng việc tẩy chay hàng hóa Trung Quốc sẽ buộc Bắc Kinh phải chấp nhận các điều khoản thương mại có lợi hơn cho Mỹ.
Đáp lại, Trung Quốc đã áp đặt các hạn chế đối với khoáng sản đất hiếm và tạm dừng nhập khẩu đậu nành của Mỹ, buộc Tổng thống Trump phải nhượng bộ và đưa ra những thỏa hiệp. Quá trình này cho thấy Mỹ vẫn cần sự giúp đỡ từ các đồng minh.
Tương lai của “Tư tưởng Trump”
Năm 2025 có thể xem là đỉnh cao của cách tiếp cận đơn phương trong chính sách đối ngoại của ông Trump. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, chính quyền của ông khó có thể hành động đơn độc mà sẽ cần đến sự ủng hộ và phối hợp rộng rãi hơn từ các quốc gia khác.
Nhà sử học Douglas Brinkley gần đây nhận xét rằng ông Trump là “vị tổng thống hiện diện ở khắp mọi nơi”. Tuy nhiên, lịch sử không ghi nhớ các nhiệm kỳ tổng thống theo mức độ hiện diện đó, mà dựa trên những ảnh hưởng bền vững theo thời gian. Nếu cái gọi là “Tư tưởng Trump” chủ yếu mang tính cá nhân, tác động của nó có thể dần phai nhạt. Nhưng nếu tư tưởng này ăn sâu vào cách Mỹ định nghĩa lợi ích và các nghĩa vụ của mình, thì cả các đồng minh và đối thủ của Washington đều sẽ phải tiếp tục điều chỉnh hướng đi để thích ứng với một nước Mỹ đã thay đổi một cách căn bản.
